Tử vong do dịch Ebola ở DRC vượt 1.300, virus lây lan nhanh chưa từng có

Đợt bùng phát Ebola lần này được đánh giá là nhanh nhất từ trước đến nay, với tốc độ tăng nhanh cả về số người nhiễm và người tử vong. Con số này gây áp lực rất lớn lên hệ thống y tế vốn đã hạn chế của DRC.

Loại virus Ebola gây dịch hiện nay tại DRC là chủng Bundibugyo, một trong bốn biến chủng Ebola trên người nhưng lại là dạng hiếm nhất. Điều đáng quan ngại là chủng này hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị được phê duyệt chính thức, làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh lan rộng với mức độ nguy hiểm cao.

Abdulsalami Nasidi, chuyên gia y tế công cộng từng tham gia thành lập Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Châu Phi (Africa CDC), nhận định với Al Jazeera rằng việc thiếu vaccine đã khiến virus này lan truyền "như một đám cháy rừng". Ông cũng nhấn mạnh tình hình còn phức tạp hơn do dịch xảy ra tại vùng có xung đột vũ trang, khiến thiếu hụt nguồn lực y tế và tăng nguy cơ dịch bùng phát mạnh.

Giữa bối cảnh dịch bệnh lan nhanh, các nhà khoa học đang gấp rút tìm cách chế ngự virus này. Nhóm nghiên cứu vaccine của Đại học Oxford mới đây thông báo đã tiến hành tiêm liều đầu tiên loại vaccine thử nghiệm phát triển nhanh cho một tình nguyện viên vào thứ Sáu.

Giám đốc dự án Katrina Pollock cho biết đây là cột mốc quan trọng cho đợt thử nghiệm, mở ra giai đoạn tiếp theo trong quá trình hợp tác quốc tế phát triển vaccine dành riêng cho biến chủng Bundibugyo.

Phóng viên Al Jazeera tại thành phố Goma cho biết công tác phản ứng của chính phủ DRC chưa đủ sự phối hợp và khẩn trương, dẫn đến đội ngũ y tế làm việc căng thẳng trong điều kiện thiếu thốn và nguy hiểm. Tính đến ngày thứ Bảy, số nhân viên y tế tử vong tiếp tục tăng, trong đó có bác sĩ và nhân viên y tế tham gia điều trị Ebola.

Hơn 100 nhân viên y tế đã bị nhiễm bệnh kể từ khi dịch được công bố hồi tháng 5, trong đó gần 35 người đã tử vong. Việc thiếu trang thiết bị bảo hộ và một số cộng đồng hoài nghi về tính xác thực của dịch là những yếu tố làm tăng nguy cơ và khó khăn trong kiểm soát dịch.

Tình trạng đình công đang diễn ra tại một số cơ sở y tế ở tỉnh Ituri - tâm dịch Ebola, do các nhân viên chưa được trả lương và phản ánh điều kiện làm việc không an toàn.

Tuần trước, hàng chục nhân viên tại Bệnh viện Đa khoa Rwampara gần thành phố Bunia đã đình công. Bệnh viện này là trung tâm điều trị Ebola quan trọng, nơi nhiều khu vực đã bị nhóm người địa phương phẫn nộ phóng hỏa vào tháng 5, buộc nhân viên y tế phải rút lui bằng xe tải.

Ngày thứ Bảy vừa qua, phòng khám điều trị Ebola Elikya tại Bunia cũng bắt đầu đình công, khiến hoạt động ngừng trệ. Khoảng 100 nhân viên, gồm bác sĩ, y tá và lực lượng bảo vệ, tập trung biểu tình bên ngoài với lý do tiền thưởng chưa được chi trả làm ảnh hưởng tinh thần và chất lượng chăm sóc bệnh nhân.

Martin Bolombi, một nhân viên trong số những người đình công, chia sẻ với AP rằng họ cần được trả lương để có thể tiếp tục chống dịch: "Tôi đã chứng kiến 5 người tử vong ngay trong trung tâm điều trị. Chúng tôi cần giải pháp ngay lập tức".

Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo số ca nhiễm thực tế có thể gấp đôi con số chính thức do tình hình an ninh phức tạp gây khó khăn trong truy vết và tiếp cận các khu vực bị ảnh hưởng. Hiện việc truy vết được thực hiện với khoảng 80% các trường hợp tiếp xúc đã biết, nhưng nhóm phản ứng vẫn chưa thể đến được mọi ngôi làng hay điểm nóng nhất.

Mỹ và Canada đã tiến hành hạn chế nhập cảnh đối với người từng đến DRC gần đây, mặc dù điều này đối lập với khuyến nghị của WHO khi tổ chức này tuyên bố tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu hồi tháng 5.

Tổng giám đốc WHO kêu gọi ngừng bắn tại vùng xung đột ở phía đông DRC, cho rằng chỉ có nguồn lực y tế không đủ để kiểm soát sự bùng phát, và cần có các biện pháp chính trị nhằm mở rộng quyền tiếp cận cho các nhóm ứng phó trước khi virus lây lan ra các tỉnh chưa bị ảnh hưởng.

Theo đánh giá của Africa CDC, nếu không có hành động quyết liệt ngay từ bây giờ, đợt dịch này có thể trở thành đại dịch Ebola tồi tệ nhất từng được ghi nhận trong lịch sử.

Trước đó, đợt bùng phát Ebola lớn nhất và chết chóc nhất từng xảy ra từ 2013 đến 2016 tại Tây Phi đã khiến hơn 11.000 người thiệt mạng trong hơn 28.000 ca nhiễm được ghi nhận, nhưng thời gian để đạt 1.000 ca tử vong đầu tiên là khoảng tám tháng. Trong khi đó, dịch Ebola tại DRC hiện chỉ mất chưa đầy 10 tuần để chạm mốc này.

Theo Africa CDC, "chúng ta phải hành động ngay" để ngăn ngừa thảm họa.