Tòa án Hình sự Quốc tế bãi nhiệm Chánh Công tố Karim Khan vì cáo buộc hành vi sai trái

Vào ngày thứ Sáu tuần trước, các đại diện từ 125 quốc gia thành viên Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đã bỏ phiếu bãi nhiệm ông Karim Khan khỏi vị trí Chánh Công tố của Tòa, đánh dấu lần đầu tiên một Chánh Công tố tại cơ quan quốc tế này bị bãi chức. Ông Khan, luật sư người Anh 56 tuổi, đã bị tạm đình chỉ công tác từ tháng trước sau khi một ủy ban giám sát điều hành ICC kết luận ông phạm phải "một sai phạm nghiêm trọng" trong một báo cáo điều tra nội bộ.

Các cáo buộc chống lại Khan liên quan đến hành vi tình dục không phù hợp với một trợ lý, mà ông luôn phủ nhận. Tài liệu được truyền thông dẫn lại cho thấy Khan từng có quan hệ tình dục với nữ trợ lý này và tìm cách ngăn bà tiếp tục tố cáo, tuy nhiên ông phản bác nội dung này.

Trước cuộc bỏ phiếu bãi nhiệm, một đề xuất do Sierra Leona đưa ra nhằm gây khó khăn cho việc loại bỏ Khan đã thất bại, sau đó tiến trình bỏ phiếu diễn ra sớm hơn dự kiến và được các đại biểu tiến hành nhanh chóng. Kết quả bầu chọn là 82 phiếu thuận, 13 phiếu chống và 15 nước thành viên bỏ phiếu trắng.

Sự kiện bãi nhiệm này xảy ra trong một thời điểm ICC đang gặp nhiều thử thách, nhất là chiến dịch mạnh mẽ của Mỹ nhằm phá hoại cơ quan này. Hồi tuần trước, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố Washington sẽ thực hiện một chiến dịch toàn diện để "dỡ bỏ mối đe dọa do Tòa án Hình sự Quốc tế gây ra đối với chủ quyền nước Mỹ". Những biện pháp được đề cập gồm thúc giục các quốc gia rút khỏi ICC, trừng phạt các tổ chức hợp tác với tòa và cấm nhân viên ICC đến Mỹ.

Chính quyền trước đó của Donald Trump cũng đã từng áp đặt trừng phạt đối với Khan cùng nhóm nhân viên ICC liên quan đến việc ICC phát lệnh bắt giữ một số quan chức cấp cao Israel, trong đó có Thủ tướng Benjamin Netanyahu, về các tội ác chiến tranh tại Gaza và các cuộc điều tra liên quan tới nhân sự Mỹ ở Afghanistan.

Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc, Danny Danon, tuyên bố Khan đã nhầm khi nghĩ rằng thế giới sẽ bỏ qua cáo buộc hành vi sai trái vì sự tập trung vào việc ICC theo đuổi các lệnh bắt giữ với động cơ chính trị nhằm vào Netanyahu. Nhận định từ chuyên gia Đại học Utrecht, Iva Vukusic chỉ ra rằng vụ việc đã bị chính trị hóa khi đó là lần đầu tiên ICC đề nghị lệnh bắt giữ với một đồng minh phương Tây.

Việc bãi nhiệm Khan dự kiến sẽ không ảnh hưởng ngay lập tức tới các lệnh truy nã năm 2024 nhằm vào Thủ tướng Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant về tội ác chống lại loài người. Các lệnh này chỉ có thể được hủy bỏ bởi các thẩm phán của ICC.

Ảnh minh họa: Trụ sở Tòa án Hình sự Quốc tế tại La Haye, Hà Lan.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.