Bạo tranh về thẩm phán mới của Toà án Hiến pháp Ba Lan, Thủ tướng tuyên bố dùng mọi biện pháp

Vấn đề bổ sung thẩm phán mới cho Toà án Hiến pháp Ba Lan (Trybunał Konstytucyjny) đang trở nên căng thẳng và gây nhiều tranh cãi. Thủ tướng Donald Tusk trong cuộc họp báo ngày thứ Sáu nhấn mạnh rằng Toà án phải được hoàn thiện bởi các thẩm phán được Sejm, cơ quan lập pháp của Ba Lan, lựa chọn, bất kể ý kiến đối lập ra sao. Ông khẳng định sẽ áp dụng "mọi biện pháp sẵn có" để thực thi điều này.

Vấn đề nóng này xuất phát từ sự kiện vào ngày thứ Ba vừa qua, cuộc họp toàn thể các thẩm phán Toà án Hiến pháp dự kiến bàn về dự toán ngân sách cho năm tới không thể diễn ra. Hai thẩm phán được Sejm bổ nhiệm trong tháng Ba, Krystian Markiewicz và Marcin Dziurda, đã bị từ chối không được vào trụ sở Toà án. Họ đã gọi cảnh sát đến hiện trường và có sự chứng kiến của công tố viên từ Viện công tố quốc gia Ba Lan. Chủ tịch Toà án Hiến pháp, ông Bogdan Święczkowski, đánh giá sự việc đó là một "âm mưu nhằm phá hoại một cơ quan hiến pháp nhà nước".

Tại Quốc hội Ba Lan hôm thứ Sáu, khi được hỏi về hình ảnh cảnh sát xuất hiện tại Toà án Hiến pháp, Thủ tướng Tusk cho rằng đó là cảnh tượng rất đáng buồn và bày tỏ sự đồng tình với quan điểm đó. Ông cũng cảnh báo đây mới chỉ là khởi đầu cho những biện pháp mà chính phủ sẽ tiến hành nhằm bảo vệ quyền của Toà án khi bị ngăn cản trái pháp luật.

Khi được hỏi liệu Toà án có bị "tiếp quản bằng vũ lực" hay không, Thủ tướng Tusk trả lời rằng chính phủ sẽ quyết tâm thực thi pháp luật một cách rõ ràng, và việc bổ sung các thẩm phán được Sejm chọn là nhiệm vụ bắt buộc, dù có ai phản đối đến đâu. Ông nhấn mạnh quyết tâm sử dụng mọi công cụ pháp lý và biện pháp để bảo vệ quyết định này.

Trong nhiệm kỳ này, Sejm không bổ nhiệm thẩm phán cho Toà án Hiến pháp cho tới tháng Ba. Sau đó, cơ quan lập pháp đã chọn thêm sáu thẩm phán mới để hoàn thiện số lượng luật định 15 thẩm phán gồm: Magdalena Bentkowska, Dariusz Szostek, Maciej Taborowski, Marcin Dziurda, Krystian Markiewicz và Anna Korwin-Piotrowska.

Ngày 1/4, hai thẩm phán Szostek và Bentkowska đã tuyên thệ nhậm chức tại Phủ Tổng thống Ba Lan theo lời mời của Tổng thống Pedro Nawrocki. Tuy nhiên, đối với bốn thẩm phán còn lại, phía Văn phòng Tổng thống cho biết họ vẫn đang xem xét vì cho rằng có lỗi trong quá trình bầu chọn tại Sejm.

Ngày 9/4, bốn thẩm phán trên đã tổ chức lễ tuyên thệ tại Phòng Cột của Quốc hội với lời tuyên thệ "trước Tổng thống", đồng thời tái tuyên thệ cùng với Szostek và Bentkowska. Họ cũng đã gửi bản sao lời tuyên thệ này đến Văn phòng Tổng thống Ba Lan. Hai thẩm phán Szostek và Bentkowska đã chính thức nhận nhiệm vụ nhưng bốn người còn lại vẫn chưa được công nhận vì Chủ tịch Toà án cho rằng hành động tại Quốc hội không đủ điều kiện là tuyên thệ "trước Tổng thống".

Từ tháng Tư, Toà án Hiến pháp đang xem xét đơn đề nghị của Tổng thống Nawrocki liên quan đến tranh chấp thẩm quyền về việc tổ chức lễ tuyên thệ của các thẩm phán này. Trong đề nghị, Tổng thống nhấn mạnh rằng các hành động tại Quốc hội không có giá trị pháp lý để xác lập thẩm quyền làm thẩm phán.

Ngày 11/6, Sejm cũng bầu Sławomir Patyra làm thẩm phán thay thế người sắp hết nhiệm kì Andrzej Zielonacki vào cuối tháng Sáu. Tuy nhiên, ông Patyra chưa thể nhận nhiệm vụ do Tổng thống chưa tổ chức lễ tuyên thệ cho ông. Ngày 3/7, ông này đã gửi văn bản đề nghị Tổng thống Nawrocki ấn định thời gian để thực hiện lễ tuyên thệ, nhằm thể hiện ý chí tham gia làm việc tại Toà án Hiến pháp.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.