Nắng nóng kỷ lục tạo điều kiện bùng phát cháy rừng tại Tây Ban Nha và Pháp

Mùa hè năm 2026 tại Tây Ban Nha và Pháp đang chứng kiến những đợt nắng nóng khắc nghiệt và hạn hán kéo dài, khiến thảm cỏ và rừng trở nên vô cùng khô cứng, tạo môi trường thuận lợi cho cháy rừng lan rộng. Trong bối cảnh này, hàng trăm ngàn người dân đã phải sơ tán để tránh hiểm họa. Tây Ban Nha đã chính thức tuyên bố tình trạng khẩn cấp do mức độ nghiêm trọng của các đám cháy.

Việc khô hạn làm mất đi độ ẩm quan trọng của thảm thực vật, làm cho lửa dễ phát tán nhanh chóng khi có nguồn lửa, khiến lực lượng cứu hỏa phải hoạt động liên tục để khống chế các vị trí cháy.

Mặc dù không thể quy kết trực tiếp một đám cháy cụ thể nào cho biến đổi khí hậu, các nhà khoa học cho rằng những đợt nắng nóng kỷ lục gần đây – trong đó nhiệt độ tại Tây Ban Nha và Pháp đạt mức cao chưa từng thấy – có liên quan mật thiết đến việc phát thải nhiên liệu hóa thạch. Báo cáo của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (IPCC) năm 2021 đã dự báo khu vực Địa Trung Hải sẽ chứng kiến tăng cường các điều kiện dễ tạo ra cháy rừng trong suốt thế kỷ này.

Johann Georg Goldammer, giám đốc Trung tâm Giám sát Cháy Rừng toàn cầu tại Freiburg, Đức, mô tả tình trạng hiện tại là "sự khô hạn của châu Âu," khi thảm thực vật chịu áp lực nặng nề từ nắng nóng và hạn hán tiếp diễn trong nhiều năm.

Tây Nam nước Pháp, đặc biệt khu vực quanh thành phố Bordeaux, đã trải qua một mùa hè đầy biến động với loạt đợt nắng nóng đóng kỷ lục lịch sử, với nhiệt độ 42 độ C trong ba ngày liên tiếp cuối tháng sáu. Trong tháng 6, Bordeaux ghi nhận 20 ngày nhiệt độ tối đa trên 35 độ C, so với chỉ 5 ngày cùng kỳ năm trước, trong khi lượng mưa chỉ vài ngày và rất nhỏ giọt.

Đám cháy rừng bùng phát dữ dội tại các khu vực rừng gần các vùng dân cư, buộc hàng nghìn người phải di tản khẩn cấp. Theo hệ thống thông tin cháy rừng châu Âu, tính đến nay nước này đã ghi nhận 312 đám cháy lớn, phá hủy hơn 70.000 hecta rừng – mức cao nhất trong 20 năm qua.

Tình trạng nguy hiểm cũng hiện hữu tại Tây Ban Nha, với mùa cháy năm nay đạt khoảng 40% tổng diện tích rừng bị cháy của cả mùa trước – một mùa cháy rừng được đánh giá là kinh hoàng. Thông thường, tại khu vực Địa Trung Hải, nguy cơ cháy rừng cao nhất rơi vào tháng 7 và 8.

Mặc dù trong những thập kỷ gần đây, các biện pháp phòng chống cháy rừng cải thiện đáng kể, theo dữ liệu của Cơ quan Môi trường châu Âu năm 2021 cho thấy diện tích cháy trung bình ở khu vực này giảm nhẹ, nhưng sự gia tăng đột biến đám cháy tại vùng Trung và Bắc Âu – những nơi trước đây ít khi có cháy rừng – làm nổi bật xu hướng rủi ro cháy rừng mở rộng.

Song song với hiện tượng cháy rừng, Tây Âu cũng đối mặt với rất nhiều thách thức do nắng nóng và hạn hán. Dòng sông Danube xuống mức thấp nhất 30 năm, ảnh hưởng đến giao thông đường thủy, trong khi sông Rhine cũng buộc phải giảm tải trọng vận chuyển hàng hóa. Các quốc gia như Hà Lan công bố tình trạng thiếu nước, và nhiều vùng của Pháp áp dụng hạn chế dùng nước.

Samantha Burgess, phó giám đốc Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus, cảnh báo sức nóng kỷ lục kết hợp với nhiệt độ nước biển tăng cao gây ra nguy cơ gia tăng đe dọa con người, hệ sinh thái và cơ sở hạ tầng.