Thay đổi trong tính lương ảnh hưởng thế nào đến mức lương hưu ở Uzbekistan?

Uzbekistan đang tiếp tục triển khai các cải cách nhằm nâng cao hệ thống bảo trợ xã hội và cơ chế lương hưu của đất nước. Một trong những bước đi thiết thực và quan trọng được thực hiện gần đây là việc nâng mức giới hạn thu nhập trung bình hàng tháng được sử dụng làm cơ sở tính toán lương hưu.

Từ năm 2023, giới hạn này được điều chỉnh từ mười lần mức cơ bản lên mười hai lần, tạo điều kiện để tính toán chính xác hơn mức thu nhập thực tế của người lao động trong quá trình tham gia đóng bảo hiểm xã hội. Nhờ đó, người về hưu nhận được khoản lương hưu phản ánh đúng mức đóng góp và công sức lao động của họ.

Ban đầu, việc này đã giúp hơn 370 nghìn người hưởng lương hưu tăng thêm trung bình khoảng 400 nghìn som mỗi tháng. Đến thời điểm hiện tại, con số này đã tăng lên hơn 520 nghìn người với mức tăng trung bình khoảng 600 nghìn som mỗi tháng.

Ví dụ cụ thể: tính đến ngày 1 tháng 1 năm 2023, mức cơ bản dùng để tính lương hưu là 324 nghìn som. Trước khi điều chỉnh, giới hạn thu nhập cao nhất để tính lương hưu là 3,24 triệu som, theo đó một người có đủ điều kiện và kinh nghiệm làm việc từ 20 năm với phụ nữ hoặc 25 năm với nam giới sẽ nhận được khoảng 1,782 triệu som tiền lương hưu hàng tháng.

Khi quy định mới có hiệu lực, giới hạn thu nhập này được nâng lên 3,888 triệu som, giúp người lao động có cùng kinh nghiệm làm việc nhận được mức lương hưu lên tới 2,138 triệu som, tức tăng thêm 356 nghìn som. Ngoài ra, với mỗi năm làm việc vượt quá số năm yêu cầu, mức lương hưu sẽ được tăng thêm tương đương 1% mức thu nhập trung bình hàng tháng.

Việc áp dụng giới hạn thu nhập trong tính toán lương hưu không chỉ là thực hành phổ biến ở Uzbekistan mà còn là một quy định được nhiều quốc gia phát triển áp dụng. Các nước như Đức, Pháp, Áo, Tây Ban Nha, Bỉ, Thụy Điển, Na Uy và Thụy Sĩ đều đặt giới hạn thu nhập trong việc tính lương hưu và gọi cơ chế này là “pensionable earnings ceiling”. Họ không tính toàn bộ thu nhập của người lao động mà chỉ tính phần nằm trong giới hạn quy định.

Cách làm này có nhiều lợi ích như thúc đẩy công khai thu nhập, khuyến khích đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ và đảm bảo tính công bằng trong đánh giá quá trình đóng góp lao động của công dân.

Tính đến ngày 1 tháng 7 năm 2026, mức giới hạn thu nhập trung bình hàng tháng áp dụng để tính lương hưu ở Uzbekistan đã nâng lên 6,048 triệu som, thể hiện sự tăng trưởng liên tục trong chính sách của quốc gia nhằm bảo đảm quyền lợi người về hưu và thúc đẩy công bằng xã hội.

Chuyên gia đánh giá, các điều chỉnh này củng cố nguyên tắc an sinh xã hội dựa trên mức đóng góp lao động, đồng thời nâng cao động lực để người dân đi làm chính thức và đóng góp thu nhập chính xác.

Nguồn: N. Ziyo­dullaeva, UzA