Dù hợp nhất tỉ giá, vụ nghi vấn tiếp cận ngoại tệ vẫn chìm trong bóng tối tại Argentina

Hai năm sau khi chính quyền của Tổng thống Javier Milei tiến hành hợp nhất tỉ giá ngoại hối tại Argentina, đồng thời xóa bỏ khoảng cách giá giữa đồng đô la chính thức và tỷ giá chợ đen, những dấu hiệu về vi phạm nghiêm trọng trong việc tiếp cận ngoại tệ vẫn chưa được sáng tỏ. Các báo cáo sơ bộ từ các cơ quan nhà nước và Viện Kiểm sát chỉ ra rằng từ năm 2022 đến 2023, các hành vi gian lận trong lĩnh vực này có thể lên đến 1,4 tỷ đô la Mỹ, liên quan đến ít nhất 9 ngân hàng, 90 nhà đổi ngoại tệ và khoảng 200 cá nhân.

Đây là một trong những vụ việc nghiêm trọng nhất trong lĩnh vực tài chính Argentina thời gian gần đây và đang gây ra nhiều tranh cãi giữa các nhà chức trách. Tuy nhiên, tiến độ điều tra và thu thập bằng chứng vẫn còn rất hạn chế, và chỉ có một số ít các nhân vật trong ngành tài chính bị đích danh truy tố.

Hiện tại, công việc điều tra nằm trong tay của cơ quan tư pháp do thẩm phán Ariel Lijo và bà thẩm phán María Servini phối hợp xử lý sau khi Tòa án Liên bang tiến hành hợp nhất các vụ án liên quan. Đáng chú ý, một vụ án thứ ba có liên quan cũng đang được theo dõi, do thẩm phán María Eugenia Capuchetti phụ trách từ tháng 12/2021.

Điểm sáng của điều tra thuộc về công tố viên Franco Picardi, người đã tiến hành truy tố nhiều cá nhân trong cái gọi là "chuỗi hạnh phúc" bao gồm năm quan chức thuộc Ngân hàng Trung ương Argentina (BCRA) quản lý các nhà đổi ngoại tệ, cùng với khoảng 10 doanh nhân nổi bật gồm Elías Picirillo, Martín Migueles và Francisco Hauque. Những quan chức này bị nghi ngờ bỏ lọt hoặc có liên quan đến các hành vi gian lận liên quan đến ngoại tệ.

Tuy nhiên, các câu hỏi vẫn chưa được giải đáp thỏa đáng về việc liệu có ai khác trong bộ máy quản lý hoặc hội đồng quản trị của Ngân hàng Trung ương thời kỳ trước, hay chính quyền cũ của Bộ trưởng Kinh tế Sergio Massa, đã tham gia hoặc biết về vụ việc nhưng chưa bị điều tra. Việc truy tìm thêm chứng cứ và lời khai cũng gặp nhiều khó khăn dù các nghi phạm đều liên quan đến chuỗi giao dịch ngoại tệ phức tạp.

Trong những động thái điều tra gần đây, cơ quan chức năng đã thực hiện các cuộc khám xét nhà riêng của Jorge Blanco, Chủ tịch Ngân hàng Sucrédito tại Tucumán, người có mối quan hệ mật thiết với doanh nhân Elías Picirillo. Đồng thời, nhiều cá nhân và giám đốc doanh nghiệp có liên quan như Juan Ignacio và José María Napoli - cổ đông Napoli Inversiones SA; Anahí Marisol Aquino Laprida, đại diện Creden Agencia de Cambio y Turismo; và Juan Ignacio Agra của Mega Latina SA cũng bị đề nghị mở rộng điều tra về bí mật tài chính và ngân hàng.

Điều đáng chú ý là Juan Napoli không chỉ là một doanh nhân mà còn có quan hệ chính trị sâu sắc. Ông từng là ứng cử viên thượng nghị sĩ quốc gia trong danh sách của Javier Milei năm 2023 và có mối liên hệ lâu dài với Sergio Massa. Một video được phát tán gần đây cho thấy Juan Napoli xuất hiện bên cạnh Martín Insaurralde, nhân vật quan trọng trong các cáo buộc tham nhũng. Sự xuất hiện của các nhân vật này đặt ra những câu hỏi về mối quan hệ giữa chính trị và các vụ làm ăn mờ ám trong ngành tài chính.

Vòng xoáy tiếp cận ngoại tệ không minh bạch xảy ra trong bối cảnh Argentina áp dụng chế độ kiểm soát ngoại hối nghiêm ngặt, hạn chế đáng kể quyền tiếp cận ngoại tệ trên thị trường chính thức. Mặc dù vậy, quy định cho phép một số cá nhân và tổ chức đáp ứng yêu cầu nhất định được cấp ngoại tệ để mua "đô la tiết kiệm" cũng như duy trì hoạt động của ngân hàng và nhà đổi ngoại tệ.

Quy trình phân bổ ngoại tệ được gọi là "bàn điều phối Ngân hàng Trung ương", dưới sự quản lý của Carlos Fabián Sgarbi, Phó giám đốc Vận hành tại thời điểm đó. Việc ra quyết định phân phối ngoại tệ được cho là có sự chỉ đạo từ hội đồng quản trị cũ do Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Miguel Pesce đứng đầu cùng với các phó chủ tịch và thành viên hội đồng quản trị khác gồm Claudia Berger, Zenón Alberto Biagosch, Pablo Manuel Carreras Mayer, Juan Agustín D’Attellis, Claudio Martín Golonbek, Lisandro Cleri và Betina Susana Stein.

Việc các cá nhân và tổ chức có đủ tư cách được cấp quyền tiếp cận ngoại tệ trong thời kỳ áp dụng kiểm soát khắt khe này là yếu tố gây tranh cãi lớn và đang là đề tài điều tra sâu rộng. Vụ án không chỉ làm lộ ra sự bất cập của cơ chế kiểm soát ngoại hối mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của hệ thống tài chính quốc gia.

Nhiều chuyên gia cho rằng, với tầm mức nghiêm trọng của vụ việc cùng số lượng lớn nhân vật liên quan, việc không truy tố quy mô rộng hơn và làm rõ từng khâu trong chuỗi gian lận là điều không thể chấp nhận. Đây là một trong những scandal tài chính lớn chưa có hồi kết ở Argentina, cần sự minh bạch và công bằng trong xử lý để ngăn ngừa những vụ việc tương tự xảy ra trong tương lai.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.