Phong trào Cockroach Janta Party kêu gọi biểu tình toàn quốc tại Ấn Độ

Cockroach Janta Party (CJP), một phong trào chính trị do sinh viên Ấn Độ Abhijeet Dipke thành lập như một hình thức châm biếm, đã kêu gọi các cuộc biểu tình ôn hòa trên toàn quốc diễn ra vào ngày 24/7. Lời kêu gọi "Mỗi quận, một ngày, một yêu cầu" nhằm đoàn kết ủng hộ các nạn nhân chịu bạo lực cảnh sát trên khắp đất nước.

Tuy thiếu mạng lưới tình nguyện viên truyền thống trong tổ chức biểu tình, CJP đã chỉ đạo các liên đoàn sinh viên và tổ chức địa phương phối hợp xin phép và đảm bảo hậu cần cho các sự kiện. Phong trào đã gây tiếng vang mạnh mẽ, thu hút hơn 23 triệu người theo dõi trên Instagram, vượt xa đảng Bharatiya Janata Party (BJP) với 9.4 triệu lượt theo dõi.

Các cuộc biểu tình đã bắt đầu tại Delhi sau đó lan rộng ra nhiều thành phố lớn như Mumbai, Bengaluru, Kolkata, Patna, Chennai và Guwahati, bất chấp những hành động trấn áp của cảnh sát.

Cảnh sát Delhi thông báo quyền hạn bắt giữ phòng ngừa dưới Đạo luật An ninh Quốc gia (NSA) được gia hạn là thủ tục định kỳ chứ không liên quan đến làn sóng biểu tình của CJP. Một số cơ quan báo chí trước đó đưa tin cho rằng quyền hạn này được tăng cường nhằm đối phó với các hoạt động biểu tình.

Theo NSA, cảnh sát có thể tạm giữ cá nhân bị coi là mối đe dọa đến an ninh quốc gia mà không cần cáo buộc chính thức tối đa 12 tháng. Các quyền hạn này được gia hạn theo chu kỳ ba tháng và lần gia hạn mới nhất diễn ra trước khi biểu tình diễn ra.

Nhà hoạt động Sonam Wangchuk đã tuyên bố sẽ chấm dứt cuộc tuyệt thực nếu chính phủ cam kết không gây hại cho các sinh viên biểu tình. Ông còn yêu cầu chính phủ bồi thường cho gia đình các sinh viên tự tử và Bộ trưởng Giáo dục Ấn Độ từ chức.

Phản ứng này diễn ra trong bối cảnh các cuộc biểu tình do CJP và người ủng hộ tiếp tục lan rộng sau scandal lộ đề thi tuyển sinh đại học gây rúng động dư luận.

Bộ trưởng Y tế Ấn Độ Jagat Prakash Nadda đã lên tiếng chỉ trích đối lập và lãnh đạo Rahul Gandhi “né tránh thảo luận thực chất” về scandal lộ đề thi trong quốc hội, đồng thời cáo buộc họ cố gắng đánh lừa công chúng trên đường phố, đi ngược lại các giá trị dân chủ.

Khi quốc hội muốn thảo luận vấn đề, phe đối lập đã phá hoại phiên họp, yêu cầu Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan từ chức trước khi tiếp tục thảo luận về vụ việc. Bộ trưởng Nadda nhấn mạnh cam kết của chính phủ thủ tướng Modi trong việc thành lập các tòa án xử nhanh và xử lý nghiêm minh người có liên quan.

Các chuyên gia chính trị nhận định các cuộc biểu tình do thanh niên dẫn đầu đang làm lung lay địa vị của Thủ tướng Narendra Modi vốn được xây dựng trong 12 năm qua. Nhà phân tích Amit Julka đánh giá phong trào biểu tình đang làm mất đi hình ảnh quyền lực tuyệt đối của Modi trong dư luận và làm giảm sự đồng thuận với chính phủ hiện hành.

Nhà văn và nhà phân tích chính trị Ananya Vajpeyi cho rằng đây là sự thất thế của chính phủ Modi, xuất phát từ những sai lầm chính trị trong xử lý vụ lộ đề thi. Tuy nhiên, tác động đến cuộc bầu cử quốc gia năm 2029 còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác ngoài biểu tình, bao gồm các chính sách phúc lợi xã hội và diễn biến chính trị địa phương.

Dù CJP chỉ chính thức yêu cầu Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan từ chức và có những thay đổi trong quy trình thi cử, một số người biểu tình đang mở rộng đòi hỏi sang việc Thủ tướng Modi từ chức, đặc biệt sau vụ việc di chuyển nhà hoạt động Sonam Wangchuk khỏi chỗ biểu tình trong lúc ông tuyệt thực.

Sức căng thẳng giữa người biểu tình và chính quyền gia tăng sau cuộc đụng độ với cảnh sát Delhi ngày 20/7, khi hàng triệu người tập trung tuần hành xung quanh Quốc hội. Lực lượng an ninh đã sử dụng hơi cay và dùi cui để giải tán đám đông, gây thương tích cho cả hai bên và làm dấy lên làn sóng chỉ trích về việc sử dụng bạo lực quá mức đối với sinh viên ôn hòa.

Một số người biểu tình phản ánh sự thất vọng và đề nghị Thủ tướng Modi từ chức để đảm bảo trách nhiệm giải trình và an toàn cho người dân. Ngược lại cũng có quan điểm cho rằng các sinh viên bị xúi giục bởi những lãnh đạo chính trị không còn chỗ đứng, và phong trào này không nên được xem là biểu tình mà là bạo lực.

Trong Quốc hội, phiên họp tại Rajya Sabha đã bị hoãn vì phe đối lập khăng khăng yêu cầu Bộ trưởng Giáo dục từ chức trước khi bàn về scandal lộ đề thi, dẫn đến đối đầu căng thẳng giữa các bên, trong khi lực lượng an ninh phải lập hàng rào người để ngăn cách hai nhóm biểu tình đối lập tại trụ sở nghị viện.

Trong khi đó, thảm họa sập hầm thuộc dự án thủy điện tại bang Sikkim đã khiến ít nhất 22 người thiệt mạng. Lực lượng cứu hộ vẫn đang tìm kiếm 3 công nhân còn mất tích sau vụ nổ gây sập hầm, nghi do khí metan bị kẹt trong đá gây ra.

Tại Delhi, gần 16 nhà ga của hệ thống metro trung tâm bị đóng cửa vì lý do an ninh liên quan đến khu vực diễn ra biểu tình, làm ảnh hưởng đến hoạt động đi lại của người dân trong ngày diễn ra các cuộc biểu tình.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.