Cách bảo vệ bản thân trong mùa dịch ve sừng ở Canada theo chuyên gia

Canada hiện đang đối mặt với mùa dịch ve sừng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Năm ngoái, hơn 7.100 người Canada mắc bệnh Lyme và một báo cáo mới trên tạp chí Canadian Medical Association Journal tiếp tục cảnh báo về tình trạng gia tăng các ca bệnh anaplasmosis do ve truyền nhiễm. Theo nhà báo Jennifer Yang, nguyên nhân chính được cho là sự thay đổi khí hậu toàn cầu với Canada ấm lên nhanh hơn trung bình thế giới, tạo điều kiện thuận lợi cho ve sừng sinh trưởng nhờ mùa hè kéo dài và mùa đông ấm áp hơn. Ngoài ra, mỗi mùa xuân, chim di cư cũng mang vào Canada một lượng ve lớn, với ước tính từ 50 đến 175 triệu con ve được vận chuyển hàng năm, góp phần làm tăng mật độ ve sừng trong tự nhiên.

Tiến sĩ Vett Lloyd, nhà nghiên cứu ve sừng tại Đại học Mt. Allison, cho biết ve có kích thước nhỏ, thường có tám chân (trừ các giai đoạn sớm nhất) và di chuyển chậm. Để nhận diện chính xác, có thể dùng kính lúp hoặc chụp ảnh phóng đại bằng điện thoại thông minh. Ve thường bám vào cơ thể và hút máu, trong khi các loại côn trùng khác như bọ rùa hoặc kiến thường di chuyển nhanh. Nếu nghi ngờ, người dân có thể gửi ảnh ve đến trang etick.ca để các chuyên gia côn trùng học xác định giúp. Khi ve đang hút máu trên da, tốt nhất nên đến hỏi ý kiến y tế nếu có thể để được tư vấn phù hợp.

Việc phân biệt vết cắn của ve và côn trùng khác không hề đơn giản ngay cả với chuyên gia y tế. Ve có thể bám trên da trong nhiều ngày nếu không được phát hiện và tháo bỏ. Vết cắn của ve thường không gây ngứa và không đỏ, ấm như các vết cắn thông thường khác. Trong một số trường hợp, người bệnh mắc bệnh Lyme có thể xuất hiện ban đỏ hình vòng tròn "bullseye" đặc trưng, nhưng không phải ai cũng có dấu hiệu này. Việc tự kiểm tra kỹ và sử dụng thuốc chống côn trùng sẽ giúp giảm nguy cơ bị cắn và phát hiện sớm ve bám trên cơ thể.

Mặc dù ve sừng có thể gây nguy hiểm, việc tránh hoàn toàn tiếp xúc với môi trường tự nhiên không phải là phương án tốt vì hoạt động ngoài trời quan trọng cho sức khỏe. Tiến sĩ Lloyd gợi ý nên xác định các khu vực có mật độ ve cao qua bản đồ trên các trang etick.ca hoặc geneticks.ca, tránh đi qua bụi rậm và sử dụng thuốc xịt côn trùng khi di chuyển trong vùng nhiều ve. Khi đạp xe, nên tránh qua các bụi cỏ cao trên đất để giảm tiếp xúc với ve. Ngoài ra, việc kiểm tra ve sau khi về nhà cũng rất quan trọng để phát hiện và xử lý kịp thời.

Tại các vùng như Nova Scotia, việc sử dụng các chất phun tự nhiên hoặc tổng hợp để đuổi ve có thể được xem xét. Nhiều sản phẩm tự nhiên không phải lúc nào cũng an toàn và các sản phẩm tổng hợp thường được kiểm định kỹ lưỡng trước khi sử dụng. Các dịch vụ kiểm soát côn trùng địa phương có thể cung cấp tư vấn về lựa chọn thuốc phun phù hợp. Ngoài ra, sử dụng các lớp phủ hữu cơ thơm như vỏ cây thông balsam fir làm tường rào và trồng các loại cây ít thu hút hươu và chuột cũng giúp giảm số lượng ve trong khu vực sinh sống.

Việc loại bỏ ve kịp thời là rất quan trọng. Các chuyên gia khuyên nên dùng nhíp hoặc dụng cụ chuyên dụng để nhấc ve ra khỏi da một cách cẩn thận, tránh bấm làm vỡ ve vì điều này có thể khiến các mầm bệnh lan truyền vào cơ thể. Các phương pháp tự nhiên như dùng dầu hỏa, sơn móng tay, hoặc đốt ve đều không cần thiết và có thể gây nguy hiểm. Sau khi lấy ve ra, nên giữ lại con ve trong túi nhựa hoặc hộp kín để có thể xét nghiệm nếu cần thiết, hỗ trợ quá trình chẩn đoán y tế khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ.

Hiện tại chưa có vaccine dành cho người phòng bệnh Lyme hoặc bệnh khác do ve gây ra, dù vaccine cho chó đã được sử dụng nhiều năm qua. Một vaccine cho người trước đây là LYMErix đã được tung ra thị trường từ năm 1998 nhưng sau đó bị rút khỏi thị trường do phản ứng phụ và những cáo buộc sai lệch không có căn cứ, dẫn đến áp lực tụt giảm doanh số và ngừng sản xuất. Hiện nay, các nỗ lực phát triển vaccine mới đang được tiến hành dựa trên các mục tiêu an toàn hơn, loại bỏ yếu tố dễ gây phản ứng tự miễn như vaccine trước.

Anaplasmosis là một loại bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn Anaplasma phagocytophilum truyền qua ve, với tần suất mắc ngày càng tăng ở Canada. Bệnh có thể lây truyền nhanh hơn Lyme (từ 12-24 giờ sau khi ve cắn), và không có ban đỏ đặc trưng như Lyme. Triệu chứng sớm thường là sốt, mệt mỏi, ớn lạnh và đau đầu, có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như suy hô hấp, rối loạn đông máu hoặc suy tạng. Theo thống kê ở Ontario, 21% trường hợp anaplasmosis cần nhập viện và có 4 ca tử vong, trong khi tỉ lệ nhập viện vì Lyme chỉ khoảng 3,8% không ghi nhận tử vong.

Một số ve, như ve Lone Star, có thể gây dị ứng thịt đỏ ở người và vật nuôi. Chất đường trong nước bọt ve khi hút máu có thể kích thích phản ứng miễn dịch làm dị ứng với protein trong thịt đỏ, đặc biệt là đối với những người nhạy cảm. Mức độ dị ứng phụ thuộc vào hệ miễn dịch và yếu tố di truyền của từng người, có thể từ nhẹ đến nặng.