Đức cân nhắc giảm tuổi hưởng trợ cấp nuôi dưỡng trẻ em, gây tranh cãi về quyền lợi trẻ vị thành niên

Tại Đức, nhiều trẻ em vị thành niên, kể cả những em 16 tuổi vẫn đang đi học, vẫn cần những chi phí cần thiết như áo khoác mùa đông và tham gia các hoạt động thể thao. Tuy nhiên, khi chỉ có một phụ huynh, thường là mẹ, đảm nhận toàn bộ trách nhiệm về tài chính và chăm sóc, trong khi phụ huynh còn lại không thanh toán trợ cấp, ngân sách gia đình thường không đủ đáp ứng các nhu cầu thêm như đi tham quan lớp học. Điều này dẫn đến việc trẻ em trong các gia đình đơn thân có tỷ lệ nghèo đói cao hơn đáng kể so với các gia đình khác, một thực trạng không phải do định mệnh mà là hệ quả của nhiều bất hợp lý xã hội.

Trước đây, trợ cấp nuôi dưỡng chính phủ cho trẻ em không được thanh toán từ phụ huynh vắng mặt chỉ giới hạn tối đa 72 tháng và đến 12 tuổi. Từ năm 2017, quy định này đã được sửa đổi để kéo dài thời gian hỗ trợ nhằm nhận diện quyền lợi của trẻ vị thành niên, vì đến 16 tuổi, các em chưa kết thúc quá trình phát triển và cũng không thể tự nuôi mình bằng nghề nghiệp.

Tuy nhiên, hiện có kế hoạch của Chính phủ Đức nhằm giảm độ tuổi được hưởng trợ cấp nuôi dưỡng xuống dưới 16 tuổi để giảm áp lực tài chính cho các địa phương. Quan điểm này thể hiện sự rút lui khỏi trách nhiệm đối với những thanh thiếu niên chỉ được hỗ trợ từ một phụ huynh, một sự thay đổi đáng chú ý khi liên minh cầm quyền trước đó đã tập hợp chính sách gia đình và giáo dục làm một với lý do rõ ràng.

Sabine Andresen, Giáo sư về nghiên cứu gia đình và giáo dục xã hội tại Đại học Goethe Frankfurt đồng thời là Chủ tịch Liên đoàn Bảo vệ Trẻ em Đức, nhấn mạnh rằng giáo dục không kết thúc ở 16 tuổi. Báo cáo giáo dục năm 2026, do Bộ Giáo dục, Gia đình và các Bộ liên quan tài trợ, cũng xác nhận trẻ em trong các gia đình đơn thân đối mặt nhiều rủi ro và nguy cơ thất bại trong quá trình học tập. Việc có dữ liệu đáng tin cậy nhưng bỏ qua các phát hiện này cho thấy sự bất cập trong chính sách.

Những khó khăn tài chính của chính quyền địa phương đang cản trở khả năng hỗ trợ trẻ em đơn thân. Các chi phí xã hội gia tăng, đặc biệt trong lĩnh vực chăm sóc và giáo dục sớm trẻ nhỏ, cùng giá năng lượng và chi phí nhân công tăng cao khiến ngân sách công bị áp lực lớn. Tuy nhiên, tập trung chỉ vào chi tiêu xã hội mà không xem xét tổng thể là cách tiếp cận không đầy đủ và không giải quyết được khủng hoảng địa phương.

Báo cáo Tài chính Địa phương 2026 của Quỹ Bertelsmann chỉ ra nhiều nguyên nhân gây áp lực tài chính nhưng cũng đề xuất giảm thiểu khó khăn bằng các biện pháp như tập trung một cơ quan trung ương để thu hồi khoản trợ cấp nuôi dưỡng từ phụ huynh không thực hiện trách nhiệm, nhằm giảm bớt gánh nặng cho các địa phương. Ý tưởng này góp phần chuyển đổi cách nhìn nhận về trách nhiệm của các bên, không đẩy hậu quả lên trẻ em vị thành niên không thể tự bảo vệ quyền lợi của mình.

Việc hạ thấp độ tuổi hưởng trợ cấp nuôi dưỡng có nguy cơ làm gia tăng bất bình đẳng trong giáo dục và đời sống của trẻ em, đặc biệt ở những gia đình đơn thân, vốn đã dễ bị tổn thương hơn trong xã hội hiện đại.

Trong bối cảnh đó, sự phối hợp giữa các chính sách giáo dục, gia đình, xã hội và việc làm trở nên cần thiết hơn bao giờ hết để hỗ trợ toàn diện cho trẻ em và thanh thiếu niên.