ICC bỏ phiếu bãi nhiệm Tổng công tố Karim Khan do cáo buộc hành vi sai trái

Ngày 26/1, Hội đồng các Quốc gia thành viên (Assembly of States Parties - ASP) của Tòa án Hình sự Quốc tế đã bỏ phiếu phế truất Tổng công tố Karim Khan do cáo buộc ông có hành vi sai trái nghiêm trọng, trong đó có quấy rối tình dục một trợ lý nữ. ASP đã kết luận Khan vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ công vụ, theo Chủ tịch ASP Paivi Kaukoranta.

Khan, một luật sư người Anh, đã phủ nhận các cáo buộc quấy rối tình dục. Ông từng bị tạm đình chỉ công tác kể từ tháng 6 sau báo cáo của ủy ban điều hành ASP xác định có những hành vi sai trái nghiêm trọng liên quan đến ông.

Trong tổng số 125 quốc gia thành viên ICC, có 82 nước bỏ phiếu ủng hộ việc bãi nhiệm Khan, 13 nước phản đối và 15 nước bỏ phiếu trắng. Ông Khan từng nổi bật năm 2024 khi khởi xướng các lệnh bắt giữ đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant cùng một số lãnh đạo Hamas liên quan đến cuộc xung đột Gaza. Nigeria cho biết tất cả các lệnh bắt giữ đang có hiệu lực vẫn sẽ được duy trì bởi chỉ tòa án mới có thẩm quyền thu hồi.

Luật sư của Khan, ông Tayab Ali, cho biết sẽ khởi kiện quyết định bãi nhiệm với nhận định ông Khan sẽ sử dụng mọi phương tiện pháp lý để kháng cáo về tính pháp lý và công bằng của quyết định này.

Kenneth Roth, cựu giám đốc Human Rights Watch, hiện là giáo sư tại Đại học Princeton, nhận định việc các quốc gia thành viên ICC loại bỏ Khan là "điều đúng đắn".

Trong khi đó, Đại sứ Israel tại Liên Hợp Quốc Danny Danon chỉ trích Khan trên mạng xã hội X rằng ông Khan đã cố dùng các lệnh bắt giữ gây tranh cãi chống lại Israel nhằm làm lu mờ các cáo buộc về hành vi sai trái cá nhân, tuy nhiên ông đã sai lầm.

Quyết định bãi nhiệm diễn ra trong lúc chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump tìm cách làm suy yếu ICC. Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo nước này đang triển khai chiến dịch rộng khắp nhằm nhằm hạn chế ảnh hưởng của ICC, đồng thời kêu gọi các quốc gia được Mỹ bảo vệ từ chối sự thừa nhận thẩm quyền của ICC đối với cán bộ và binh sĩ Mỹ.

Chính quyền Mỹ cũng xem xét các biện pháp như thu hồi visa, cấm nhập cảnh nhân viên ICC cùng các trừng phạt tăng cường dành cho tổ chức này và các đơn vị liên quan. Mỹ và Israel hiện không phải thành viên của ICC.

Trong cùng ngày, Venezuela thông báo quyết định rút khỏi ICC. Bộ trưởng Ngoại giao Venezuela Felix Plasencia cho rằng hoạt động của tòa án bộc lộ sự thiên vị khu vực khi tập trung nhiều vào các quốc gia châu Phi và châu Mỹ Latinh, gây tổn hại cho các nước thuộc khu vực Nam bán cầu. Việc rút lui được cho là dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo tạm quyền Delcy Rodriguez, người đã thay thế Tổng thống Nicolas Maduro sau khi ông này bị Mỹ lên án và loại bỏ khiến quốc gia xảy ra biến động chính trị.

Tuy nhiên, các cáo buộc liên quan ICC, cũng như sự phản đối của nhiều quốc gia về thẩm quyền tòa án, cho thấy những thách thức và tranh cãi đang tồn tại trong hoạt động của tổ chức này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.