Tòa án Karnataka hủy bỏ thuế cess pan masala vì vi phạm Điều 14 Hiến pháp Ấn Độ

Vừa qua, Tòa án Tối cao Karnataka đã ra phán quyết hủy bỏ sức mạnh thi hành đối với sắc luật Thuế An ninh Sức khỏe - Thuế An ninh Quốc gia (Health Security and National Security Cess Act) mà Chính phủ Ấn Độ áp dụng nhằm đánh thuế cess lên ngành sản xuất pan masala do vi phạm Điều 14 Hiến pháp Ấn Độ về sự bình đẳng trước pháp luật.

Trong phán quyết của mình, Thẩm phán M Nagaprasanna đồng thuận rằng Chính phủ Liên bang có quyền ban hành luật thu thuế cess, tuy nhiên cách thức áp thuế theo sắc luật và các quy định đi kèm lại không hợp lý và mơ hồ. Tòa chỉ ra rằng thay vì đánh thuế dựa trên lượng pan masala thực tế được sản xuất, sắc luật lại dựa trên giả định công suất máy móc sản xuất sản phẩm, vi phạm nguyên tắc công bằng, dẫn đến việc toàn bộ sắc luật cùng các quy định liên quan bị tuyên bố là vi hiến.

Luật áp thuế dưới dạng cess này không đánh trực tiếp lên sản phẩm pan masala đóng gói mà lại đánh dựa trên máy móc sản xuất và công suất tối đa mà các máy móc này có thể tạo ra. Trước tòa, luật sư đại diện cho các nhà sản xuất, G Shivadass, phản đối mạnh mẽ nguyên tắc đánh thuế dựa trên quy mô công suất và số lượng máy móc. Ông khẳng định thuế chỉ được áp trên sản lượng thật và không thể thu based on số lượng máy móc hay dự kiến sản lượng không chính xác.

Phía Chính phủ do Phó Tổng luật sư N Venkataraman tranh luận ngược lại, cho rằng luật được ban hành vì lợi ích công cộng, nhằm kiểm soát một ngành sản xuất thường xuyên trốn thuế đồng thời gây tác động xấu tới sức khỏe cộng đồng. Ông cũng trưng dẫn số liệu cho thấy dù mức thuế Giá trị gia tăng (GST) trong ngành pan masala cao, doanh thu thuế thực tế thấp hơn nhiều năng lực sản xuất thực tế của ngành. Vì vậy, Chính phủ đưa ra cơ chế đánh thuế dựa trên công suất máy móc thật để khắc phục tình trạng này.

Tòa án Karnataka nhấn mạnh rằng, kể từ ngày 1/2/2026, thuế GST áp dụng cho mặt hàng pan masala đã tăng lên mức 40% giá bán lẻ trước khi tính các khoản giảm trừ. Tuy vậy, sắc luật lại đánh thuế theo công suất máy móc sản xuất mà không xem xét sản lượng thực tế, gây bất công cho các nhà máy có công suất khác nhau nhưng phải chịu chung mức thuế.

Hơn nữa, tòa cũng chỉ ra rằng không có loại máy móc nào sản xuất được 500 túi pan masala mỗi phút như giả định của sắc luật. Việc áp dụng mức thuế dựa trên giả định này vi phạm quyền bình đẳng theo Điều 14 Hiến pháp Ấn Độ.

Liên quan đến Quy định 15(a) trong sắc luật, tòa chú ý rằng quy định này cho miễn thuế chỉ khi hoạt động sản xuất tạm ngưng liên tục 15 ngày. Điều này không hợp lý khi nhiều trường hợp gián đoạn sản xuất ngắn hơn như hỏng hóc máy móc, thiếu nguyên liệu hay bảo trì nhà máy nhưng vẫn bị đánh thuế cess. Tòa khẳng định các trở ngại hành chính không thể trở thành lý do để áp dụng ngưỡng thời gian quá cứng nhắc như vậy.

Dù phán quyết bác bỏ cách thực hiện sắc luật vì vi phạm Điều 14, tòa vẫn công nhận quyền của Chính phủ Liên bang trong việc ban hành các đạo luật thu thuế, thu phí, hoặc các khoản phụ thu. Tuy nhiên, tòa nhấn mạnh việc thực thi các quy định đó phải tuân thủ đúng nguyên tắc công bằng và minh bạch theo Hiến pháp Ấn Độ, đồng thời bảo đảm không có quy định mơ hồ hay thất thiệt gây thiệt hại cho người dân và doanh nghiệp.

Phán quyết này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho Chính phủ Ấn Độ về việc sửa đổi cơ chế thu thuế ngành pan masala sao cho hợp lý, công bằng và tránh vi phạm quyền hiến định, đồng thời góp phần tăng cường quản lý ngành có rủi ro gian lận thuế cao.

Thẩm phán M Nagaprasanna nói: “Quyền ban hành sắc luật thuộc về Chính phủ, nhưng cách thức áp dụng phải đảm bảo rõ ràng, minh bạch và không làm ảnh hưởng đến quyền lợi cơ bản của người dân.”

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.