Atiku Abubakar yêu cầu điều tra chi tiết ngân sách 2026 sau phát hiện trùng lặp hơn ₦210 tỷ

Atiku Abubakar, ứng cử viên tổng thống thuộc Đảng Dân chủ Châu Phi (ADC), đã kêu gọi Quốc hội Nigeria (NASS) tiến hành một cuộc rà soát pháp y kỹ lưỡng đối với Đạo luật phân bổ ngân sách năm 2026, sau khi các báo cáo tiết lộ có hơn ₦210 tỷ được phân bổ trùng lặp và chồng chéo trong ngân sách. Đây là con số lớn, gây quan ngại về tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính công.

Phát ngôn này được đưa ra qua tuyên bố của Trợ lý đặc biệt cấp cao phụ trách truyền thông công chúng của ông, Phrank Shaibu. Ông Atiku chỉ trích mạnh mẽ rằng, những bất thường về tài chính này xuất hiện đồng thời với việc Nigeria thể hiện kết quả rất yếu kém trên gần 90% các chỉ số thịnh vượng toàn cầu được công nhận. Ông xem đây là bằng chứng cho thấy chính quyền của Tổng thống Tinubu là một trong những chính phủ quản lý ngân sách kém hiệu quả nhất trong lịch sử dân chủ của Nigeria.

Theo Atiku, các chính sách gây khó khăn như loại bỏ trợ cấp nhiên liệu, hợp nhất tỷ giá hối đoái, tăng thuế và áp đặt thuế quan cao đã khiến người dân Nigeria phải chịu cảnh khốn khó kéo dài hơn ba năm qua. Tuy nhiên, chính phủ hiện không thể giải thích được cách thức một khoản tiền lên đến hơn ₦210 tỷ lại bị trùng lặp và phân bổ sai trong ngân sách.

Ông cũng phê phán các thực hành ngân sách ngày càng đáng nghi khi nhiều khoản chi được phân bổ cho các dự án không thuộc phạm vi thẩm quyền hợp pháp của các cơ quan, trong đó có những khoản tiền lên tới hàng tỷ naira bị cài cắm một cách không minh bạch.

Atiku dẫn chứng báo cáo tài chính được kiểm toán năm 2024 của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Nigeria (NNPC Limited), trong đó chi tiêu cho "Chi phí an ninh năng lượng" lên đến ₦7,13 nghìn tỷ, khoản mục mà NNPC nhận diện tương đương với trợ cấp nhiên liệu. Điều này xảy ra trái ngược với tuyên bố chính thức rằng trợ cấp nhiên liệu đã bị loại bỏ từ năm 2023.

Ông nhận định sự vô kỷ luật trong quản lý tài chính công của chính phủ hiện tại thể hiện rõ qua sự suy giảm chất lượng cuộc sống của người dân, khi nhiều gia đình phải bỏ bữa ăn, các doanh nghiệp nhỏ đóng cửa, sinh viên tốt nghiệp không tìm được việc làm, trong khi chính quyền chỉ ghi nhận các chỉ số kinh tế có chọn lọc.

Ứng viên tổng thống cũng kêu gọi Tổng kiểm toán Liên bang, các cơ quan phòng chống tham nhũng cùng các tổ chức xã hội dân sự tiến hành kiểm tra độc lập ngân sách, xác định trách nhiệm của các quan chức liên quan đến các khoản phân bổ trùng lặp, và đảm bảo mọi khoản tiền chi sai được thu hồi đầy đủ.

Atiku cam kết nếu ADC được cầm quyền sẽ phục hồi uy tín trong lĩnh vực tài chính công bằng các biện pháp minh bạch như lập ngân sách rõ ràng, kế hoạch chi tiêu dựa trên thực tế (zero-based budgeting), sử dụng công nghệ số để theo dõi chi tiêu công và áp dụng chế độ trách nhiệm cá nhân nghiêm ngặt với các cán bộ công quyền.

Ông nhấn mạnh: "Khi người chủ kho mời những con dê canh giữ mùa màng mình, đừng ngạc nhiên khi đói nghèo đến dù tài sản dồi dào. Nigeria xứng đáng có những người quản lý tài sản chung, không phải những người chăm sóc di sản lãng phí."

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.