Mỹ yêu cầu Saudi Arabia nối lại quan hệ với Israel để duy trì thỏa thuận hợp tác hạt nhân

Ngày 22/7, hai bên đã ký kết một thỏa thuận hợp tác về năng lượng hạt nhân dân sự, với đại diện Mỹ là Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright và bên phía Saudi Arabia là Hoàng tử Abdel Aziz ben Salman. Theo đó, các công ty Mỹ sẽ hỗ trợ Saudi Arabia phát triển chương trình năng lượng hạt nhân dân sự, với cam kết sử dụng năng lượng này chỉ cho mục đích hòa bình, không phục vụ cho mục tiêu quân sự.

Tuy nhiên, thỏa thuận này không có quy định chi tiết về việc giám sát nghiêm ngặt từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và còn để ngỏ khả năng Saudi Arabia thảo luận về việc làm giàu uranium trên lãnh thổ của mình trong tương lai. Đó là điểm khiến cộng đồng quốc tế đặc biệt quan tâm.

Sau khi ký kết thỏa thuận, Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu Saudi Arabia phải tham gia "thỏa thuận Abraham" nhằm bình thường hóa quan hệ với Israel. Ông nhấn mạnh, nếu Riyadh không thực hiện bước này, Mỹ sẽ xem xét hủy bỏ toàn bộ thỏa thuận hợp tác hạt nhân.

Điều này gây bất ngờ bởi trong quá trình đàm phán, yêu cầu về mối quan hệ giữa Saudi Arabia và Israel không được đề cập. Các nguồn tin từ Middle East Eye cho biết đây là động thái tự phát của ông Trump, nhằm đáp ứng áp lực chỉ trích từ một số phía.

Việc Washington đặt điều kiện liên quan đến Israel trong thỏa thuận hạt nhân với Riyadh đã tạo ra nhiều tranh cãi và phức tạp mới trong quan hệ Mỹ-Saudi. Đồng thời, nó cũng liên quan chặt chẽ đến chính sách an ninh và quan hệ chính trị tại Trung Đông.

Các chuyên gia nhận định, nếu Saudi Arabia đồng ý tham gia "thỏa thuận Abraham", đây sẽ là bước tiến lớn trong việc thiết lập quan hệ hòa bình Arab-Israel. Ngược lại, nếu Riyadh từ chối, thỏa thuận hạt nhân dân sự với Mỹ có nguy cơ bị hủy bỏ, ảnh hưởng tới chương trình phát triển năng lượng của nước này.

Thỏa thuận "thỏa thuận Abraham" hiện là khung pháp lý nhằm mục đích thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa các quốc gia Arab và Nhà nước Israel, mở ra kỷ nguyên mới cho khu vực vốn dĩ nhiều căng thẳng và xung đột.

Như vậy, Mỹ đang sử dụng đòn bẩy thỏa thuận hạt nhân để thúc đẩy các thay đổi chiến lược trong khu vực Trung Đông, một bước đi được xem là có thể làm thay đổi cục diện quan hệ giữa các quốc gia liên quan.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.