Israel gia tăng các chiến dịch tấn công tại Gaza bất chấp kế hoạch hòa bình của Trump và tình hình chạm mức nghiêm trọng

Từ khi kế hoạch giai đoạn hai của thỏa thuận ngừng bắn tại Dải Gaza được công bố tuần trước, lực lượng Israel đã đẩy mạnh các hoạt động quân sự tại khu vực này. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gọi việc Hamas đồng ý với thỏa thuận là một bước đi quan trọng cho an ninh và ổn định. Tuy nhiên, thực tế tại Gaza lại trái ngược khi trong ngày thứ Bảy đã có ít nhất 19 người Palestine thiệt mạng do các cuộc tấn công của Israel, nâng tổng số người chết trong cuối tuần lên 26, trong đó có cả phụ nữ và trẻ em.

Dù Hamas đồng ý tiến hành giảm vũ khí theo từng giai đoạn, chính phủ Israel vẫn bày tỏ "những quan ngại nghiêm trọng về an ninh" đối với kế hoạch này. Nhiều chính trị gia Israel cũng phản đối mạnh mẽ thỏa thuận. Quân đội Israel tiếp tục phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn ký kết vào tháng 10, khiến tình hình nhân đạo ở Gaza trở nên nghiêm trọng hơn và đe dọa kế hoạch hòa bình của Tổng thống Trump.

Kể từ khi kế hoạch được công bố, số lượng các cuộc tấn công tại Gaza đã tăng đột biến, trái ngược hoàn toàn với tiến trình ngoại giao do Washington đề xuất. Ban Hòa bình và Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF) đã công bố một thỏa thuận nhằm thực hiện giai đoạn tiếp theo của ngừng bắn dựa trên kế hoạch chi tiết gồm 15 điểm. Mặc dù Hamas chính thức chấp nhận tài liệu này, nhiều câu hỏi đặt ra về khả năng các phe nhóm Palestine có thể rút lui vì các cuộc tấn công liên tục từ phía Israel.

Eyad al-Qarra, nhà phân tích chính trị Palestine, nhận định: "Đây là một rủi ro chưa tính toán cho Hamas và các nhóm Palestine khác. Vẫn còn hy vọng các phe nhóm sẽ không đi đến bước này.

Nếu không, giá phải trả sẽ còn cao hơn khi Israel có thể lợi dụng để phát động một cuộc chiến rộng lớn hơn tại Gaza".

"Điều quan trọng là các phe nhóm không để Israel có cớ đổ lỗi cho hai bên ngang nhau về sự thất bại."

Thay vì chấp nhận kế hoạch, chính phủ Israel lại chủ động thiết lập các điều kiện khắt khe hơn. Các phương tiện truyền thông Israel đưa tin yêu cầu phải tháo dỡ hoàn toàn vũ khí của Hamas và chuyển giao cho một quốc gia phương Tây, đồng thời không cho phép bất kỳ thực thể Palestine nào tham gia quản lý quá trình này. Phát ngôn viên văn phòng Thủ tướng Benjamin Netanyahu, Doron Spielman, tuyên bố lực lượng Israel sẽ không rút lui cho đến khi Hamas hoàn toàn phi vũ trang, khiến công cuộc này trở nên phức tạp hơn.

Al-Qarra nhận xét: "Ưu tiên hiện nay của Hamas và các phe nhóm không phải là phục hồi vũ khí hay cơ sở quân sự. Mặc dù họ đồng ý giới hạn vũ khí dưới sự giám sát quốc tế hoặc khu vực nhằm chấm dứt chiến tranh, nhưng sẽ không bao giờ công nhận việc loại bỏ hoàn toàn khái niệm kháng chiến Palestine".

Các chuyên gia chỉ ra rằng lập trường của Netanyahu về Gaza chịu ảnh hưởng sâu rộng từ các tính toán chính trị trong nước khi nước này chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thể vào tháng 10. Chuyên gia Mtanes Shehadeh phân tích chính phủ coi các thỏa thuận liên quan Gaza là một bước đi chiến thuật nhằm duy trì tình trạng hiện tại.

"Israel tìm cách tiếp tục các hành động giết chóc, đói kém và bao vây tại Dải Gaza, đồng thời phá hoại tiến trình giai đoạn hai mà không từ chối kế hoạch một cách rõ ràng."

Hành động này còn nhằm tránh xung đột công khai với Tổng thống Trump thông qua việc cho phép tăng trợ giúp hạn chế vào Gaza nhưng trì hoãn các vấn đề cốt lõi như việc rút quân của quân đội. Shehadeh nhận định chiến lược trì hoãn và gây khó khăn sẽ kéo dài đến ngày bầu cử tháng 10 để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến Netanyahu.

Nhà phân tích chính trị Ahmed al-Hila cũng cho rằng có nguy cơ kéo dài thời gian mập mờ chiến thuật để làm suy yếu thỏa thuận bằng cách tăng cường lực lượng quân sự trên mặt đất.

Đội quân Israel từ chối rút khỏi khu vực được gọi là "Đường Vàng" đầu tiên, chiếm khoảng 52% diện tích Dải Gaza, đồng thời đòi nắm quyền tự do hành động quân sự toàn diện trong toàn bộ khu vực. Trong khi đó, kế hoạch lộ trình yêu cầu thiết lập một ban quản lý kỹ thuật độc lập của Palestine để phụ trách việc dân sự và tái thiết.

Al-Qarra cho rằng sự tự do hành động của quân đội Israel khiến mọi cơ quan quản lý dân sự Palestine trở nên không hiệu quả. "Hành động không giới hạn của Israel gần như tương đương với một cuộc chiếm đóng toàn diện. Một ban quản lý hành chính không thể hoạt động trong điều kiện bị kiểm soát bởi quân đội Israel, vì cần có cơ sở vật chất, máy móc nặng, cửa khẩu mở và môi trường thích hợp để xây dựng lại hạ tầng và trường học."

"Nếu ban quản lý hoạt động trong khu vực được kiểm soát bởi lực lượng quân sự Israel, người dân sẽ xem đây chỉ là một tổ chức cộng tác."

Israel cũng chính thức phản đối sự tham gia của Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ trong cơ chế giám sát thỏa thuận và yêu cầu loại bỏ ảnh hưởng của các quốc gia này. Al-Qarra nhìn nhận đây là nỗ lực nhằm tước bỏ sức mạnh ngoại giao của Palestine thông qua việc cô lập các đồng minh khu vực.

"Israel coi quan hệ đối tác mạnh mẽ của Hamas với Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ là nguồn sức mạnh ngoại giao quan trọng. Bằng cách công kích vai trò của Qatar, Tel Aviv muốn tước bỏ sự hậu thuẫn chính trị khu vực có thể đảm bảo Israel tuân thủ cam kết."

Trong bối cảnh tiến trình ngoại giao đình trệ, niềm tin vào vai trò hòa giải của Mỹ ngày càng giảm sút. Nickolay Mladenov, đặc phái viên của Ban Hòa bình, đã lên tiếng chỉ trích việc leo thang quân sự qua mạng xã hội X, tuy không nêu rõ Israel là bên thực hiện các cuộc tấn công.

"Hai ngày bị tấn công trên toàn Gaza đã khiến dân thường thiệt mạng và phá hủy nguồn cung cấp y tế cần thiết. Việc đạt được hòa bình bền vững là khó khăn nhưng khả thi nếu mọi bên nỗ lực hết mình."

Al-Qarra đánh giá lãnh đạo Palestine không ảo tưởng về sự công bằng của Mỹ và cho biết: "Vấn đề không phải là lòng tin mà là cách vô hiệu hóa vai trò Mỹ thành đồng minh toàn diện của Israel. Các phe nhóm Palestine muốn duy trì liên lạc, cung cấp dữ liệu vi phạm của Israel để ngăn Mỹ cho phép Israel phá hủy hoàn toàn Gaza."

Nguồn: Al Jazeera