Từ điển đặc biệt về tên các loài động vật trong văn học cổ điển Tamil

Một trong những hình ảnh nổi bật trong thi ca cổ điển Tamil là cảnh con nai đực và nai cái uống nước cùng nhau từ một hồ nước nhỏ trong bài thơ Ainthinai Aimpathu. Bài thơ mô tả cảnh nai đực Pinaimaan và nai cái Kalaimaan kiệt sức sau chuyến đi tìm nước giữa vùng đất khô hạn Palai. Khi ở đó chỉ đủ nước cho một con uống, nai đực giả vờ uống nước để nai cái có thể giải khát, trong khi nai cái cũng giả vờ uống lại để thể hiện sự quan tâm và hy sinh cho nhau. Hình ảnh này biểu trưng cho mối quan hệ lý tưởng giữa hai người yêu trong văn học Tamil.

Không chỉ có động vật, thơ ca Tamil còn bao phủ bằng những đề cập phong phú đến các loại cây cỏ và hoa lá. Chẳng hạn, bài Kurinjipattu liệt kê đến 99 loài hoa khác nhau, và người Tamil cổ điển còn có thói quen dùng các loại hoa khác nhau cho từng dịp đặc biệt. Tuy nhiên, nhiều tên gọi động vật trong tác phẩm cổ đã bị mai một theo thời gian.

H. Chithiraputhiran, cựu giáo sư của Đại học Tamil tại Thanjavur, đã dành nhiều tâm huyết để tập hợp và tổng hợp từ ngữ về động vật trong văn học cổ điển Tamil thành một từ điển đặc biệt mang tên Tamil Sevvilakkiyangalil Vilangina Sorkal: Special Dictionary-Index, Concordance, Dictionary. Tác phẩm này được Viện Trung ương Tamil cổ điển xuất bản nhằm mục đích phục hồi vốn từ và hiểu biết về sinh thái trong thơ ca cổ.

Động vật và hoa cỏ trong thơ ca Tamil không tách rời cảnh quan tự nhiên mà được gắn liền với năm vùng địa hình đặc trưng (thinai) của đất nước Tamil cổ đại. Mỗi vùng mang một hệ sinh thái và sắc thái cảm xúc riêng biệt. Theo ông R. Chandrasekaran, Giám đốc Viện Trung ương Tamil cổ điển, voi, hổ, gấu, và sư tử là những loài đặc trưng của vùng Kurinji; nai và thỏ thuộc Mullai; trâu và rái cá trong Marudham; cá mập xuất hiện ở Neithal; và chó đỏ (dhole) thuộc vùng Palai. Những liên kết này phản ánh nhận thức sâu sắc về sinh thái được thể hiện trong văn học.

Người Tamil cổ điển sử dụng một hệ thống từ rất đa dạng để gọi tên động vật, không những thế họ còn có nhiều từ đồng nghĩa cho cùng một loài, đồng thời phân biệt rõ ràng giữa các từ dành cho con đực, con cái, con non hay nhóm của loài đó. Ví dụ, có tới 38 tên gọi cho nai, 20 cho trâu, 15 cho sư tử, 28 cho dê, 31 cho bò đực, 23 cho ngựa, 17 cho khỉ, 13 cho cầy mangut, 20 cho hổ, 9 cho mèo, 45 cho voi, 5 cho nhím, 3 cho thỏ, 11 cho chó, 13 cho lợn, 4 cho lừa và 27 cho bò.

Ông Chithiraputhiran đã sắp xếp các tên động vật này theo thứ tự bảng chữ cái kèm trích dẫn 41 tác phẩm cổ điển trong đó tên các loài được nhắc đến, cùng với số dòng trích dẫn chính xác. Ông còn bổ sung bảng tổng hợp tên tiếng Anh và tên khoa học cho từng con vật, giúp nhận diện chính xác hơn. Ông cũng chia sẻ những khó khăn trong việc xác định các tên gọi do có nhiều tiền tố và hậu tố như Maa và Maan làm thay đổi nghĩa. Ví dụ, Maa kết hợp với Ari thành Arima nghĩa là sư tử, còn Maan kết hợp với Ulai thành Ulaimaan cũng chỉ sư tử. Một số từ rất đặc biệt như Pongadi để chỉ voi, hay Kayanthalai cho voi con; Varivayam và Koduvari chỉ hổ; Kadamalai và Pinimugam dùng cho voi.

Các từ tiếng Tamil còn phân biệt rõ giới tính con vật. Từ Oruthal dùng để chỉ con đực của nhiều loài như voi, bò đực, trâu, lợn, hổ và nai. Eru ứng với bò đực, nai đực và trâu đực. Kaduvan chỉ con đực của khỉ và mèo. Pinavu là từ chỉ cái của nhiều loài như hổ cái, chó đỏ cái, lợn cái, gấu cái, khỉ cái và voi cái. Do đó, trong nhiều bài thơ, ý nghĩa chính xác của một từ mô tả con vật thường phải được suy luận dựa vào ngữ cảnh.

Một số từ như Pothu từng là từ chỉ trâu đực trong cổ ngữ Tamil nhưng hiện nay không còn phổ biến trong giao tiếp hàng ngày. Tuy nhiên, ở bang Kerala của Ấn Độ, Pothu vẫn được dùng để chỉ trâu và thịt trâu. Theo tác phẩm Tolkappiyam, từ Pothu còn chỉ con đực của nhiều loài khác như bò đực, trâu, nai, cá sấu và công.

Ông Chithiraputhiran kỳ vọng công trình từ điển này sẽ phục vụ nghiên cứu so sánh với các tác phẩm tương tự trong những ngôn ngữ khác, đồng thời góp phần xây dựng từ điển tổng quát và chuyên ngành bằng tiếng Tamil. Đây là nỗ lực quan trọng nhằm bảo tồn và thúc đẩy hiểu biết về ngôn ngữ, văn hóa và sinh thái của người Tamil cổ đại.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.