Đề xuất thỏa thuận chung giữa các nước Vùng Vịnh về kiểm soát Eo biển Hormuz

Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran không chỉ xuất phát từ những căng thẳng lâu dài liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran mà nay tập trung mạnh vào kiểm soát Eo biển Hormuz, tuyến giao thương chiến lược vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu. Tình trạng này đã gây ra sự tắc nghẽn nghiêm trọng, kéo theo một chuỗi xung đột tái diễn giữa hai bên, tạo ra nguy cơ bùng phát xung đột mở.

Mặc dù Tổng thống Donald Trump nhiều lần khẳng định Iran không kiểm soát được hải quân và Eo biển vẫn mở cho các tàu thuyền, dòng giao thông biển tại đây đã giảm mạnh do các cuộc tấn công Iran nhắm vào tàu thương mại. Ngoài ra, hoạt động ngoại giao gần như đình trệ, trong khi quân đội Mỹ và Iran liên tục có các cuộc đụng độ tại khu vực trong những ngày cuối tuần.

Trước tình hình phức tạp, một nhóm chuyên gia quốc tế đề xuất một mô hình hòa giải dựa trên một hiệp ước hợp tác từng tồn tại và điều tiết ngành than thép châu Âu sau Thế chiến II. Mô hình đề xuất cho rằng các quốc gia ven vùng Vịnh cùng quản lý Eo biển Hormuz như một vùng miền chung, coi đây là tài sản chung khu vực và cùng thu một khoản phí tượng trưng từ các tàu chở dầu để duy trì an ninh, môi trường vận hành khu vực.

Cơ chế này nhằm tuân thủ luật pháp quốc tế, đồng thời đáp ứng yêu cầu của Iran trong việc tăng cường quyền kiểm soát và tạo điều kiện cho tám quốc gia ven Vịnh cùng chia sẻ lợi ích từ việc duy trì hòa bình. Esfandyar Batmanghelidj, Giám đốc Quỹ Bourse & Bazaar, nhấn mạnh nếu không thể hình dung ra hợp tác này, thì sẽ rất khó đạt được hòa bình ổn định trong khu vực.