Phiến quân Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải Saudi Arabia, đe dọa mở rộng xung đột Trung Đông

Phiến quân Houthi, một lực lượng quân sự cực đoan tại Yemen được Iran hậu thuẫn, đã chính thức công bố phong tỏa tuyến hàng hải Bab el-Mandeb, con đường vận tải huyết mạch nối giữa Biển Đỏ và Ấn Độ Dương. Nhóm này tuyên bố sẽ tấn công các tàu chở hàng xuất khẩu của Saudi Arabia qua khu vực này, nhấn mạnh mục tiêu nhắm vào “kẻ thù tội phạm Saudi Arabia”.

Mặc dù phát ngôn viên quân sự của Houthi không trực tiếp đề cập tới cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, giới phân tích cho biết động thái này phản ánh chỉ đạo từ Iran nhằm tăng cường sức ép lên tuyến giao thông chiến lược ở Bab el-Mandeb. Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực đang leo thang, đồng thời làm dấy lên lo ngại việc chiến tranh có thể mở rộng ra nhiều vùng biển khác như Biển Địa Trung Hải và Ấn Độ Dương.

Houthi là phong trào chính trị-quân sự Shia có nguồn gốc từ miền Bắc Yemen, xuất hiện từ những năm 1990. Năm 2014, họ kiểm soát thủ đô Sanaa, khởi nguồn cho một cuộc nội chiến kéo dài đã khiến hơn 150,000 người thiệt mạng.

Nhóm này hiện kiểm soát khoảng một phần ba lãnh thổ Yemen, nhưng lại cai quản 70-80% dân số nước này. Houthi được xem là một phần của “Trục Kháng chiến” do Iran dẫn dắt, cùng với các lực lượng như Hamas ở Gaza và Hezbollah tại Lebanon. Iran đã cung cấp vũ khí, đào tạo và hỗ trợ tài chính cho họ, dù Houthi khẳng định phát triển vũ khí độc lập.

Phát ngôn viên quân sự của Houthi cho biết phong tỏa được áp dụng như phản ứng đối với các lệnh bao vây kéo dài 12 năm của Saudi Arabia lên Yemen. Nhóm cảnh báo sẽ đáp trả mọi hành động mà họ coi là “ngu ngốc” nhằm phá vỡ các hạn chế này bằng vũ lực.

Chuyên gia Yemen Hisham Al-Omeisy nhận định Iran trong giai đoạn khó khăn đã kích hoạt cơ chế thể hiện sức mạnh thông qua các lực lượng đồng minh trong khu vực, trong đó có Houthi. Đây vừa là cơ hội để Houthi thể hiện sự liên kết chặt chẽ hơn với Tehran, vừa để củng cố vị thế cá nhân của họ trong Yemen.

Bab el-Mandeb là tuyến vận tải quan trọng cho xuất khẩu dầu từ Saudi Arabia sang châu Á và quốc tế, đặc biệt khi eo biển Hormuz xuống cấp hoặc bị đe dọa phong tỏa. Theo chuyên gia Flavio Macau, khoảng 8% lượng dầu phục vụ châu Á đi qua đây mỗi ngày.

Phong tỏa tại đây có thể làm tăng chi phí vận tải dầu, buộc các tàu phải đi đường vòng qua Địa Trung Hải hoặc châu Phi, nâng chi phí và thời gian vận chuyển lên nhiều lần. Gần đây, một số tàu chở dầu từ Saudi Arabia đến Trung Quốc và Ấn Độ đã quay đầu tránh khu vực Bab el-Mandeb để chuyển hướng qua kênh đào Suez.

Đây không phải lần đầu Bab el-Mandeb bị phong tỏa hoặc tấn công, khi những năm qua khu vực này đã chứng kiến nhiều vụ tấn công vào tàu thương mại khiến số lượng tàu qua lại giảm mạnh. Trong năm 2023, lượng dầu đi qua eo biển này đã giảm một nửa so với trước đó, chỉ còn khoảng 4,2 triệu thùng mỗi ngày.

Việc tăng cường ngăn chặn vận tải dầu có thể khiến giá dầu thế giới tăng cao. Sau thời điểm Houthi công bố phong tỏa, giá Brent đã tăng từ khoảng 72 USD lên 89 USD một thùng, phản ánh sự lo ngại của thị trường trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Lực lượng Houthi từng phóng tên lửa vào Israel hồi tháng 3, cho thấy sự tham gia trực tiếp vào các diễn biến xung đột ở Trung Đông. Chuyên gia cấp cao cảnh báo nguy cơ hiệu ứng domino có thể xảy ra nếu Saudi Arabia trả đũa, Iran đáp trả, và Mỹ liên tiếp can thiệp, khiến căng thẳng khu vực tăng cao.

Chính phủ quốc tế, theo các chuyên gia luật hàng hải và quan chức Liên Hợp Quốc, có thể sẽ can thiệp nếu tuyến đường biển này bị phong tỏa hoàn toàn. Đây là tuyến vận tải chiến lược quan trọng đối với thương mại toàn cầu, và bất kỳ sự gián đoạn nào cũng ảnh hưởng đến mọi quốc gia trên thế giới.

Hồ sơ sự kiện : Phong tỏa Bab el-Mandeb bởi Houthi được xem là bước leo thang căng thẳng mới trong cuộc chiến tại Trung Đông, làm gia tăng nguy cơ đe dọa dòng chảy năng lượng và an ninh hàng hải toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.