Phản ứng của Mỹ với việc Malaysia cấm người Israel phản ánh sự khác biệt ngày càng lớn

Việc Malaysia cấm nhập cảnh người Israel đã vấp phải sự chỉ trích từ phía Mỹ, đặc biệt sau khi Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim tuyên bố không chấp nhận các cáo buộc rằng chính sách này mang tính bài Do Thái. Ông Anwar khẳng định chính sách của Malaysia chỉ nhằm chống lại các chính sách của Israel và không nhằm vào cộng đồng người Do Thái nói chung. Ông nhấn mạnh Malaysia là một quốc gia độc lập và sẽ không cho phép bất kỳ công dân Israel nào vào nước này.

Phản ứng của Mỹ về quyết định của Malaysia là một phần trong tranh cãi rộng hơn khi tám thành viên Quốc hội Mỹ kêu gọi Washington xem xét lại quan hệ an ninh và kinh tế với Malaysia. Họ cũng cáo buộc chính phủ Malaysia duy trì quan hệ với Hamas, tổ chức mà Mỹ coi là khủng bố, và cho rằng các tay súng Hamas từng huấn luyện tại Malaysia, nhưng Thủ tướng Anwar bác bỏ những cáo buộc này là vô căn cứ.

Tình hình trở nên căng thẳng sau khi Network School, một cộng đồng 'du mục kỹ thuật số' tại Forest City (Malaysia) do nhà đầu tư Mỹ Balaji Srinivasan sáng lập, bị chỉ trích vì có những người tham gia được cho là người Israel. Mặc dù kiểm tra cho thấy tất cả các thành viên đều mang hộ chiếu hợp lệ, trường này đã bị đóng cửa vào thứ Ba tuần trước.

Bộ trưởng Ngoại giao Malaysia Mohamad Hasan cho biết chính sách nhập cảnh của Malaysia không công nhận hộ chiếu Israel, đồng thời xác nhận thông tin được đại sứ Malaysia tại Washington thông báo về việc một cá nhân mang hai quốc tịch Mỹ và Israel đã phải rời Malaysia khi giới chức phát hiện danh tính của người này.

Các chuyên gia nhận định sự việc phản ánh khoảng cách ngày càng rõ rệt giữa kỳ vọng của Mỹ với chính sách đối ngoại ngày càng tự chủ của các quốc gia tầm trung như Malaysia. Andrea Passeri, giảng viên cao cấp về quan hệ quốc tế tại Đại học Taylor, Selangor, cho rằng việc chỉ trích Malaysia của Mỹ phần lớn xuất phát từ bối cảnh chính trị trong nước của Washington, đặc biệt do sự hậu thuẫn lâu dài của Mỹ với Israel và tính phân cực sau các cuộc xung đột ở Gaza và gần đây là chiến tranh Iran.

Theo Passeri, Malaysia vẫn duy trì lập trường chỉ phản đối chính sách của chính quyền Israel và ủng hộ người Palestine, không thù địch với người Do Thái nói chung. Tuy nhiên, trong bối cảnh quốc tế ngày càng phức tạp và đa trung tâm, ranh giới này trở nên khó giải thích và chấp nhận hơn.

Azmi Hassan, chuyên gia cao cấp tại Học viện Chiến lược Nusantara, lưu ý rằng các nghị sĩ Mỹ đã hiểu nhầm lập trường của Malaysia khi cho rằng đây là hành động mang tính bài Do Thái. Ông dẫn chứng trong quá khứ, Malaysia từng cấp thị thực đặc biệt cho đội tuyển cricket Israel tham gia giải tại Kuala Lumpur năm 1997, mặc dù không có quan hệ ngoại giao chính thức.

Azmi khẳng định Malaysia cho phép người Do Thái đến từ các quốc gia khác ở lại Malaysia, nhưng công dân Israel thì không do không có quan hệ ngoại giao. Về phần mình, Passeri nhận định với Malaysia, sự phân biệt này có nghĩa, dù vẫn dễ bị chỉ trích trên trường quốc tế. Thách thức lớn với Thủ tướng Anwar là duy trì rõ ràng lập trường chỉ phản đối chính sách của Israel mà không để nó trở thành sự thù địch với người Do Thái nói chung.

Từ sự việc cấm người Israel nhập cảnh đến cuộc tranh luận quốc tế xoay quanh cách phân biệt giữa chỉ trích Israel và bài Do Thái, vụ việc phản ánh những áp lực và khó khăn mà Malaysia đang phải đối mặt trong việc duy trì chính sách đối ngoại độc lập giữa bối cảnh quan hệ quốc tế phức tạp.