Khó khăn về vai trò giới tính nơi nam giới và hành trình vượt lên định kiến truyền thống

Quan niệm nam tính truyền thống với những câu khẩu hiệu như "con trai không được khóc", "đàn ông phải mạnh mẽ", và "đàn ông là trụ cột gia đình" đã trở nên lỗi thời và gây hại cho nam giới. Sự kìm nén cảm xúc và áp lực tuân theo những hình mẫu này khiến nhiều người đàn ông, đặc biệt là thanh niên, trải qua áp lực tâm lý nặng nề và trở nên cô đơn trong cuộc sống.

Dữ liệu mới nhất cho thấy nam giới dễ có nguy cơ tử vong do tự tử cao gấp ba lần so với nữ. Tuy nhiên, họ lại ít có xu hướng tìm đến sự hỗ trợ tâm lý, đồng thời cũng có nguy cơ mất liên hệ bạn bè cao hơn phụ nữ. Những phương thức đối phó tiêu cực, giống như trường hợp của cha nhân vật chính trong câu chuyện dưới đây, đang khiến vấn đề càng nghiêm trọng.

Tác giả kể lại hồi nhỏ nhận nhiều món quà từ cha mẹ, dù đôi khi không hài lòng vì thiếu thương hiệu hay món đồ cụ thể mình mong muốn. Nổi bật là món đồng hồ Pamela Anderson tặng sinh nhật 13 tuổi, tuy khiến anh ngượng ngùng vì hình ảnh quyến rũ của diễn viên, nhưng lại được giữ làm kỷ niệm. Đó cũng là thời điểm anh cố gắng che giấu bản thân thật, mặt khác lấy hình ảnh các biểu tượng thể thao và âm nhạc để tạo mặt nạ nam tính giả tạo.

Những năm tháng dậy thì, anh học được thông điệp mạnh mẽ từ bài hát Human Nature của Madonna: "Express yourself, don't repress yourself" (Hãy thể hiện mình, đừng kìm nén). Lời này được anh viết kín trên tường bên trong phòng, biểu tượng cho mong muốn vượt qua định kiến không cho phép thể hiện cảm xúc và bản dạng thật. Tuy nhiên, tình trạng sức khỏe tinh thần của cha anh lại khác, người một đời cứng rắn, kiệm lời thể hiện tình cảm, cuối cùng đã qua đời khi cảm thấy lẻ loi và mất phương hướng.

Một nhóm các nhà hoạt động và tổ chức tại Australia đang đấu tranh để thay đổi quan niệm về nam tính. Ben Vasiliou, Giám đốc điều hành tổ chức Man Cave, là nhân vật tiên phong trong nỗ lực tạo ra không gian an toàn cho nam giới được thoải mái bày tỏ cảm xúc và thảo luận các vấn đề khó khăn như tình dục, sức khỏe tinh thần.

Ben chia sẻ tỉ lệ một trên ba thanh niên nam ở độ tuổi 16-24 đang gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần như lo âu, nghiện chất và trầm cảm, mà ông cho là hậu quả của nhiều yếu tố như công nghệ số, truy cập nội dung khiêu dâm và tác động của đại dịch. Ông nhấn mạnh rằng phải có "sự quan tâm vô điều kiện" kèm trách nhiệm nhằm giúp trẻ nam thoát khỏi những khuôn mẫu giới hạn và độc hại.

Hành trình cá nhân của Ben cũng trải qua nhiều thử thách, từ sự thất bại của gia đình, mất mẹ, và chứng kiến cha nghiện heroin. Ông từng chạy theo những hành vi sai lệch, và phải đấu tranh với bản dạng giới khi nhận ra mình là người đồng tính. Đến nay, ông coi việc mở lòng, tìm kiếm giúp đỡ và quan tâm lẫn nhau là chìa khóa giúp nam giới vượt qua khó khăn và phát triển bền vững.

Nghiên cứu đầu tiên tại Australia về mối liên hệ giữa quan niệm giới truyền thống và kết quả cuộc sống của thanh niên nam cho thấy, áp lực phải thể hiện sự mạnh mẽ và né tránh những dấu hiệu bị xem là 'nữ tính' hay 'đồng tính' dẫn tới hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần và thái độ tiêu cực với phụ nữ.

Khoảng 43% thiếu niên nam đồng ý rằng trong mọi hoàn cảnh, họ phải tỏ ra mạnh mẽ; 48% sợ bị đánh giá là đồng tính sẽ làm họ mất đi tính nam. Sự kìm nén cảm xúc, xa lánh những gì bị gán là nữ tính hay đồng tính khiến họ dễ có hành vi bạo lực và quan điểm ủng hộ bạo lực, đồng thời tiêu thụ các nội dung khiêu dâm bạo lực.

Ngược lại, những thanh niên không bị ràng buộc bởi định kiến cứng nhắc này thường có sức khỏe tinh thần tốt hơn và phát triển toàn diện hơn trong các mặt của cuộc sống.

Tác giả hồi tưởng về người cha là một nhân vật mạnh mẽ và cứng rắn, từng làm bảo vệ ở câu lạc bộ đêm với tính cách không dễ biểu hiện tình cảm. Sự khắt khe về vai trò nam giới khiến cha ông không thể chấp nhận sự đồng tính của ông và từ chối tiếp nhận hỗ trợ sức khỏe tâm thần, cuối cùng dẫn đến cái chết sớm ở tuổi 63.

Giáo sư tâm lý học Zac Seidler, Đại học Melbourne, cảnh báo thời đại hiện đại là lúc khó khăn nhất cho thanh niên nam khi họ phải đối mặt với áp lực công nghệ, tài chính và xã hội càng khiến họ cô lập và lo lắng. Ông kêu gọi cần chấm dứt thái độ bi quan và thiếu lạc quan đối với nam giới, đồng thời nhấn mạnh sự quan trọng của kết nối xã hội để giúp họ vượt qua thử thách.

Drew Hanger, quản lý giáo dục tại Men's Project thuộc Jesuit Social Services, chia sẻ động lực của anh đến từ cảm giác khác biệt trong tuổi thơ và mong muốn giúp các em học sinh nam phát triển khả năng biểu đạt cảm xúc tích cực, thoát khỏi những ràng buộc của nam tính truyền thống.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.