Apple sau 15 năm vắng Steve Jobs: Duy trì vị thế dẫn đầu công nghệ

Steve Jobs, biểu tượng của ngành công nghệ hiện đại và là nhà sáng tạo ra iPhone, Mac, đã qua đời gần 15 năm trước, ngày 24/8/2011 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong lịch sử Apple. Trong bức thư từ chức giám đốc điều hành, ông viết, “Đáng tiếc, ngày đó đã đến.” Chỉ hơn một tháng sau, ông qua đời vì ung thư tuyến tụy ở tuổi 56, khiến Apple như rơi vào cảnh mất đi linh hồn sáng tạo. Thời điểm đó, nhiều nhà quan sát từng nghi ngờ khả năng duy trì vị thế dẫn đầu công nghệ của Apple khi thiếu vắng vị lãnh đạo tài ba này.

Tim Cook, người từng là cánh tay phải của Steve Jobs, đã lên nắm quyền CEO và được chính Jobs chỉ định làm người kế nhiệm. Tuy không có sức hút và tầm nhìn sáng tạo như Jobs, nhưng trong suốt 15 năm qua, Cook đã chứng minh được khả năng giữ vững vị trí hàng đầu của Apple trên thị trường công nghệ toàn cầu. Apple liên tục dẫn đầu về vốn hóa thị trường, cạnh tranh sát sao với Microsoft và Nvidia. Mặc dù mới đây Nvidia tạm thời chiếm vị trí số một, Apple vẫn sở hữu giá trị vốn hóa vượt ngưỡng 4,8 nghìn tỷ USD (khoảng 4,2 nghìn tỷ euro), thể hiện sức mạnh áp đảo trên thị trường.

Năm ngoái, Apple ghi nhận doanh thu 416 tỷ USD, tăng 6,5%, cùng lợi nhuận ròng 112 tỷ USD. Theo Dipanjan Chatterjee, phó chủ tịch và chuyên gia phân tích của Forrester, Cook không được nhớ đến nhờ các sản phẩm đột phá mới, mà bởi khả năng biến Apple thành một trong những công ty giá trị và kiên cường nhất lịch sử. Cook đã mở rộng lĩnh vực dịch vụ, phát triển chuỗi cung ứng tinh vi bậc nhất thế giới, vượt kỳ vọng lợi nhuận cho cổ đông.

Doanh thu từ iPhone chiếm một nửa tổng thu nhập của Apple, đạt 209 tỷ USD. Phần còn lại đến từ các thiết bị và dịch vụ phần mềm như App Store, Apple TV, Apple Music, Apple Arcade, và Apple News, chiếm khoảng 25% nhưng đem lại lợi nhuận cao. Chatterjee nhận xét rằng Cook không chỉ đa dạng hóa sản phẩm mà còn biến các thiết bị thành cổng kết nối để bán các dịch vụ mang lại thu nhập ổn định và sinh lợi.

Năm nay, Apple đánh dấu kỷ niệm 50 năm thành lập. John Ternus, một kỹ sư sản phẩm kỳ cựu tại Apple, sẽ chính thức tiếp nhận vị trí CEO từ Tim Cook vào ngày 1/9, vẫn giữ Cook ở vai trò chủ tịch điều hành để đảm nhiệm các mối quan hệ đối ngoại. Mặc dù lĩnh vực dịch vụ ngày càng phát triển, Apple vẫn phụ thuộc nhiều vào iPhone, với khoảng 50% doanh thu đến từ sản phẩm này, dù giảm so với 10 năm trước. Đáng chú ý, phần lớn quá trình sản xuất iPhone (khoảng 80%) vẫn nằm tại Trung Quốc, khu vực đang căng thẳng về mặt địa chính trị, đặc biệt tại Đài Loan nơi Apple có các cơ sở quan trọng. Trung Quốc cũng chiếm khoảng 15% doanh thu toàn cầu của Apple, tạo ra nhiều thách thức trong quan hệ với chính phủ Mỹ.

The New York Times từng nhấn mạnh liên kết giữa Cook và cựu Tổng thống Donald Trump là một điểm nhạy cảm trong bối cảnh sản xuất iPhone chưa chuyển về Mỹ. Dù một số nhà cung cấp, như TSMC, đã xây dựng nhà máy chip tại Arizona, gần như chưa có sự dịch chuyển lớn nào về chuỗi sản xuất của Apple ra khỏi Trung Quốc. Apple tiếp tục được miễn thuế quan do lệnh đình chỉ của chính quyền Trump áp cho các sản phẩm này.

Lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) là thách thức to lớn mà Apple cần đối mặt. Các đối thủ lớn như Meta, Amazon hay Alphabet đầu tư hàng trăm tỷ USD, trong khi Apple chỉ công bố khoản đầu tư 14 tỷ USD, và vai trò của Siri – trợ lý ảo nổi bật nhất của hãng – được cho là không thành công khi không được cập nhật đáng kể trong hai năm gần đây. Apple chủ yếu chọn hợp tác với Alphabet để tích hợp Gemini cùng các dịch vụ từ OpenAI, cho thấy cách tiếp cận thận trọng hơn.

Chatterjee dự báo nếu AI trở thành cuộc đua xây dựng các mô hình ngôn ngữ lớn, Apple sẽ gặp bất lợi. Tuy nhiên, hãng có thể tận dụng thế mạnh trong việc tích hợp công nghệ này vào trải nghiệm sản phẩm mà không cần phải đầu tư lớn. John Ternus, với kinh nghiệm sản phẩm thay vì phần mềm, sẽ đối mặt thử thách chính là xây dựng một chiến lược AI rõ ràng để lấy lại lòng tin thị trường. Trong tương lai xa, thị trường kỳ vọng Ternus có thể tạo ra đột phá mới, điều mà chỉ Steve Jobs từng làm được.

Nguồn: La Vanguardia