Tòa Allahabad ra phán quyết chia rẽ về vụ cưỡng chế phá dỡ nhà ở và tài sản của bị cáo

Ngày 20/7/2026, Tòa án Tối cao Allahabad của Ấn Độ đã đưa ra một phán quyết chia rẽ trong vụ kiện liên quan đến việc cưỡng chế phá dỡ nhà và tài sản của những người bị cáo buộc trong một vụ án hình sự. Hai thẩm phán trong hội đồng xét xử đã không đồng thuận về việc liệu Tòa án có thể ban hành các biện pháp bảo vệ bổ sung cho các cá nhân ngoài những quy định đã được Tòa án Tối cao Ấn Độ đề ra hay không. Kết quả là vụ việc được chuyển tới Chánh án để phân xử trước sự có mặt của một thẩm phán thứ ba.

Vụ án bắt nguồn từ đơn kiện của ba cư dân tại quận Hamirpur, bang Uttar Pradesh, khi họ tố cáo rằng nhà ở và cơ sở kinh doanh của họ bị niêm phong và đối mặt với nguy cơ bị phá dỡ sau khi một bản cáo trạng được lập chống lại một người thân của họ theo Đạo luật Bảo vệ Trẻ em khỏi Các tội phạm Tình dục (POCSO) và Luật Cấm chuyển đổi tôn giáo trái phép của Uttar Pradesh. Các nguyên đơn khẳng định bản thân họ không phải là bị cáo trong vụ án hình sự và người bị cáo không có quyền sở hữu tài sản liên quan.

Họ nhấn mạnh việc phá dỡ không chỉ ảnh hưởng đến nơi ở mà còn cả các nguồn thu nhập như nhà nghỉ và xưởng cưa của họ. Phía bang Uttar Pradesh khẳng định việc phá dỡ này không liên quan đến hành động hình sự mà là do các cấu trúc này được xây dựng trên đất thuộc quyền quản lý của Sở Thủy lợi mà không có giấy phép xây dựng hợp lệ.

Hội đồng xét xử gồm Thẩm phán Atul Sreedharan và Siddharth Nandan đều đồng ý rằng các quy trình phá dỡ cần tuân thủ chỉ đạo của Tòa án Tối cao và nguyên tắc pháp lý đã được thiết lập. Tuy nhiên, họ khác biệt quan điểm về việc liệu tòa có thể áp đặt thêm các biện pháp bảo vệ đối với quá trình phá dỡ hay không.

Thẩm phán Sreedharan bày tỏ quan ngại rằng việc phá dỡ nhà ở ngày càng biến thành một công cụ hành pháp để thỏa mãn mong muốn trả thù của xã hội thông qua truyền thông điện tử và mạng xã hội. Ông trích dẫn thơ Bashir Badr để nhấn mạnh sự thiệt thòi mà người dân phải chịu khi cố gắng xây dựng tổ ấm, nhưng lại không được đồng cảm khi những nơi ở bị đốt phá.

Ông cho rằng theo phán quyết của Tòa án Tối cao, quyền xác định tội trạng chỉ thuộc về cơ quan tư pháp, do đó nhà nước không thể tự ý trừng phạt bằng cách phá dỡ tài sản của người bị cáo mà không qua quy trình hợp pháp. Về bản chất, ông bác bỏ lý do phá dỡ dựa trên xây dựng trái phép khi cho rằng các ngôi nhà không được dựng lên một cách chóng vánh và chính quyền đã không xử lý kịp thời các vi phạm do hiện tượng bảo kê hoặc tham nhũng.

Thẩm phán cũng chỉ ra vấn nạn tham nhũng lan rộng trong xã hội Ấn Độ, dẫn tới sự bất công và bất bình đẳng ngày càng lớn, từ đó gây nguy cơ bức xúc dân sự. Ông đề xuất bổ sung hình phạt tử hình vào Luật Phòng chống Tham nhũng năm 1988 để răn đe nghiêm khắc hơn.

Theo Thẩm phán Sreedharan, các cơ quan chức năng nên tránh phá dỡ nơi cư trú của bị cáo trong vòng hai năm kể từ khi đăng ký FIR (biên bản ghi nhận sự việc phạm pháp) vì việc phá dỡ kịp thời có thể là hành động trả đũa mang tính hành chính. Ngoài ra, với những công trình trái phép tồn tại trên ba năm, cơ quan quản lý phải thông báo trước kế hoạch phá dỡ trong vòng một năm.

Trái với ý kiến trên, Thẩm phán Siddharth Nandan phản đối việc ấn định thời hạn hạn chế quyền hành pháp của các cơ quan theo Luật Quy hoạch và Phát triển Đô thị Uttar Pradesh năm 1973. Ông nhấn mạnh rằng việc đặt ra giới hạn như vậy sẽ làm ngưng trệ hiệu lực pháp luật trong thực tế áp dụng.

Theo ông, có giả định các cơ quan chức năng sẽ thực thi quyền lực theo quy định pháp luật và đảm bảo nguyên tắc công bằng. Nếu có người không đồng ý, họ có thể khởi kiện và yêu cầu tòa án xem xét lại các hành động này.

Với sự khác biệt quan điểm rõ ràng, Hội đồng đã quyết định chuyển hai câu hỏi pháp lý lên Chánh án nhằm bổ nhiệm thẩm phán thứ ba, người sẽ xem xét liệu Tòa án có quyền hạn ngăn chặn hành động phá dỡ theo Luật 1973 trong hai năm hay không, và có nên bắt buộc cơ quan quản lý ban hành thông báo một năm trước khi phá dỡ không.

Sự kiện này tiếp tục làm nổi bật các tranh luận pháp lý về quyền và nghĩa vụ của các cơ quan hành chính trong việc thực hiện các biện pháp cưỡng chế dưới sự giám sát của hệ thống tư pháp nhằm đảm bảo quyền lợi của các cá nhân được bảo vệ đúng pháp luật.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.