Trung Quốc ứng dụng tre để chống sa mạc hóa trong Dự án Vành đai Xanh Lớn

Quá trình sa mạc hóa, tức sự suy thoái của đất đai màu mỡ thành vùng đất cằn cỗi như sa mạc, đang là thách thức lớn tại các khu vực phía tây bắc, phía bắc và đông bắc Trung Quốc do các yếu tố như chăn thả quá mức, phá rừng và biến đổi khí hậu. Từ những năm 1970, Trung Quốc đã triển khai Chương trình Vành đai Xanh Lớn nhằm hạn chế sự mở rộng của các khu vực sa mạc bằng việc trồng rừng và sử dụng các phương pháp cố định cát khác nhau trong khu vực rộng lớn hàng nghìn km.

Trong nhiều thập kỷ, các biện pháp như sử dụng rơm để làm hàng rào cố định cát đã được áp dụng phổ biến, tuy nhiên theo nhà nghiên cứu Yu Yanglun của Viện Nghiên cứu Công nghiệp Gỗ thuộc Học viện Lâm nghiệp Trung Quốc, tuổi thọ hiệu quả của các hàng rào rơm chỉ kéo dài khoảng 2-3 năm do tính chất tự nhiên của nguyên liệu này. Ngoài ra, các hàng rào nhựa cũng được dùng nhưng tiềm ẩn nguy cơ sinh thái lâu dài do khả năng phân hủy chậm của chất liệu nhựa.

Đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về tính thân thiện môi trường, độ bền và chi phí, nhóm nghiên cứu Trung Quốc đã đề xuất ứng dụng tre - loại thực vật phát triển nhanh nhất thế giới - trong công tác chống sa mạc hóa. Tre là một loại cỏ gỗ có mặt tự nhiên tại châu Á, châu Phi và Mỹ trung và nam, nổi bật với tốc độ sinh trưởng nhanh, khả năng chịu đựng tốt, nhẹ, bền và linh hoạt, đặc biệt là ít đòi hỏi tài nguyên trong quá trình phát triển.

Trung Quốc hiện là quốc gia có diện tích rừng tre lớn nhất thế giới. Kế hoạch bảo tồn rừng và đồng cỏ trong giai đoạn 5 năm tới của nước này hướng tới việc mở rộng các rừng tre năng suất cao và thúc đẩy đổi mới công nghệ nhằm thay thế nhựa bằng các vật liệu phân hủy sinh học làm từ tre.

Theo báo cáo của Quản lý Lâm nghiệp và Đồng cỏ Trung Quốc công bố năm ngoái, Viện Nghiên cứu Công nghiệp Gỗ đã tiến hành nhiều thử nghiệm với các sản phẩm làm từ tre như các tấm lưới và hàng rào cao dùng để cố định cát bay. Những sản phẩm này cho thấy khả năng tái tạo và phân hủy sinh học tốt, đồng thời có độ bền với sự lão hóa dưới ánh sáng cao hơn nhiều so với vật liệu nhựa.

Thời gian sử dụng của các hàng rào tre có thể lên tới 3-10 năm, giúp giảm hơn 20% chi phí tổng thể so với các phương án làm bằng rơm và nhựa. Các thử nghiệm ban đầu được tiến hành tại tỉnh Thanh Hải và Khu tự trị Nội Mông đã đạt được kết quả khả quan, mở ra khả năng thay thế các phương pháp truyền thống trong nhiều điều kiện khí hậu và loại cát khác nhau.

Bên cạnh việc sử dụng tre để tạo ra các hàng rào cố định cát, các nhà nghiên cứu cũng đang mở rộng các giải pháp bằng cách chế tạo khay từ tre và sợi gỗ để thu nước mưa, giúp cải thiện đất cát. Mặt khác, việc phát triển các loại nấm ăn được trong vùng đất cát cũng được xem là một biện pháp làm giàu đất, góp phần cải thiện môi trường sinh thái.

Những bước tiến này góp phần nâng cao hiệu quả và bền vững trong chiến lược quốc gia chống sa mạc hóa, đồng thời giảm thiểu các tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng và môi trường.