Jordan tăng cường sự hiện diện của Mỹ dù bị Iran tấn công

Trong gần ba thập kỷ qua, Jordan đã trở thành một căn cứ quân sự cực kỳ quan trọng đối với các chiến dịch của Mỹ tại Trung Đông. Các căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan đã hỗ trợ các hoạt động chống lại tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng, huấn luyện lực lượng đối lập Syria trong cuộc nội chiến, đồng thời làm bàn đạp cho các cuộc tấn công tại Iraq. Hiện tại, khoảng 4.000 binh sĩ Mỹ đang đóng quân tại đất nước này, với các căn cứ được nâng cấp để đảm bảo sự hiện diện lâu dài và hiệu quả trong khu vực.

Bên cạnh đó, vị trí địa lý của Jordan giúp lực lượng Mỹ có thể tránh được sự chú ý quá mức trong các hoạt động quân sự, đồng thời cho phép phản ứng kịp thời trước các cuộc tấn công tiềm năng từ Iran, nhờ vào khoảng cách tương đối xa so với các quốc gia Vịnh Ba Tư.

Kể từ khi Mỹ và Israel khởi đầu những hành động quân sự chống lại Iran vào cuối tháng 2 năm nay, Iran đã tăng cường các cuộc tấn công trả đũa nhắm vào các đồng minh của Mỹ trong khu vực, bao gồm cả Jordan. Các cuộc tấn công bằng drone và tên lửa của Iran đã nhắm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan. Mặc dù phần lớn tên lửa và drone bị hệ thống phòng không Jordan đánh chặn thành công, một số cuộc tấn công vẫn gây thương vong và thiệt hại cho binh sĩ Mỹ và trang thiết bị, như vụ tấn công ngày thứ Sáu làm hai binh sĩ Mỹ thiệt mạng và một người mất tích.

Những vụ tấn công này không chỉ gây tổn hại về quân sự mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến ngành du lịch của Jordan, đóng góp đến 18% tổng doanh thu quốc gia. Hàng loạt hãng hàng không hủy chuyến cùng với việc khách du lịch hủy đặt phòng đã làm suy giảm nghiêm trọng nguồn thu nhập từ lĩnh vực này. Điều này đặt ra thách thức lớn đối với Jordan khi các mối đe dọa an ninh tăng lên.

Jordan là nước nghèo tài nguyên khoáng sản, không giàu có như các quốc gia láng giềng trong khu vực Vịnh Ba Tư và phải dựa vào nguồn viện trợ nước ngoài để duy trì kinh tế và an ninh. Năm ngoái, Mỹ đã hỗ trợ Jordan tổng cộng 165 triệu USD cả về kinh tế lẫn quân sự, và trong năm nay con số này còn tăng lên đáng kể với khoản hỗ trợ cộng thêm 500 triệu USD.

Hạn chế các hoạt động quân sự Mỹ bay qua hoặc đặt căn cứ tại Jordan là điều không khả thi trong bối cảnh phụ thuộc lớn này. Giới chức Mỹ từng nêu rõ, nhiều đồng minh ở quốc gia khác trong khu vực không cho phép binh sĩ Mỹ sử dụng nền tảng quân sự của họ nhưng Jordan thì khác. Điều này giúp Jordan trở thành căn cứ an toàn hơn cho các biện pháp phòng vệ cũng như hỗ trợ quân sự của Mỹ trong khu vực, đồng thời là điểm đột phá để Mỹ triển khai hiệu quả hoạt động quân sự xuống các khu vực gần Iran.

Theo các chuyên gia như Sean Yom, giáo sư chính trị học tại Đại học Temple và tác giả cuốn "Jordan: Politics in an Accidental Crucible", Jordan là một quốc gia nhỏ yếu đuối trong khu vực, bao quanh bởi nhiều mối đe dọa từ các nước láng giềng và không có các cường quốc bảo trợ ngoài Mỹ - một vị thế mà Washington đã duy trì nhiều thế hệ qua và ít có phương án thay thế.

Dù các vụ tấn công nghiêm trọng không ngừng diễn ra, chính phủ Jordan không có kế hoạch giảm bớt hay xem xét lại quan hệ đối tác quân sự với Mỹ. Người phát ngôn chính phủ nhiều lần nhấn mạnh rằng sự tồn tại của căn cứ quân sự Mỹ trên lãnh thổ là một phần của hiệp ước phòng thủ, hoàn toàn tôn trọng chủ quyền của Jordan và không phải là một vùng lãnh thổ do Mỹ kiểm soát.

Bộ trưởng Ngoại giao Jordan, Ayman Safadi khẳng định tại diễn đàn Aspen Security rằng cáo buộc Iran nhằm vào căn cứ Mỹ tại Jordan là không chính xác, đồng thời khẳng định sự có mặt của quân đội Mỹ dựa trên sự hợp tác lâu dài và có thỏa thuận rõ ràng.

Nhiều quan chức và chuyên gia nhận định, Jordan không có được vị thế đủ mạnh để thay đổi chiến lược hiện nay mà vẫn cần sự hỗ trợ kinh tế và quân sự cực lớn từ Mỹ để bảo vệ an ninh quốc gia trong một khu vực đầy bất ổn như Trung Đông.

Đại diện cao cấp quân sự Jordan cùng quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ mới đây đã thảo luận về việc mở rộng hợp tác quân sự giữa hai bên. Điều này cho thấy, bất chấp những bất ổn và tấn công từ Iran, Jordan vẫn tiếp tục cam kết tăng cường quan hệ đồng minh chiến lược với Mỹ.

Với sự trợ giúp an ninh và tài chính từ Mỹ, Jordan được xem là một điểm tựa an toàn và là trung tâm hoạt động quan trọng cho Mỹ tại Trung Đông, cho phép Washington thực hiện các bước đi chiến lược liên quan đến Iran trong khu vực.

Những diễn biến mới cho thấy mối quan hệ Mỹ - Jordan ngày càng được củng cố, đồng thời minh chứng rằng Jordan vẫn phải đối mặt với những thách thức an ninh căng thẳng do xung đột khu vực, đặc biệt là các vụ tấn công trả đũa từ Iran tăng cao.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.