Chuột bay gỗ huyền thoại Australia chật vật tìm nguồn kinh phí bảo tồn sau hơn 100 năm biến mất

Chuột bay gỗ huyền thoại, một loài động vật thân cây lớn ở Australia, từng biến mất khỏi danh mục khoa học hơn một thế kỷ trước khi được tái khám phá năm 1993 tại vùng Bắc Queensland. Loài này sống trong các khu rừng bạch đàn trải dài khoảng 120 km ven biển phía bắc thành phố Townsville. Tuy được phát hiện ban đầu năm 1883, chuột bay gỗ không được phân loại hợp thức tại Bảo tàng Queensland và bị bỏ quên trong suốt 100 năm, theo lời ông Daryl Dickson, nguyên chủ tịch nhóm phục hồi loài chuột bay gỗ quốc gia.

Việc phát hiện lại đã xác lập loài độc đáo này với tên khoa học Petaurus gracilis, có nghĩa là "vũ công dây thừng duyên dáng". Song song, nó cũng bị tuyên bố là loài nguy cấp do khoảng 60% môi trường sống của loài đã bị phá hủy trước đó.

Năm 2011, cơn bão mạnh Yasi đã phá hủy phần lớn môi trường sống còn lại của chuột bay gỗ, khiến loài này thêm phần nguy cấp. Tuy nhiên, theo bà Dickson, chính sự kiện thiên tai này đã tạo cơ hội để loài vật này được chú ý rộng rãi hơn, nhận được nguồn tài trợ cấp thiết cho các hoạt động phục hồi và nghiên cứu theo kế hoạch khoa học cụ thể.

Dù đạt được bước tiến ban đầu trong bảo tồn sau bão Yasi, nguồn vốn dần chấm dứt khiến các kế hoạch bị đình trệ, nhóm phục hồi loài phải đối diện với tình trạng không có định hướng rõ ràng. Dự án gần nhất "Keeping Country Connected for Mahogany Gliders" do chính quyền Queensland tài trợ cũng vừa kết thúc, và hiện không có nguồn kinh phí nào dành riêng cho chuột bay gỗ.

Ông Daryl Dickson cho biết, nhóm phục hồi luôn phải dự đoán ước lượng số lượng và nơi sinh sống của chuột bay gỗ mà không có dữ liệu chính xác, điều rất quan trọng để đánh giá biến động dân số lâu dài. Gần đây, một nhà nghiên cứu đã thử bay drone nhiệt trên khu vực môi trường sống chuột bay gỗ, giúp ước tính dân số khoảng 3.000 cá thể chỉ trong một đêm bay.

Bà Dickson nhận xét dù drone rất đắt đỏ, chúng có thể là giải pháp hữu hiệu trong tương lai nếu có đủ kinh phí. Nếu có hệ thống giám sát định kỳ, các dấu hiệu cảnh báo sẽ được phát hiện sớm để có thể vận động chính phủ quan tâm. Hiện tình trạng thiếu vốn vẫn là rào cản lớn khiến kế hoạch bảo tồn loài vật đặc biệt này bị trì hoãn.

Sau hơn 15 năm kể từ bão Yasi, chuột bay gỗ đã không còn thu hút được sự chú ý chính trị như trước, khiến việc huy động kinh phí bảo tồn ngày càng khó khăn. Bà Dickson cho biết nhiều loài nguy cấp khác ở Australia cũng đối mặt với tình trạng thiếu vốn căn bản trong khi các nhóm bảo tồn đang cạnh tranh gay gắt nhau để được cấp kinh phí.

Theo Ủy viên Đặc trách Các Loài Đang Nguy Cấp của Australia, bà Fiona Fraser, hơn 2.100 loài thực vật và động vật ở Australia có nguy cơ tuyệt chủng và đều cố gắng tìm được phần kinh phí từ các chính phủ và tổ chức. Chính phủ Australia hiện chi khoảng 800 triệu USD mỗi năm, tập trung ưu tiên 110 loài và 20 vùng cảnh quan theo kế hoạch hành động các loài nguy cấp.

Bà Fraser cho rằng ưu tiên kinh phí thường dành cho các giải pháp quy mô lớn nhằm bảo vệ môi trường sinh thái rộng, đồng thời giúp nhiều loài khác cùng hưởng lợi. Ví dụ như việc bảo vệ môi trường sống của gấu túi koala ở Queensland thường nhận được hỗ trợ nhiều vì tính biểu tượng và tác động tích cực tới hệ sinh thái chung.

Mặc dù không còn chủ tịch, không vốn và không tổ chức họp thường xuyên, nhóm phục hồi chuột bay gỗ dưới sự dẫn dắt của bà Dickson vẫn quyết tâm duy trì liên lạc và công việc. Bà hy vọng lại một ngày không xa loài vật này sẽ trở lại được trọng tâm chú ý và nhận được nguồn hỗ trợ xứng đáng.

Việc bảo tồn những loài đặc biệt như chuột bay gỗ không chỉ là nhiệm vụ sinh thái mà còn phản ánh sự cân bằng quan trọng trong ưu tiên tài nguyên bảo vệ đa dạng sinh học của Australia, đang đứng trước muôn vàn khó khăn trong bối cảnh tài chính hạn chế cho lĩnh vực này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.