Mỹ mở cửa hợp tác hạt nhân dân sự kéo dài 30 năm với Saudi Arabia

Chính quyền Tổng thống Donald Trump dự kiến công bố ngày 27/3 một thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự kéo dài ba thập kỷ với Saudi Arabia, mang tính bước ngoặt và có thể ảnh hưởng sâu rộng đến Trung Đông cũng như cuộc tranh luận nội bộ tại Washington về kiểm soát phổ biến hạt nhân, an ninh khu vực và lợi ích chiến lược dài hạn của Mỹ.

Thỏa thuận này tương tự như thỏa thuận giữa Mỹ và Ấn Độ theo Mục 123 của Đạo luật Năng lượng Nguyên tử, sẽ tạo điều kiện cho hợp tác hạt nhân dân sự mở rộng giữa hai nước, đồng thời mở ra khả năng Saudi Arabia được tự làm giàu uranium ngay trên lãnh thổ của mình dưới các điều kiện được đồng thuận. Các công ty Mỹ, dẫn đầu bởi Westinghouse, dự kiến đóng vai trò chủ chốt trong xây dựng cơ sở hạ tầng hạt nhân tại Saudi Arabia, dự án có thể có tổng giá trị hàng chục tỷ USD.

Khác với "tiêu chuẩn vàng" trong thỏa thuận ký với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) năm 2009, Saudi Arabia không bị yêu cầu từ bỏ ngay lập tức việc làm giàu uranium hay tái xử lý plutoni, đồng thời thỏa thuận được cho là loại bỏ các điều khoản bổ sung của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) nhằm tăng cường các cuộc kiểm tra sâu rộng hơn. Những thay đổi này đã làm dấy lên cảnh báo từ các chuyên gia không phổ biến vũ khí hạt nhân và nhiều nghị sĩ Mỹ.