6 điểm quan trọng về thuế tài sản ở Anh và cách sử dụng số tiền thu được

Gần đây, hơn 100 triệu phú cư trú tại Anh, bao gồm cựu dẫn chương trình "Match of the Day" Gary Lineker, đã cùng ký một bức thư gửi đến Thủ tướng mới Andy Burnham, kêu gọi ông áp thuế tài sản lên người giàu có. Bức thư do nhóm Patriotic Millionaires UK tổ chức, nhấn mạnh rằng họ sẵn sàng chịu thuế tăng thêm, không nhằm vào người lao động mà tập trung vào nhóm siêu giàu sở hữu khối tài sản lớn.

Nhóm Patriotic Millionaires UK và tổ chức Tax Justice UK đề xuất đánh thuế 2% hàng năm trên giá trị tài sản vượt quá 10 triệu bảng Anh. Tax Justice UK ước tính mức thuế này sẽ ảnh hưởng đến khoảng 20.000 cá nhân, chiếm chưa đến 0,04% dân số Anh. Bên cạnh đó, Công đoàn Unite đề xuất một loại thuế tài sản một lần 1% trên tài sản của những người có tài sản trên 4 triệu bảng, với mục tiêu huy động khoảng 25 tỷ bảng mỗi năm để tăng lương cho nhân viên công chức y tế NHS, hiện đang thiếu hơn 100.000 nhân sự.

Đảng Xanh Anh cũng đưa ra đề xuất thuế tài sản 1% hàng năm với tài sản trên 10 triệu bảng và 2% với tài sản vượt 1 tỷ bảng, đồng thời kêu gọi cải cách thuế thu nhập từ vốn để đảm bảo sự công bằng giữa các nguồn thu.

Một trong những thách thức lớn là cách giám sát và thu thuế tài sản này. Tax Justice UK cho biết việc thu thuế sẽ dựa trên việc người nộp thuế tự khai giá trị tài sản, được cơ quan thuế HMRC kiểm tra và xác minh, kết hợp với việc phát triển các hệ thống đăng ký tài sản nhằm ngăn chặn các hành vi rửa tiền.

Theo các nhà đề xuất, thuế tài sản 2% trên tài sản vượt 10 triệu bảng có thể thu về khoảng 24 tỷ bảng Anh mỗi năm. So sánh với chi tiêu quốc phòng, Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách Anh (OBR) ước tính tăng chi lên 3% GDP sẽ cần thêm 17,3 tỷ bảng vào năm 2029/30. Số tiền này cũng có thể tương đương cho việc tài trợ cho 600.000 y tá làm việc trong NHS.

Song vẫn có nhiều quan điểm hoài nghi về khả năng thực tế thu được số tiền lớn như đề xuất. Vấn đề đánh giá chính xác tài sản của người giàu là thách thức lớn, trong khi khả năng họ tận dụng các chuyên gia thuế để tránh thuế hoặc chuyển tài sản ra nước ngoài là rào cản đáng kể. Việc vài cá nhân giàu có rời khỏi Anh cũng có thể làm giảm nguồn thu thuế kế hoạch đề ra.

Ủy ban Thuế Tài Sản độc lập năm 2020 kết luận thuế tài sản hàng năm là không khả thi tại Anh, thay vào đó nên tập trung cải thiện các loại thuế hiện hữu trên tài sản. Tuy nhiên, ủy ban cũng đề xuất thuế tài sản một lần có thể mang về 250 tỷ bảng trong vòng 5 năm.

Trong một bộ phim của Channel 4 mới đây, Gary Stevenson, một trong những người ký thư thúc đẩy thuế tài sản, đối đầu với chuyên gia thuế Dan Neidle. Ông Neidle gọi đề xuất 2% thuế là "lời nói lập lờ mang tính dân túy", cho rằng những người ủng hộ nên cảm thấy xấu hổ.

Theo Dan Neidle, năm 1990, có đến 12 quốc gia châu Âu áp thuế tài sản, nay chỉ còn Tây Ban Nha, Na Uy và Thụy Sĩ duy trì mô hình này. Ví dụ, Tây Ban Nha áp mức 1,7% với tài sản trên 3 triệu euro, tăng lên 3,5% với tài sản trên 10 triệu euro, nhưng đồng thời có các khoản miễn giảm đáng kể. Thuế tài sản Na Uy áp 1% trên tài sản vượt khoảng 140.000 bảng và thêm 0,1% cho tài sản trên 1,6 triệu bảng. Mô hình ở Thụy Sĩ đa dạng theo từng bang.

Những người ủng hộ cho biết thuế tài sản được đa số công chúng đồng tình. Cuộc khảo sát YouGov đầu năm 2025 cho thấy 75% trong số hơn 4.100 người được hỏi ủng hộ mức thuế 2% cho tài sản trên 10 triệu bảng. Hiện chú ý đang đổ dồn về Thủ tướng Andy Burnham và Bộ trưởng Tài chính John Healey khi ông Burnham từng từ chối bác bỏ việc áp thuế mới, đồng thời nhấn mạnh sẽ ưu tiên tạo sự đoàn kết thay vì gia tăng chia rẽ xã hội.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.