Áo phao có thể trở nên bền vững hơn như thế nào?

Áo phao, còn gọi là parka hay Tassie tuxedo, đã trở thành món đồ thời trang không thể thiếu để giữ ấm trong mùa lạnh. Khởi nguồn từ những năm 1920 với chiếc áo làm từ vải khinh khí cầu và lông vũ do nhà leo núi người Australia George Finch thiết kế, áo phao ngày nay chủ yếu được làm từ hỗn hợp các loại sợi tổng hợp dầu mỏ, cùng với lông động vật và sợi thực vật, mang theo những tác động môi trường và đạo đức khác nhau.

Theo một nghiên cứu về vòng đời sản phẩm, việc sản xuất các chất liệu chế tạo áo phao, qua các quy trình nông nghiệp hoặc hoá học, chiếm đến 83% tổng lượng phát thải carbon cùng dấu chân nước. Ngoài ra, việc sử dụng nước và năng lượng trong quá trình mặc áo, với tuổi thọ trung bình của áo phao là bảy năm, cũng góp phần không nhỏ, tiếp đến là chi phí may mặc và xử lý sau khi không còn dùng. Ngoài vấn đề môi trường, các sợi tự nhiên như lông vũ và len cũng đặt ra các mối quan ngại liên quan đến phúc lợi động vật.

Thị trường sản xuất áo phao toàn cầu rất rộng lớn, với hơn 100 triệu chiếc áo phao được sản xuất mỗi năm ở Trung Quốc. Đáng chú ý, một số thương hiệu còn mở rộng sang lĩnh vực sản xuất "áo phao cho chó con" nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Bà Carolina Quintero Rodriguez, giảng viên cao cấp tại trường thời trang và dệt may thuộc Đại học RMIT, Australia, nhận xét rằng quảng cáo và mạng xã hội đang khuyến khích mọi người mua sắm nhiều hơn nhu cầu thực tế. "Điều này tạo ra nhu cầu không chỉ một áo phao, mà là đến ba chiếc cho một người", bà nói.

Trong một nghiên cứu gần đây của Đại học Adelaide với gần 600 người, 89% quần áo được mua mới, trong đó áo phao là một trong những món đồ đắt tiền nhưng ít được sử dụng, dẫn đến nguồn hàng secondhand còn rất tốt cho thị trường.

Chính vì vậy, việc lựa chọn một chiếc áo chất lượng từ thương hiệu có trách nhiệm, sử dụng lâu dài và sửa chữa khi hỏng hóc được xem là cách tiếp cận bền vững nhất.

Bà Julie Boulton, tư vấn viên thời trang bền vững, cho biết áo phao thường bao gồm lớp vỏ bên trong và bên ngoài, lớp đệm giữ nhiệt, cùng các bộ phận như khóa kéo, cúc hoặc chỉ may. Phần vỏ thường được làm từ các loại vật liệu có nguồn gốc từ nhiên liệu hóa thạch như nylon hoặc polyester, đôi khi kết hợp với sợi cotton hoặc len.

Các áo dán nhãn "100% tái chế" thường được làm từ polyester tái chế từ chai nhựa hoặc vải đã qua sử dụng. Lớp đệm bên trong có thể là lông vịt hoặc ngỗng (lông vũ), len hoặc vật liệu tổng hợp. Một số thương hiệu như Pangaia đang chuyển sang sử dụng các loại bông từ thực vật, kết hợp từ các loài hoa dại, sinh học polymer và aerogel.

Theo nghiên cứu về vòng đời sản phẩm, quy trình sản xuất sợi polyester tiêu thụ nhiều năng lượng, từ dệt sợi, dệt vải tới nhuộm và hoàn thiện. Polyester là sợi tổng hợp chịu nhiều vấn đề về khí nhà kính và phát tán vi nhựa. Lông vũ tự nhiên có thể phân hủy và là sản phẩm phụ trong ngành công nghiệp thịt, tuy nhiên lại tồn tại những rủi ro liên quan tới phúc lợi động vật và sự minh bạch chuỗi cung ứng.

Theo Hội Bảo vệ Động vật Hoàng gia Anh (RSPCA), lông vũ được lấy chủ yếu sau khi gia cầm bị giết thịt, dù còn một tỷ lệ nhỏ (1-2%) được thu thập bằng phương pháp nhổ lông khi chim còn sống, một thực hành bị coi là vi phạm nghiêm trọng quyền động vật. Do đó, người tiêu dùng được khuyến nghị chọn sản phẩm có chứng nhận Responsible Down Standard, cam kết về phúc lợi động vật, truy xuất nguồn gốc và nghiêm cấm nhổ lông sống.

Về len, bà Natalie Roadknight, nhân viên khoa học cao cấp của RSPCA, cho biết mối quan tâm lớn nhất là phương pháp lấy lông gọi là mulesing, cắt bỏ vùng da gần đuôi con cừu khi còn tỉnh táo, gây đau đớn nghiêm trọng. Australia là một trong số ít quốc gia vẫn cho phép thực hiện mulesing, trong khi nó bị cấm ở New Zealand và nhiều nước khác. Người mua có thể tránh sản phẩm len từ mulesing bằng cách hỏi thương hiệu hoặc tìm các chứng nhận như ZQ Merino hoặc Responsible Wool Standard.

Mỗi năm, người Australia mua khoảng 1,5 tỉ món đồ quần áo mới và vứt bỏ 220.000 tấn vải vào bãi rác, theo báo cáo của Seamless, chương trình quản lý quần áo Australia. Bà Julie Boulton khuyên rằng nếu định mua áo phao, hãy tìm kiếm đồ đã qua sử dụng hoặc mượn từ bạn bè thay vì mua mới một cách vội vàng.

Điều quan trọng là giữ cho áo phao được sử dụng lâu dài nhất có thể, thường xuyên giặt tẩy hợp lý, bảo quản và sửa chữa khi cần thiết. Một vài thương hiệu đồ ngoài trời cung cấp dịch vụ sửa chữa hoặc bộ dụng cụ hỗ trợ tự sửa áo phao mùa đông. Nghiên cứu tại Đại học Adelaide cho thấy chỉ khoảng 10% quần áo được sửa chữa, dù việc này có thể kéo dài thêm trung bình 2,5 năm tuổi thọ sản phẩm.

Bà Quintero Rodriguez nhận định rằng đa phần quần áo không cần thiết phải giặt nhiều lần, đôi khi chỉ cần phơi thông thoáng là đủ. Nếu phải giặt, sử dụng nước lạnh và chế độ giặt nhẹ nhàng để bảo vệ các sợi tổng hợp và lớp chống nước trên áo mưa, sau đó có thể tái kích hoạt lớp phủ chống thấm này.

Tại Australia, 53% quần áo không cần thiết bị cho vào bãi rác, 38% được tái sử dụng hoặc xuất khẩu, chỉ 9% được tái chế. Theo bà Boulton, tái chế vải vóc là một quá trình tốn thời gian và công sức, thiếu cơ sở hạ tầng chuyên biệt cùng giá nguyên liệu polyester mới quá thấp khiến hoạt động này kém hiệu quả về kinh tế.

Một số thương hiệu đồ ngoài trời có chương trình thu hồi sản phẩm như Upparel, tuy nhiên hiện nay vẫn rẻ hơn nhiều để sản xuất áo mới thay vì tái chế lại. Điều này làm tổn thất lớn về mặt môi trường và tài nguyên.

Bà Quintero Rodriguez nhấn mạnh thông điệp chính của mình là kéo dài vòng đời sản phẩm bằng cách chăm sóc đúng hướng dẫn, và chỉ mua những món đồ thật sự cần thiết để giảm thiểu tác hại môi trường.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.