Thủ tướng Nepal Balendra Shah mở lại đối thoại với đại sứ Ấn Độ và Trung Quốc sau căng thẳng ngoại giao

Kể từ khi nhậm chức vào ngày 27/3, Thủ tướng Nepal Balendra Shah duy trì thái độ không gặp gỡ riêng lẻ với các nhà ngoại giao nước ngoài, đi ngược lại với thông lệ vốn có trong quan hệ ngoại giao. Ông tránh tiếp xúc trực tiếp với nhiều đại sứ và quan chức cấp cao, bao gồm cả Thư ký Bộ Ngoại giao Ấn Độ, Vikram Misri, khiến chuyến thăm Kathmandu của ông Vikram bị hoãn lại. Tình trạng tương tự cũng xảy ra với các nhà ngoại giao Mỹ cấp cao như trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Samir Paul Kapur trong chuyến thăm tháng 4.

Phía Thủ tướng Shah từng giải thích đây là "quy trình mới", trong đó ông sẽ không gặp các quan chức nước ngoài ở dưới cấp Bộ trưởng Bộ Ngoại giao mà các cuộc trao đổi sẽ được ủy quyền cho Bộ Ngoại giao hoặc tổ chức họp chung.

Mới đây, ông Balendra Shah đã quyết định phá vỡ nguyên tắc tự áp đặt đó bằng việc sẽ tổ chức những cuộc gặp riêng với Đại sứ Ấn Độ Naveen Srivastava và Đại sứ Trung Quốc Zhang Maoming trong tuần tới. Các cuộc đối thoại này dự kiến được sắp xếp cùng ngày nhằm gửi đi thông điệp rõ ràng rằng Ấn Độ và Trung Quốc vẫn là hai trụ cột trong chính sách đối ngoại của Nepal.

Việc đồng thời tiếp xúc với đại diện của cả hai nước láng giềng lớn thể hiện sự cân bằng và thận trọng trong quan hệ ngoại giao, đặc biệt quan trọng đối với Nepal - quốc gia nằm giữa hai cường quốc khu vực.

Thực tế, chính phủ do ông Shah đứng đầu vừa tròn 100 ngày hoạt động, thời điểm đánh dấu sự thay đổi tâm trạng công chúng. Làn sóng ủng hộ ban đầu, đặc biệt từ các tầng lớp trẻ theo xu hướng chính trị Gen Z, đang dần chuyển thành chỉ trích và phản đối mạnh mẽ hơn.

Các cuộc biểu tình lan rộng sau khi chính quyền sử dụng cảnh sát đô thị và máy xúc để dỡ bỏ các khu ổ chuột không có giấy tờ và các khu cư dân nghèo ở Kathmandu, ảnh hưởng trực tiếp tới những người nghèo nhất thành phố. Ngoài ra, cộng đồng dọc biên giới phản đối việc áp dụng nghiêm ngặt thuế quan đối với hàng hóa từ các thị trường Ấn Độ có trị giá trên 100 rupiah Nepal, làm gia tăng sự bất bình.

Biểu tình trở nên nghiêm trọng hơn sau sự kiện Ganesh Nepali, 25 tuổi, một tài xế dịch vụ gọi xe, đã tự thiêu nhằm phản đối hành động của cảnh sát đô thị. Sự kiện này kéo theo nhiều nhóm hoạt động xã hội, các nhà đấu tranh vì quyền dân sự và thành phần lao động tự do, cũng như những người bị di dời, tổ chức các cuộc tuần hành trên đường phố.

Sự khác biệt giữa thái độ ngoại giao của Thủ tướng Shah với đại diện chính phủ Nepal khác được thể hiện qua chuyến thăm của Chủ tịch RSP Rabi Lamichhane tới New Delhi hồi tháng 6, khi ông này tiếp xúc trực tiếp với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Bộ trưởng Quốc nội Amit Shah, Ngoại trưởng S Jaishankar, Cố vấn An ninh Quốc gia Ajit Doval và Chủ tịch BJP Nitin Nabin. Điều này cho thấy các kênh chính trị và an ninh hàng đầu của Ấn Độ vẫn tiếp tục duy trì liên hệ mật thiết với giới lãnh đạo Nepal ngoài chính phủ đương nhiệm.

Trong cuộc gặp tổng thể với đại diện 17 quốc gia và Liên Hợp Quốc vào ngày 8/4, Thủ tướng Shah cũng từng nhấn mạnh chính sách ngoại giao dựa trên sự cân bằng, thực dụng và mối quan hệ dựa trên niềm tin lẫn nhau, tôn trọng và sự thịnh vượng chia sẻ.

Thông báo mới về các cuộc gặp riêng với hai đại sứ Ấn Độ và Trung Quốc phản ánh sự điều chỉnh quan trọng trong cách tiếp cận ngoại giao, thể hiện sự nhấn mạnh vào vai trò trung tâm của hai quốc gia láng giềng trong chiến lược của Nepal.

Việc kết nối lại với các đại sứ đại diện hai cường quốc lớn nhất khu vực cho thấy chính quyền ông Shah đang tìm cách ổn định vị trí trên trường quốc tế, tránh các xích mích không cần thiết sau những tháng đầu chính trị khá bất thường. Đồng thời cũng là dấu hiệu chính phủ mong muốn cân bằng được các áp lực từ đối nội và đối ngoại trong lúc tình hình xã hội trong nước đang có nhiều biến động.

Động thái lần này còn có ý nghĩa gửi đi thông điệp rằng Nepal vẫn duy trì chính sách đối ngoại cân bằng, đặc biệt là trong mối quan hệ với hai cường quốc có ảnh hưởng mạnh mẽ lên lịch sử và địa chính trị Nepal.

Những diễn biến này diễn ra trong bối cảnh các nhà lãnh đạo trẻ như Shah đang phải giải quyết áp lực ngày càng lớn từ xã hội về các vấn đề đô thị, an sinh xã hội và quản lý kinh tế - những vấn đề có thể định hình tương lai chính trị của Nepal trong thời gian tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.