Thế hệ chúng tôi đã và đang chịu 'thuế chăm sóc' dù chưa gọi tên

Trước thời điểm chính thức đảm nhiệm vai trò Thủ tướng Anh, Andy Burnham đã đến thăm cha mình, Roy Burnham, hiện đang sống trong một viện dưỡng lão và mắc chứng Alzheimer. Dù ông Roy không hoàn toàn nhận thức rõ về vị trí mới của con trai, Andy Burnham có lẽ muốn giải thích phần nào lý do mình có thể sẽ không đến thăm thường xuyên như trước. Câu chuyện này phản ánh thực trạng của rất nhiều người trưởng thành đang phải giằng xé giữa công việc và trách nhiệm chăm sóc cha mẹ già yếu.

Thế hệ X hiện đang bước vào giai đoạn chăm sóc người thân già yếu, nhưng điều khác biệt so với các thế hệ trước là đa số cả hai vợ chồng đều có công việc toàn thời gian. Họ phải di chuyển liên tục giữa các địa điểm khác nhau: nơi họ từng lớn lên, nơi họ đang sinh sống cùng con cái, đồng thời kiêm nhiệm nhiều vai trò khác nhau từ chăm sóc y tế, giải tỏa căng thẳng học tập cho con đến làm việc tại bệnh viện, tham dự họp phụ huynh. Đa nhiệm này tạo ra áp lực lớn về thời gian và thể chất, cùng cảm giác tội lỗi không thể đủ mặt đầy đủ cho cả hai bên gia đình.

“Thuế chăm sóc” là khoản chi phí ẩn mà nhiều người không nhận ra, khi quốc gia chưa xây dựng hệ thống chăm sóc xã hội phổ cập. Ở Anh, chi phí trung bình cho viện dưỡng lão là 5.192 bảng mỗi tháng đối với người có tài sản trên 23.250 bảng tại Anh và Bắc Ireland. Ngoài ra, dịch vụ chăm sóc tại nhà cũng có mức giá khoảng 1 bảng một phút. Song chi phí này không chỉ tính bằng tiền. Người chăm sóc thường chịu tổn thương về sức khỏe tinh thần, sức khỏe thể chất và mất cả thời gian, thậm chí phải từ bỏ công việc. Tổ chức Carers UK ước tính có đến 2,6 triệu người đã phải bỏ việc để chăm sóc người thân không được trả lương, và 61% trong số những người vẫn đi làm cho biết trách nhiệm này ảnh hưởng đến sự nghiệp của họ, thậm chí 20% chấp nhận công việc thấp hơn thu nhập hoặc vị trí.

Không chỉ các gia đình chịu thiệt hại, các nhà tuyển dụng cũng mất đi nguồn nhân lực quý giá khi người lao động phải rút lui vì công việc chăm sóc. Nền kinh tế quốc gia cũng bị ảnh hưởng khi hoạt động sản xuất giảm sút, cùng với việc gia tăng thời gian điều trị bệnh viện bởi những bệnh nhân vốn có thể được chăm sóc tại nhà nếu hệ thống hỗ trợ tốt hơn. Việc tập trung phòng ngừa các vấn đề như ngã, loét và suy giảm sức khỏe sớm có thể giúp giảm chi phí điều trị về lâu dài, điều mà thành phố Manchester từng áp dụng hiệu quả để nâng cao hiệu quả ngân sách y tế và chăm sóc.

Tuy nhiên, việc xây dựng một hệ thống chăm sóc phổ cập vẫn bị ách tắc do những lo ngại về chi phí cao. Các chính trị gia dù có trải nghiệm cá nhân với người thân cần chăm sóc nhưng đều e dè với đề xuất thu thuế thừa kế để tài trợ cho dịch vụ này. Andy Burnham từng đề xuất thu một mức thuế thừa kế 10% để hình thành dịch vụ chăm sóc quốc gia năm 2009, lấy cảm hứng từ những khó khăn của bà ngoại, nhưng kế hoạch này bị Chính phủ bảo thủ chỉ trích là "thuế cái chết" và không được thông qua.

Tình hình càng trở nên nhạy cảm khi thế hệ trẻ hiện nay kỳ vọng sử dụng tài sản thừa kế từ cha mẹ để mua nhà, khiến đề xuất đánh thuế thừa kế càng bị phản đối. Tuy nhiên, thuế thừa kế trong trường hợp này giống như bảo hiểm nhà cửa, giúp các cá nhân không mất trắng tài sản khi phải chi trả chi phí chăm sóc dài hạn.

Để kế hoạch của Andy Burnham có thể thành công, dịch vụ chăm sóc phổ cập cần được nhìn nhận tương tự hệ thống NHS, tức mang lại lợi ích cho toàn dân. Dịch vụ này nên hướng tới thúc đẩy sống khỏe mạnh khi về già, cung cấp điểm tư vấn, hỗ trợ và các hoạt động cho người cao tuổi. Các đánh giá định kỳ theo kiểu Nhật Bản cho người trên 65 tuổi cũng được khuyến nghị nhằm phát hiện sớm nguy cơ sức khỏe để có biện pháp phòng ngừa kịp thời.

Việc xây dựng một dịch vụ chăm sóc không chỉ giúp giảm gánh nặng cho cá nhân và gia đình mà còn góp phần bảo vệ tài chính của thế hệ trẻ. Cần tạo ra cuộc đối thoại quốc gia về định nghĩa một tuổi già tốt và quyền được sống khỏe mạnh đến cuối đời, bên cạnh những tranh luận về quyền được chết với phẩm giá.

Nếu vẫn còn có người chống lại "thuế cái chết", họ cần biết rằng thực tế họ đang trả một khoản chi phí ẩn mà chưa được công nhận. Ít nhất trong cách này, mọi người được hỏi ý kiến và dịch vụ được thiết kế công khai, minh bạch.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.