Paul Schrader tròn 80 tuổi: Điện ảnh như buổi lễ nhà thờ

Paul Schrader sinh năm 1946 tại Michigan, trong một gia đình theo giáo hội Calvinist Christian Reformed Church với quy định nghiêm ngặt về tôn giáo. Ông chỉ được phép xem phim lần đầu tiên khi 17 tuổi, điều này góp phần hình thành phong cách làm phim mang tính phân tích sâu sắc, ít cảm xúc bộc trực. Trước khi tự mình đạo diễn, Schrader từng là nhà phê bình phim và ghi dấu ấn với vai trò biên kịch cho các tác phẩm kinh điển như "Taxi Driver" (1976) và "Raging Bull" (1980) của Martin Scorsese.

Năm 1971, khi còn là sinh viên của trường phim UCLA, ông viết cuốn sách "Transcendental Style in Film" phân tích phong cách điện ảnh siêu hình, liên kết với các triết lý thời gian và chuyển động trong điện ảnh, đặt nền móng cho cách làm phim đặc trưng của ông với các cảnh quay chậm, tiết chế và mang tính thiền định, tương tự cảm giác khi tham dự nghi lễ tôn giáo.

Bộ phim "First Reformed" (2017) được xem là phần đầu trong một bộ ba phim phản ánh các khía cạnh xã hội phức tạp của Mỹ. Nhân vật chính là một mục sư nhỏ bé ở vùng nông thôn New York do Ethan Hawke thủ vai. Cảnh mở đầu kéo dài gần 20 phút cho thấy cuộc đối thoại giữa vị mục sư và một thanh niên mới ra tù ở Canada, người lo lắng cho tương lai của thế giới trước biến đổi khí hậu và chất vấn việc sinh con trong hoàn cảnh này.

Dù ban đầu mục sư bênh vực quyền tự quyết của người vợ, nhân vật này sau đó rơi vào khủng hoảng đức tin sâu sắc và đối đầu với các lãnh đạo tham nhũng của một nhà thờ lớn. Đây là biểu tượng cho cuộc khủng hoảng đạo đức và xã hội tại Mỹ được Schrader khai thác tinh tế và sâu sắc trong phim.

Bộ ba phim mà Schrader thực hiện trong những năm gần đây gồm "First Reformed" (2017), "The Card Counter" (2021) và "Master Gardener" (2022), đề cập đến các vấn đề đức tin cực đoan, tội ác chiến tranh và bạo lực cực hữu tại Mỹ, qua đó tạo nên các câu hỏi tự vấn bản thân mạnh mẽ cho các nhân vật của ông.

Về vấn đề công nghệ, Schrader từng thử nghiệm với trí tuệ nhân tạo khi cho công cụ ChatGPT học kịch bản của mình rồi để nó viết kịch bản theo phong cách ông. Kết quả là một bộ phim Schrader mức độ hai hạng, ông đặt câu hỏi về tương lai khi AI có thể thay thế diễn viên con người do chi phí thấp và khả năng làm việc liên tục suốt ngày đêm.

Trong một sự kiện tại Los Angeles tháng 5 vừa qua, Schrader chia sẻ rằng ông không lo ngại công nghệ mới, tin rằng mình sẽ tiếp tục đi trên "con ngựa già" mang tên điện ảnh truyền thống và tận hưởng những khoảnh khắc trong rạp chiếu phim trước khi nghỉ hưu.

Paul Schrader sẽ chính thức bước vào tuổi 80 vào thứ Tư tuần này, dấu mốc quan trọng của một trong những người làm phim có cái nhìn sâu sắc về xã hội và tâm linh nước Mỹ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.