Thụy Sĩ và chính sách trung lập linh hoạt trong Chiến tranh thế giới thứ hai

Ngày 30/8/1939, trước mối đe dọa chiến tranh ở châu Âu, Hội đồng Liên bang Thụy Sĩ đã bầu Henri Guisan làm tổng tư lệnh quân đội quốc gia. Cùng ngày hôm đó, ông đã tiến hành cuộc gặp với một đặc vụ liên lạc của quân đội Pháp. Cuộc gặp đánh dấu sự khởi đầu cho chiến dịch H, một kế hoạch phối hợp bí mật giữa Thụy Sĩ và Pháp nhằm chuẩn bị đối phó trong trường hợp Thụy Sĩ bị phát xít Đức xâm lược.

Chiến dịch H không được công bố công khai trong suốt nhiều năm. Đây là một diễn biến quan trọng, thể hiện sự linh hoạt trong chính sách trung lập của Thụy Sĩ, khi nước này vẫn giữ thái độ trung lập nhưng đồng thời chuẩn bị hợp tác với một bên liên quan để bảo vệ lãnh thổ. Kế hoạch này đã trải qua nhiều bước tiến và biến cố, thể hiện một chiến lược an ninh thực tiễn trong hoàn cảnh chiến tranh sắp xảy ra.

Đến năm 1970, sử gia Edgar Bonjour, theo yêu cầu của Hội đồng Liên bang Thụy Sĩ, đã nghiên cứu và viết về lịch sử trung lập của Thụy Sĩ trong Thế chiến thứ hai, trong đó chỉ dành vài trang nói về chiến dịch H. Ông kết luận rằng về mặt luật pháp quốc tế liên quan đến trung lập, hành động của Henri Guisan không vi phạm các quy định. Tuy nhiên, từ góc nhìn chính sách, các thỏa thuận quân sự được ký kết trong thời bình nhằm mục đích hợp tác trong chiến tranh thuộc phạm vi giới hạn và có thể gây tranh cãi, nhất là khi chỉ được thực hiện với một bên. Thực tế, Đức có thể đã sử dụng điều này làm lý do để phát động chiến tranh chống lại Thụy Sĩ.

Chiến dịch H là minh chứng cho thấy chính sách trung lập của Thụy Sĩ không đơn thuần mang tính ngăn cản hoàn toàn hợp tác quân sự mà có những bước đi linh hoạt nhằm bảo vệ an ninh quốc gia trong bối cảnh nguy cơ xâm lược Đức Quốc xã đang gia tăng. Việc giữ bí mật chiến dịch trong nhiều thập kỷ cho thấy sự nhạy cảm và tầm quan trọng của các yếu tố chính trị trong việc duy trì hình ảnh và quyền lợi trung lập sau chiến tranh.

Hình ảnh các lực lượng biên phòng Thụy Sĩ củng cố tuyến biên giới tại Sargans, bang St. Gallen vào năm 1939 thể hiện sự chuẩn bị nghiêm túc trước nguy cơ xâm lược. Đây cũng là minh chứng cho việc quốc gia này chủ động bảo vệ chủ quyền thông qua nhiều biện pháp, bao gồm cả chiến dịch H đầy bí mật và phối hợp với các đồng minh tiềm năng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.