Dịch vụ khẩn cấp Australia luyện kỹ năng điều hướng không GPS khi vệ tinh ngừng hoạt động

Tại hội thảo 19 diễn đàn không gian Australia tổ chức ở Adelaide, các chuyên gia đã đặt ra câu hỏi về khả năng xử lý khi một sự cố khiến toàn bộ hạ tầng không gian của quốc gia này không thể hoạt động, bao gồm mất kết nối vệ tinh, GPS, cảm biến từ xa và thông tin liên lạc an toàn. Việc này không phải là kịch bản phi thực tế, mà là một mối đe dọa thực sự mà Australia có thể đối mặt từ những tác động của thiên nhiên hoặc kẻ thù.

Nick Leake, trưởng bộ phận vệ tinh và hệ thống không gian của Optus, nhấn mạnh những hậu quả nghiêm trọng như mạng lưới ATM sụp đổ, các lực lượng khẩn cấp mất khả năng nhận biết tình trạng hiện trường, máy bay mất định vị chính xác, quân đội mất liên lạc bảo mật và các cộng đồng xa xôi bị cách ly hoàn toàn. Ông cũng nhắc đến sự phụ thuộc của ngành hàng không, vận tải và lưới điện vào hệ thống vệ tinh, đồng thời cảnh báo hệ thống tài chính có thể gặp rối loạn lớn ngay tức thì do mất thông tin liên quan.

Jackie Craig AM, phó giáo sư danh dự tại Đại học Flinders chuyên về chiến tranh mạng và chỉ huy điều hành ứng phó khẩn cấp, cho biết các lực lượng khẩn cấp hiện ngày càng phụ thuộc nhiều vào hệ thống công nghệ nhưng lại dễ bị tổn thương. Bà tiết lộ các thành viên đội ngũ được đào tạo sử dụng bản đồ giấy và thư mục đường phố thay vì điện thoại thông minh, do thế hệ trẻ hiện nay gặp khó khăn trong việc đọc và vận dụng bản đồ truyền thống.

Khi hệ thống vệ tinh mất kết nối, các lực lượng này sẽ phải trở về phương thức làm việc bằng giấy bút, radio và sử dụng tài liệu thủ công. Michael Murphy, Phó tổng giám đốc Dịch vụ Bác sĩ Bay Hoàng gia khu vực Nam Australia/Northern Territory, cho biết tổ chức của ông có thể hoạt động bình thường trong khoảng 24 giờ đầu nhờ kế hoạch dự phòng và thiết bị thay thế. Sau đó, họ sẽ tập trung vào cứu hộ những trường hợp cấp thiết bằng cách sử dụng các phương tiện liên lạc analog như radio tần số cao và các phương thức truyền miệng truyền thống.

Chris Robson, Phó Đề đốc không quân thuộc Lực lượng Quốc phòng Australia, cho rằng việc chuẩn bị ứng phó với sự cố mất vệ tinh không phải là kịch bản cảnh báo quá đáng mà là điều cần sự trung thực và chuẩn bị kỹ càng. Lực lượng không gian liên quân đang tập huấn cho nhân viên sử dụng la bàn sextant để định hướng bằng các vì sao, cùng với kỹ năng điều hướng trên mặt đất.

Ông Robson nhận định rằng dù các kỹ năng này có thể không được sử dụng thường xuyên, nhưng rủi ro lớn nhất không chỉ đến từ tấn công mà còn từ các hiện tượng thiên nhiên như tia lửa mặt trời gây gián đoạn hạ tầng không gian. Để tăng cường khả năng chịu đựng, các chuyên gia gợi ý phát triển hệ thống vệ tinh dự phòng trên nhiều quỹ đạo, tăng cường trạm mặt đất và xây dựng năng lực vệ tinh chủ quyền thay vì phụ thuộc vào các nhà cung cấp lớn như Amazon và Starlink.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.