Cháy rừng, hạn hán và bão đe dọa châu Âu dù đợt nóng đang giảm nhiệt

Ngày 17/7, lực lượng cứu hỏa được sự hỗ trợ của 30 máy bay cố gắng khống chế đám cháy rừng lớn tại đông bắc Tây Ban Nha, khu vực bị thiêu rụi rộng tương đương diện tích thành phố San Francisco. Vụ cháy đã khiến hơn 1.000 người buộc phải sơ tán để đảm bảo an toàn. Đợt nóng kéo dài vừa qua đã làm cây cỏ khô cằn trên diện rộng khắp châu Âu, tạo điều kiện thuận lợi để lửa bùng phát và lan rộng nhanh chóng.

Một đám cháy khác cũng bùng phát gần Madrid và tỉnh Guadalajara, thiêu rụi khoảng 1.500 ha, khiến một trại hè phải sơ tán để đề phòng rủi ro. Trong tuần trước, một vụ cháy lớn tại tỉnh Almeria, miền nam Tây Ban Nha, được ghi nhận là một trong những đám cháy chết người nghiêm trọng nhất, làm ít nhất 13 người thiệt mạng, chủ yếu là khách nước ngoài.

Đợt nắng nóng liên tiếp từ đầu mùa hè, mà nhiều nhà khoa học cho rằng có liên quan đến biến đổi khí hậu do con người gây ra, đã đẩy nhiệt độ lên mức chưa từng có tại nhiều khu vực trên đại lục. Nhiệt độ trung bình dự kiến tại Tây Âu vào ngày 17/7 là 27,5 độ C, cao hơn 4,2 độ C so với mức bình thường của ngày tương ứng trong giai đoạn 1961-1990, theo Reuters Climate Monitor.

Ở Pháp, hạn hán đã trở nên nghiêm trọng kể từ cuối tháng 5, mặc dù đợt nóng gần đây đang giảm bớt, nhiệt độ cao chủ yếu tập trung tại khu vực Đông Nam dự kiến kéo dài đến cuối tuần theo dự báo của MeteoFrance. Một nhà máy điện sử dụng khí đốt ở miền Nam nước này có nguy cơ phải ngừng hoạt động do sự nóng lên của nước biển Địa Trung Hải làm hạn chế nguồn nước làm mát, trong khi hệ thống điện đang chịu áp lực vì sản lượng hạt nhân giảm do nhiệt độ nước sông tăng cao.

Tại Đức, lượng nước cạn kiệt trên sông Rhine đã gây khó khăn cho hoạt động vận chuyển đường thủy, làm tăng chi phí logistics. Tuy nhiên, một số cơn mưa gần đây đã giúp cải thiện mực nước và dự báo sẽ tiếp tục có mưa trong những ngày tới.

Khi đợt nắng nóng giảm dần, nhiều khu vực châu Âu lại hứng chịu các trận bão dữ dội với gió mạnh và mưa lớn. Tại miền Trung và Đông Pháp, hai người đã thiệt mạng do cây đổ, trong khi một người nữa tử vong tại bang Baden-Wuerttemberg, Đức, do sét đánh. Một cơn giông “supercell” đã quật xuống vùng quanh Stuttgart với mưa đá đường kính lên đến 5 cm, khiến nhiều tài xế phải chạy vào gầm cầu đường cao tốc để tránh.

Lính cứu hỏa ở bang Đông Bắc Đức cũng đang chờ mưa để hỗ trợ dập tắt một đám cháy rừng kéo dài gần một tuần tại Vườn quốc gia Mueritz, song công tác cứu hỏa bị cản trở do tồn dư đạn chưa nổ trong khu vực từng là thao trường quân sự.

Cơ quan khí tượng Tây Ban Nha AEMET cho biết nhiệt độ sẽ bắt đầu tăng trở lại từ ngày 20/7, với khả năng lên tới 42-44 độ C tại các vùng Andalusia và La Mancha trong tuần tới. Cơ quan này cũng cảnh báo nguy cơ cháy rừng cực kỳ cao do khối không khí nóng và khô từ Bắc Phi đang lan rộng qua nhiều khu vực của nước này.

Đám cháy gần Ores, vùng Aragon thuộc đông bắc Tây Ban Nha, đã lan rộng hơn 12.000 ha trong đêm 16-17/7. Lực lượng khẩn cấp gồm 300 binh sĩ đã được điều động để ứng phó, cùng nhiều trực thăng hoạt động luân phiên, có khi tới 5 máy bay cùng lúc tiến hành tiếp nước cho đám cháy.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuần trước đã cảnh báo châu Âu có thể còn trải qua nhiều tuần chết chóc do các đợt nắng nóng mới hình thành trên Đại Tây Dương. Các nhà khoa học theo dõi số người chết vượt mức bình thường xác nhận có hàng nghìn ca tử vong gia tăng trong đợt nắng nóng cuối tháng 6 tại châu Âu và Anh.

Ông Hans Henri P. Kluge, Giám đốc khu vực châu Âu của WHO, chỉ trích các chính phủ còn xem nóng như một hiện tượng thời tiết thay vì tình trạng khẩn cấp về sức khỏe, bất chấp các công cụ và hướng dẫn của WHO nhằm giảm thiểu thiệt hại người chết vì nắng nóng. Theo ông, đã có gần 10.000 ca tử vong vượt mức bình thường trong khi mùa hè vẫn chưa kết thúc.

Những hiện tượng khí hậu bất thường trên đang gây áp lực lớn lên hệ thống y tế, kinh tế và môi trường tại châu Âu, đòi hỏi các nhà chức trách tăng cường biện pháp ứng phó và phòng ngừa.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.