Anemoia: Cảm xúc lạ lùng nhớ thương những năm tháng chưa từng trải qua

Anemoia là thuật ngữ nói về cảm giác hoài niệm dành cho những khoảng thời gian mà người ta chưa từng trải qua. Trái ngược với khái niệm cổ điển về "nostalgie" – đó là sự nhớ nhung với quá khứ đã trải nghiệm, anemoia khiến con người khao khát và bồi hồi về những giai đoạn lịch sử tưởng như xa vời nhưng ở đâu đó lại rất gần gũi.

Không ít người trẻ tuổi ngày nay, khi xem lại những video cũ hay nghe nhạc retro, đã bỗng nhiên thấy một nỗi niềm khó tả khơi dậy trong lòng về thập niên 80, 90 hay thậm chí các năm 2000 dù bản thân chưa từng sinh ra hoặc ở đó. Hiện tượng này gây ra một sự tò mò và một chút bâng khuâng trước những thời kỳ mà họ chưa từng được biết đến trực tiếp.

Điểm then chốt khiến anemoia ngày càng phổ biến chính là sự tác động lớn từ các thuật toán mạng xã hội. Những bộ lọc hình ảnh Instagram tái hiện màu sắc hoài cổ, những bài nhạc lo-fi trên TikTok hay các đoạn phim gốc cũ kỹ từ các thập niên trước được gói gọn và quảng bá dưới góc nhìn đầy thẩm mỹ. Qua đó, quá khứ được biến thành một không gian an toàn, đầy màu sắc nhẹ nhàng và giai điệu cuốn hút, khiến người xem cảm thấy dễ chịu và muốn sở hữu ký ức giả tưởng ấy.

Chính vì vậy, bộ não dần quen với việc đón nhận những "ký ức" chưa từng trải qua như thể đó là của mình, tạo nên sự đồng cảm kỳ lạ với những thập niên tưởng chừng đã xa.