Chính sách kỹ thuật số của New Zealand đang tụt hậu so với Australia

Các chính sách kỹ thuật số đang trở thành yếu tố quyết định ảnh hưởng đến kinh tế, truyền thông và dịch vụ công ở New Zealand, nhất là trong giai đoạn sắp diễn ra bầu cử. Tuy nhiên, các chiến lược liên quan đến kỹ thuật số của New Zealand lại khá mờ nhạt trong các cuộc tranh luận chính trị. Ngược lại, Australia đã cho thấy sự chủ động khi ban hành các luật yêu cầu trung tâm dữ liệu phải cân bằng lượng điện năng tiêu thụ, giảm thiểu sử dụng nước và áp đặt các nguyên tắc bảo vệ lao động cũng như các bên liên quan bị ảnh hưởng bởi việc sử dụng trí tuệ nhân tạo không kiểm soát.

Chính phủ New Zealand hiện tại đã duy trì chính sách "Cloud First" do chính quyền trước đây khởi xướng từ năm 2023, trong đó bắt buộc cơ quan nhà nước ưu tiên sử dụng dịch vụ đám mây công cộng thay vì hệ thống công nghệ thông tin truyền thống. Chính phủ cũng thúc đẩy việc áp dụng trí tuệ nhân tạo trong khu vực công đồng thời giảm biên chế công chức. Tuy nhiên, chiến lược này được xem như một dạng tư nhân hóa bởi các dịch vụ chủ yếu do các tập đoàn công nghệ lớn toàn cầu như Microsoft và Amazon cung cấp.

Sự mở rộng nhanh chóng các trung tâm dữ liệu tại New Zealand nhằm hỗ trợ các tập đoàn này không được đánh giá kỹ về tác động lên nguồn lực như điện và nước, tạo ra áp lực lớn lên hệ thống hạ tầng địa phương.

Cách đây hai năm, một nghiên cứu sinh thạc sĩ tại New Zealand đã đề xuất giải pháp để quốc gia này có thể dẫn đầu về năng lượng, dữ liệu và hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Nghiên cứu nhấn mạnh vấn đề “vịt con và quả trứng” trong ngành năng lượng kể từ khi tư nhân hóa, khi các nhà đầu tư ngại rót vốn vào nhà máy điện mới nếu chưa chắc chắn về nhu cầu điện tăng thêm.

Giải pháp được đề xuất là ký hợp đồng dài hạn với các nhà vận hành trung tâm dữ liệu để đảm bảo đầu ra năng lượng cần thiết, đồng thời thiết lập khung pháp lý yêu cầu các trung tâm dữ liệu sử dụng điện từ các nguồn tái tạo mới như trang trại gió, trang trại năng lượng mặt trời, tránh sử dụng điện từ nguồn cũ gây cạnh tranh trực tiếp với người dân.

Nghiên cứu cũng cảnh báo rủi ro phụ thuộc quá mức vào các nhà cung cấp công nghệ nước ngoài, đặc biệt trong tình huống các cuộc xung đột xảy ra có thể dẫn đến việc New Zealand bị ép buộc thông qua các nhà cung cấp phải ngừng hoạt động với chính phủ bị cho là “không thân thiện”. Đây được ví như kịch bản đóng cửa Eo biển Hormuz trong ngoạn mục kỹ thuật số. Do đó, cần có các cơ chế pháp lý để bảo vệ quốc gia khỏi các rủi ro kiểu này.

Việc thúc đẩy sử dụng dịch vụ đám mây, trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI không thể để cho thị trường tự quy định hoàn toàn vì có liên quan đến các vấn đề về trách nhiệm, đảm bảo an ninh, quyền riêng tư và chủ quyền quốc gia. Một chiến lược toàn diện đồng thời phải xây dựng hệ thống pháp lý để kiểm soát các rủi ro phát sinh từ sự lệ thuộc vào hệ thống kỹ thuật số mới.

Ví dụ như quyền sở hữu dữ liệu liên quan đến mức độ mà các công ty công nghệ có thể sử dụng thông tin khách hàng cho mục đích đào tạo hệ thống AI phục vụ lợi ích của chính họ thay vì khách hàng.

Trong khi các quy định đơn giản như cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội gặp nhiều khó khăn thực thi trên toàn cầu, các lĩnh vực khác như tiêu chuẩn an toàn cho phương tiện giao thông lại được kiểm soát nghiêm ngặt. Điều này làm lộ ra sự thiếu nhất quán trong quản lý, ví dụ như cờ bạc được kiểm soát chặt tại New Zealand nhưng nghiện màn hình ở trẻ em thì không.

Trước thực trạng đó, việc thành lập một cơ quan quản lý kỹ thuật số đủ mạnh, hoạt động dựa trên luật pháp và có thẩm quyền xử phạt nghiêm khắc là cực kỳ cấp thiết. Australia đã đi trước với việc tạo ra cơ quan ủy ban an toàn điện tử, trong khi New Zealand vẫn chưa có bước tiến tương tự.

Mùa bầu cử năm nay, người dân New Zealand nên yêu cầu các chính sách kỹ thuật số nghiêm túc từ các chính trị gia thay vì chỉ tập trung vào các khẩu hiệu và nhân vật nổi bật.