Cư dân Southaven khốn đốn vì tiếng ồn từ trung tâm dữ liệu xAI của Elon Musk, thị trưởng đề xuất bán nhà

Vào một buổi sáng Chủ nhật gần đây lúc 4 giờ, anh Jason Haley, cư dân đã sống hơn 20 năm tại Southaven, Mississippi, lại không thể chợp mắt do tiếng ồn vang lên liên tục như chiếc máy bay đang bay thấp bên cạnh nhà. Tiếng ồn này phát ra từ nhà máy năng lượng phục vụ cho trung tâm dữ liệu xAI của Elon Musk trong khu vực, theo đơn kiện đệ trình tháng 6 vừa qua do Haley cùng hai người dân khác khởi xướng chống lại tập đoàn xAI và công ty con MZX Tech.

Đơn kiện cáo buộc rằng tiếng ồn và rung động gần như không ngừng nghỉ đã gây ra hậu quả tiêu cực về sức khỏe thể chất lẫn tinh thần cho những cư dân sống trong bán kính dưới một dặm quanh nhà máy. Những người dân này chịu đựng tình trạng mất ngủ, đau đầu, khó chịu và căng thẳng kéo dài, ảnh hưởng thậm chí tới cuộc sống gia đình và học tập của trẻ em.

Báo cáo của Gallup năm 2024 cho thấy đại đa số người Mỹ phản đối việc xây dựng các trung tâm dữ liệu mới tại cộng đồng của họ. Những vụ tranh cãi tương tự cũng diễn ra ở nhiều bang khác như Wisconsin hay Massachusetts, nơi cư dân khiếu kiện nhà chức trách về việc tiếng ồn quá mức từ các trung tâm dữ liệu gây ảnh hưởng tới giấc ngủ và sinh hoạt hàng ngày.

Tính đến nay, Hoa Kỳ có hơn 4.000 trung tâm dữ liệu hoạt động, theo Liên Hợp Quốc. Việc xây dựng các nhà máy năng lượng riêng nhằm cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu này thường được thực hiện mà không có nhiều thông báo trước cho người dân trong khu vực, tạo ra nhiều bất đồng và mâu thuẫn.

Jason Haley đã nhiều lần gửi email cho thị trưởng Southaven, ông Darren Musselwhite, phản ánh về tiếng ồn phiền phức khiến anh mất ngủ và đau đầu. Thị trưởng Musselwhite thừa nhận biết về vấn đề này và khẳng định đang phối hợp với đại diện xAI để tìm hướng giải quyết. Tuy nhiên, đến khi tình trạng không cải thiện, Haley tiếp tục kêu cứu và nhận được lời khuyên từ địa phương về việc cân nhắc bán nhà để tránh tiếng ồn.

Ông Musselwhite cũng từng đề cập việc các dự án trung tâm dữ liệu xAI đang đối mặt phản ứng từ cộng đồng và cáo buộc có sự can thiệp chính trị. Trong khi đó, ông xác nhận đã trao đổi kỹ lưỡng với xAI và các chuyên gia độc lập nhằm khắc phục tình trạng ồn ào.

Xây dựng vào tháng 9 năm 2024, trung tâm dữ liệu Colossus do xAI điều hành được mệnh danh là siêu máy tính AI lớn nhất thế giới, đặt tại gần biên giới Mississippi-Tennessee. Đến cuối tháng 7 năm 2025, Elon Musk thông báo sẽ vận hành thêm trung tâm Colossus 2 trong khu vực gần đó. Việc tái vận hành một nhà máy năng lượng cũ để hỗ trợ các trung tâm dữ liệu này nhanh chóng được thông báo rộng rãi tới cư dân Southaven.

Tuy nhiên, mức độ tiếng ồn không chỉ khiến một số cư dân bức xúc mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, cụ thể có trường hợp như Taylor Logsdon - mẹ của ba con nhỏ, bị đau đầu thường xuyên, lo lắng và cảm thấy áp lực vì tiếng ồn liên tục khiến gia đình cô không ngủ được trọn vẹn.

Theo Dr. Samoon Ahmad, giáo sư tâm thần học tại Đại học New York, tiếng ồn môi trường kéo dài có thể gây ra nhiều loại bệnh lý như huyết áp cao, tiểu đường, mất thính lực và ảnh hưởng đến hệ thần kinh. WHO khuyến cáo mức trung bình tiếng ồn ban đêm không nên vượt quá 40 decibel, trong khi khu vực của Haley đo được tiếng ồn lên tới hơn 60 decibel vào buổi tối.

Bên cạnh đó, tổ chức NAACP đã kiện với cáo buộc nhà máy khí methane nuôi dưỡng trung tâm dữ liệu xả ra lượng khí thải ô nhiễm, gia tăng các bệnh liên quan đến hô hấp trong cộng đồng. Một cuộc khảo sát độc lập cũng kết luận hoạt động này làm tăng ô nhiễm không khí đáng kể cho vùng có tỷ lệ bệnh nhân hen suyễn cao.

Mặc dù xAI đã đầu tư hàng triệu đô la xây dựng hàng rào âm thanh, phủ cây xanh và đắp đồi đất nhằm giảm tiếng ồn, những cố gắng này chưa đem lại hiệu quả rõ rệt. Nhiều cư dân như Haley và Logsdon đã lập nhóm dân sự Safe and Sound để vận động giảm thiểu tác động của trung tâm dữ liệu, đồng thời đệ đơn kiện đòi quyền lợi.

Về mặt kinh tế, chính quyền bang Mississippi đánh giá dự án của Elon Musk là khoản đầu tư lớn nhất lịch sử bang với tổng giá trị 20 tỷ USD, cùng nhiều hỗ trợ cho địa phương như tài trợ cho cảnh sát Southaven và ưu đãi dịch vụ internet Starlink. Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn lo ngại chi phí phải trả về sức khỏe và môi trường có thể lớn hơn những lợi ích trước mắt.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.