Trước hành động leo thang của Israel, Gaza đang đứng trước nguy cơ nào?

Từ khi thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian được ký kết cách đây gần 10 tháng, những hành động quân sự của Israel tại Dải Gaza đã vượt xa mức vi phạm đơn lẻ để trở thành một cuộc xâm lược toàn diện. Lực lượng Chiếm đóng Israel dưới quyền chỉ đạo của Thủ tướng Benjamin Netanyahu không chỉ tiếp tục các cuộc ám sát và phá hủy mà còn mở rộng vùng kiểm soát theo cách làm thay đổi thực trạng trên mặt đất, khiến sự ổn định vốn mong manh hoàn toàn sụp đổ.

Tình hình kinh tế và nhân đạo của cư dân Gaza cũng suy giảm nghiêm trọng do gần như ngừng hoàn toàn viện trợ khẩn cấp, đóng cửa biên giới, ngăn cản việc tái thiết và dọn dẹp đống đổ nát. Những bước đi này thể hiện rõ ý định của Israel muốn chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn và trở lại chiến tranh tàn sát theo những gì được nhận định là kế hoạch của chính quyền Netanyahu.

Trong hơn hai tháng qua, Israel đã thực hiện hàng loạt vụ ám sát, không chỉ nhắm vào các chỉ huy hay thành viên cấp cao của lực lượng kháng chiến Palestine mà còn mở rộng phạm vi sang những người có liên hệ họ hàng hoặc gián tiếp với họ, bao gồm cả dân thường. Những hành động này diễn ra với tần suất và mức độ tinh vi chưa từng thấy, vi phạm luật pháp quốc tế và làm gia tăng căng thẳng an ninh trong khu vực.

Bên cạnh đó, lực lượng Israel cũng đã mở rộng vùng kiểm soát vượt qua "đường vàng" – ranh giới vốn được thiết lập trong thỏa thuận. Khu vực quanh thành phố Gaza, Deir al-Balah và các trại ở trung tâm quản lý đã chứng kiến sự gia tăng lãnh thổ do Israel kiểm soát. Những bức tường sắt và máy kiểm soát được dựng lên chia cắt lãnh thổ, làm cho Gaza ngày càng bị thu hẹp và phân vùng, trong đó có khu vực Rafah bị cô lập như một mô hình điển hình.

Trước diễn biến trên, hoạt động của các tổ chức quốc tế và nhân đạo gần như bị hạn chế tối đa. Điều này khiến cuộc sống người dân Gaza thêm phần khốn khó khi họ phải chứng kiến sự tàn phá các khu dân cư, buộc phải di dời khỏi nhà cửa hoặc thậm chí cả lều trại tạm bợ. Sự thất vọng sâu sắc đã thay thế cho hy vọng mà người dân từng đặt vào thỏa thuận nhằm mang lại sự ổn định và an toàn tối thiểu.

Trong bối cảnh đó, thỏa thuận ngừng bắn không chỉ thất bại trong việc cải thiện tình hình mà còn làm gia tăng đau khổ cho người dân, đồng thời khiến quốc tế giảm bớt áp lực lên Israel dù trước đó những phản đối mang tính biểu tượng lại góp phần tạo yếu tố cân bằng trong khu vực.

Trước tình hình hiện nay, các nhà quan sát cho rằng có ba khả năng có thể xảy ra. Thứ nhất là giữ nguyên hiện trạng, khi các lực lượng kháng chiến Palestine cố gắng tránh một cuộc xung đột quy mô lớn nhằm không tạo điều kiện cho Israel hủy bỏ thỏa thuận. Tuy nhiên trong kịch bản này, lực lượng Palestine sẽ gánh chịu tổn thất và sự mất mát lớn về nhân lực, cùng nguy cơ mất dần sự ủng hộ từ phía dân chúng mệt mỏi với tình hình căng thẳng kéo dài.

Thứ hai là kịch bản đột phá hạn chế, kỳ vọng giảm bớt chiến dịch quân sự và mở cửa cho việc dỡ bỏ phong tỏa, khôi phục hoạt động biên giới và bắt đầu các dự án tái thiết mặc dù chỉ có giới hạn nhỏ. Dù đã có tín hiệu tích cực từ các cuộc đàm phán gần đây với những nỗ lực liên quan đến vấn đề giải giới vũ khí, Israel vẫn rất cứng rắn, thậm chí còn có kế hoạch xây dựng các khu định cư trái phép mới tại phía bắc Gaza.

Cuối cùng là viễn cảnh sụp đổ hoàn toàn thỏa thuận ngừng bắn với khả năng quay trở lại chiến tranh dữ dội trước đây. Điều này được đánh giá có thể xảy ra do áp lực chính trị trong nước Israel trước kỳ bầu cử quốc hội, khi Thủ tướng Netanyahu và liên minh cánh hữu cực đoan muốn duy trì quyền lực bằng mọi giá. Trong trường hợp đó, lực lượng Palestine có thể phải lựa chọn các phương án chống trả quyết liệt bất chấp nguy hiểm và khó khăn to lớn.

Tình hình tại Gaza hiện nay là một thử thách nghiêm trọng cho người dân và các lực lượng kháng chiến Palestine. Các lựa chọn họ phải đưa ra tuy rất hạn chế và đầy rủi ro nhưng có thể là con đường duy nhất để duy trì và tìm kiếm những giải pháp lâu dài, đáng tin cậy cho khu vực này. Điều này phản ánh thực trạng đau lòng khi hy vọng và sự sống còn đang đứng trước ngưỡng cửa khó khăn chưa từng có.