Năm bang Nigeria dự kiến chuyển đổi lực lượng an ninh hiện tại thành cảnh sát bang

Theo thông tin từ Sunday PUNCH, chính phủ năm bang của Nigeria gồm Ondo, Kaduna, Anambra, Zamfara và Abia đang có kế hoạch sử dụng các lực lượng an ninh hiện có làm nền tảng chuyển thành cảnh sát bang sau khi hoàn tất quá trình sửa đổi hiến pháp nhằm thiết lập hệ thống cảnh sát cấp bang mới. Trong khi đó, một số bang khác vẫn trong giai đoạn chờ đợi kết thúc thủ tục pháp lý hoặc lựa chọn thành lập lực lượng cảnh sát mới hoàn toàn độc lập thay vì sử dụng các tổ chức an ninh hiện hữu.

Diễn biến này xuất hiện sau khi Hạ viện Nigeria thông qua Dự luật do Bộ trưởng Điều hành đề xuất thành lập cảnh sát bang vào ngày thứ năm, một bước tiến quan trọng nhằm phân quyền hệ thống cảnh sát hiện đang tập trung hơn vào cấp trung ương. Thay vì sửa đổi hiến pháp ban đầu được đề xuất, Hạ viện đã thông qua Dự luật do chính quyền đưa ra nhằm nhanh chóng thúc đẩy tiến trình này.

Các bang ủng hộ việc chuyển đổi lực lượng an ninh thành cảnh sát bang nhấn mạnh những tổ chức này đã xây dựng được kết cấu tổ chức vững chắc, có kinh nghiệm hoạt động thực tiễn cũng như sự tin tưởng từ cộng đồng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển đổi suôn sẻ. Họ cũng cho biết các nhân viên trong các lực lượng này đã nhiều năm làm việc phối hợp với các cơ quan an ninh truyền thống, hiểu rõ địa hình địa phương và xây dựng mạng lưới tình báo hiệu quả, giúp quá trình chuyển đổi trở nên nhanh chóng và tiết kiệm chi phí hơn việc thành lập các tổ chức hoàn toàn mới.

Việc tiếp tục sử dụng các cơ cấu an ninh hiện có sẽ loại bỏ nhu cầu xây dựng các tổ chức từ đầu, giúp cảnh sát bang mới có thể đi vào hoạt động nhanh hơn.

Chính quyền bang Ondo đang có ý định chuyển đổi mạng lưới an ninh bang hiện tại, còn gọi là Amotekun, thành cảnh sát bang. Ông Allen Sowore, Cố vấn đặc biệt về Truyền thông Chiến lược cho Thống đốc Lucky Aiyedatiwa, cho biết lực lượng Amotekun có đủ điều kiện để trở thành cảnh sát bang nhờ kinh nghiệm lâu năm cũng như hiểu biết về địa bàn và thách thức an ninh trong cộng đồng. Ông khẳng định Ondo đã sẵn sàng với cấu trúc, nhân sự và kinh nghiệm phù hợp để triển khai cảnh sát bang.

Ông Ebenezer Adeniyan, Chánh Văn phòng Báo chí của Thống đốc, cũng nhận định đội ngũ Amotekun hiện tại là mô hình tốt để áp dụng cho cảnh sát bang.

Chính quyền bang Kaduna cũng đã thể hiện mong muốn chuyển đổi Dịch vụ Giám sát bang Kaduna (KADVIS) thành cảnh sát bang. Ông Sule Shu’aibu, Ủy viên An ninh Nội địa và Các vấn đề Nhà nước, cho biết bang đang chủ động nâng cấp năng lực hoạt động của KADVIS nhằm làm tiền đề cho cảnh sát bang. Ông nhấn mạnh khi hiến pháp được chỉnh sửa và cảnh sát bang đi vào hoạt động, KADVIS sẽ là điểm khởi đầu.

Theo một quan chức chính phủ nói với điều kiện giấu tên, bang không có kế hoạch thành lập tổ chức an ninh mới mà tập trung củng cố và trang bị đầy đủ cho KADVIS để tăng cường phối hợp với các cơ quan an ninh truyền thống. Nhân viên KADVIS hiện đang được đào tạo thường xuyên nhằm nâng cao khả năng phòng chống tội phạm tại bang.

Ông Mustafa Kaura, Trợ lý đặc biệt về Truyền thông cho Thống đốc Dauda Lawal, cho biết nếu có cơ hội, chính quyền bang sẽ biến Đội Bảo vệ Dân sự (CPG) thành cảnh sát bang. Bang đã xây dựng được cơ cấu an ninh vững chắc qua việc thành lập CPG và những kinh nghiệm mà lực lượng này tích lũy được trong đấu tranh chống bất ổn sẽ là nền tảng quan trọng để phát triển cảnh sát bang trong tương lai.

Chính quyền bang Anambra có kế hoạch tái cơ cấu lực lượng an ninh bang Agunechemba nhằm thực hiện chức năng của cảnh sát bang. Ông Ejimofor Opara, Cố vấn đặc biệt về Truyền thông cho Thống đốc, nhấn mạnh luật An ninh Nội địa của bang đã có phần tương đồng với mô hình cảnh sát bang. Anambra chuẩn bị sẵn sàng và sẽ điều chỉnh lực lượng Agunechemba theo những quy định mới khi luật cảnh sát bang được ban hành.

Chính quyền bang Abia dự định hợp nhất lực lượng An ninh Nội địa và các đội dân phòng cộng đồng thành cảnh sát bang. Ông Okey Kanu, Ủy viên Thông tin, cho biết chính quyền đang hoàn thiện các phương án chi tiết để triển khai lực lượng cảnh sát bang hiệu quả.

Bên cạnh đó, một số bang như Bayelsa, Yobe, Imo, Benue, Kebbi, Sokoto, Ogun và Ekiti cho biết đang chờ hoàn tất quy trình sửa đổi hiến pháp và nhận được sự phê duyệt của Tổng thống trước khi quyết định mô hình cảnh sát bang. Các bang nhấn mạnh việc xác định có sử dụng các lực lượng an ninh hiện tại hay không sẽ tùy thuộc vào nội dung luật pháp và hướng dẫn thi hành sau khi luật được thông qua.

Chính quyền bang Bayelsa cho hay dù có lực lượng dân phòng địa phương là Bayelsa Vigilante Service, họ vẫn chưa công bố kế hoạch cụ thể và sẽ chờ đợi quá trình pháp lý kết thúc. Một quan chức giấu tên cho biết hiện chưa có quyết định chính thức nào liên quan đến việc lực lượng hiện tại sẽ trở thành cảnh sát bang hay không.

Ông Declan Emelumba, Ủy viên Thông tin bang Imo, chia sẻ quan điểm rằng bang sẽ chờ tổng thống phê duyệt luật thì mới bắt đầu triển khai các công tác chuẩn bị, trong đó bao gồm xác định mô hình tổ chức và các phương thức vận hành.

Tại Ekiti, người phát ngôn chính phủ ông Taiwo Olatunbosun nói rằng bang sẽ không vội vàng đưa ra quyết định cho đến khi luật được phê duyệt và có đầy đủ hướng dẫn từ các cơ quan chức năng liên quan.

Tại Ogun, chính quyền vẫn chưa quyết định chuyển đổi lực lượng Amotekun hay các lực lượng an ninh khác thành cảnh sát bang. Ông Kayode Akinmade, Cố vấn đặc biệt cho Thống đốc Dapo Abiodun về Thông tin và Chiến lược, cho biết mọi thay đổi sẽ thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành, tập trung bảo đảm an toàn công cộng và hiệu quả trong hoạt động cảnh sát.

Chính quyền bang Delta đã phê duyệt kế hoạch xây dựng trụ sở cảnh sát mới ở tất cả 25 khu vực hành chính nhằm phục vụ cho việc thành lập cảnh sát bang. Đại diện chính quyền, ông Festus Ahon, Chánh Văn phòng Báo chí cho biết bang không có kế hoạch chuyển đổi các lực lượng dân phòng hay tổ chức an ninh hiện tại mà dự kiến thành lập cơ sở hạ tầng hoàn toàn mới nhằm tạo ra nhiều cơ hội việc làm và đảm bảo hiệu quả vận hành.