The Straight Story: Phim nhẹ nhàng và đầy xúc động của David Lynch

David Lynch, nổi tiếng với các tác phẩm nhiều tầng ý nghĩa và u tối như Mulholland Drive, Twin Peaks hay Wild at Heart, lại khiến nhiều người bất ngờ khi chọn The Straight Story làm cánh cửa bước vào thế giới điện ảnh của mình. Ra mắt năm 1999, phim kể câu chuyện có thật về Alvin Straight, một cựu chiến binh 73 tuổi từ Chiến tranh Thế giới thứ hai, hành trình bằng máy cắt cỏ qua 300 dặm tại miền Trung Tây nước Mỹ để làm hòa với người anh đang ốm yếu.

Khác với những tác phẩm kinh điển của Lynch, The Straight Story không chứa đựng những yếu tố bạo lực hay kỳ quái điển hình. Bộ phim mang đến một góc nhìn ấm áp, giản dị và gần gũi về nước Mỹ vùng đồng quê, như một bài ca dành cho cuộc sống thường nhật.

Câu chuyện cuộc đời Alvin Straight từng được Mary Sweeney, cộng sự lâu năm của Lynch và đồng thời là biên tập viên, nhà sản xuất của phim, phát hiện qua bài báo trên tờ New York Times. Bị thu hút bởi tinh thần kiên cường, bà đã mua bản quyền, cùng biên kịch John Roach phát triển kịch bản và mời Lynch đạo diễn.

Richard Farnsworth, diễn viên từng là diễn viên đóng thế và được đề cử Oscar nhờ phim Comes a Horseman năm 1978, đảm nhận vai chính. Trong bộ đồ caro đỏ và mũ cao bồi, Farnsworth thể hiện trọn vẹn sự cứng đầu nhưng đồng thời đầy dịu dàng của nhân vật, tạo nên hình ảnh một người già kiên định, dù ốm đau nhưng không chịu khuất phục. Vì biết đây là tác phẩm cuối cùng trong sự nghiệp khi ông đã 79 tuổi và bệnh nặng trong quá trình quay, khuôn mặt ông trở thành bức tranh biểu đạt đủ cung bậc cảm xúc từ đau đớn đến chấp nhận.

Bộ phim được điểm xuyết bởi nhạc nền phối hợp giữa guitar Tây Ban Nha sâu lắng và nhạc cụ dân gian của Angelo Badalamenti, nhà soạn nhạc gắn bó lâu dài cùng Lynch. Nhiều đoạn phim diễn ra nhẹ nhàng, sâu sắc, tập trung vào các nhân vật Alvin gặp trên đường như một thiếu nữ đang mang thai bỏ trốn, một phụ nữ hoảng loạn sau khi va chạm với con nai, cặp anh em thợ máy tranh cãi và người từng làm việc cho hãng John Deere, giúp ông được ngủ nhờ sân sau.

Đặc biệt xúc động là cảnh tại một quán rượu ở Iowa, nơi Alvin Straight tâm sự cùng một người đồng đội cũ: “Đó là điều anh không thoát khỏi. Mặt bạn bè tôi vẫn còn trẻ. Càng nhiều tuổi, họ càng mất đi.” Cảnh phim này được quay bởi Freddie Francis, nhà quay phim lão luyện, người cũng thực hiện bộ phim cuối cùng trước khi nghỉ hưu. Qua ống kính, gương mặt nhiều nếp nhăn của Farnsworth truyền tải cảm xúc sâu kín hơn lời thoại.

Xem lại The Straight Story sau khi David Lynch qua đời vào tháng 1 năm 2025, người xem càng cảm nhận được nỗi xúc động sâu xa. Trong những năm cuối đời, Lynch cũng gặp khó khăn trong việc đi bộ do bệnh phổi liên quan đến hút thuốc lâu năm, tương đồng với tình trạng sức khỏe của nhân vật chính Alvin Straight.

Mặc dù phim chỉ đạt 6,2 triệu USD doanh thu tại phòng vé Mỹ, thấp hơn kinh phí 10 triệu USD, The Straight Story vẫn được coi là viên ngọc ẩn trong sự nghiệp Lynch và là bộ phim mang lại cảm xúc sâu sắc cho nhiều khán giả từng xem.

Đoạn kết của phim với sự góp mặt của Harry Dean Stanton, diễn viên nổi tiếng với phong cách trầm lặng trong Paris, Texas, để lại ấn tượng mạnh. Khi nhân vật Lyle hỏi: “Anh lái suốt chặng đường dài tới đây để gặp tôi sao?”, giọng nói đầy cảm xúc của Alvin đáp lại là “Phải, Lyle.” Ánh mắt đẫm lệ, nụ cười dịu dàng trên khuôn mặt biến tan những oán giận năm tháng. Cảnh phim khép lại một cách trọn vẹn, đầy sức sống và nhân văn.

The Straight Story hiện có trên các nền tảng Disney+ và Criterion Channel tại Mỹ, cho thuê kỹ thuật số ở Anh và phát trên Mubi tại Australia.