Cảnh báo lốc xoáy tăng nhanh tại Canada: lợi hay hại cho người dân?

Năm 2024 đánh dấu một năm đặc biệt đối với hiện tượng lốc xoáy tại Canada khi số cảnh báo được Cơ quan Môi trường và Biến đổi Khí hậu Canada (ECCC) phát đi đã vượt qua số lượng lốc xoáy thực tế ghi nhận. Tính đến ngày 22/7, ECCC đã phát ra 124 cảnh báo trong khi chỉ có 74 cơn lốc xoáy thực sự xuất hiện. So sánh với năm 2023, ECCC đã báo 107 cảnh báo và ghi nhận 116 cơn lốc xoáy; năm 2022 có 100 cảnh báo và 132 lốc xoáy. Dữ liệu từ 2017 đến nay cũng cho thấy xu hướng tăng mạnh về số lượng cảnh báo phát ra, trong khi số lượng lốc xoáy vẫn biến động theo các năm.

Phát ngôn viên ECCC giải thích, đôi khi số cảnh báo thấp hơn số lốc xoáy thực tế do một cảnh báo có thể áp dụng cho một khu vực có nhiều cơn lốc đồng thời hình thành. Vì vậy, một cảnh báo bao phủ không chỉ một mà có thể nhiều lốc xoáy xuất hiện trong khu vực cảnh báo đó.

David Sills, giám đốc Dự án Lốc xoáy miền Bắc (NTP) thuộc Đại học Western ở London, Ontario, nhận định việc gia tăng cảnh báo là tín hiệu tích cực nhằm đề phòng kịp thời các nguy cơ. Ông nhấn mạnh lựa chọn giữa việc phát nhiều cảnh báo có thể bao gồm cảnh báo giả và việc bỏ sót các cơn lốc nguy hiểm là khó khăn nhưng cần ưu tiên cảnh báo nhằm bảo vệ người dân.

Dữ liệu từ NTP cho thấy năm 2024 là năm có số lượng lốc xoáy trên khắp Canada cao kỷ lục kể từ khi dự án này được thành lập 2017. Tính đến nay, NTP đã ghi nhận 83 cơn lốc, trong đó 70 cơn tại các tỉnh Alberta, Saskatchewan và Manitoba – các tỉnh miền Trung Tây Canada đang trải qua mùa lốc xoáy hoạt động mạnh.

Tuy nhiên, Greg Johnson, một người chuyên săn bão tại Regina, cảm thấy các cảnh báo năm nay có nhiều trường hợp không chính xác. Ông cho biết nhiều lần nhận cảnh báo trong khi đứng trước cơn bão rõ ràng không có khả năng tạo lốc, khiến ông hoài nghi về độ tin cậy của các cảnh báo.

Ông Johnson còn chỉ ra rằng cảnh báo được đưa ra cho các vùng rất rộng, bao gồm cả những khu vực không bị ảnh hưởng, điều này dẫn tới tình trạng 'mỏi mắt cảnh báo' khi người dân nhận quá nhiều cảnh báo nhưng ít khi thấy hiện tượng xảy ra thực sự. Điều này dễ khiến người dân phớt lờ các cảnh báo nghiêm trọng khi được phát đi.

Các nhà khí tượng tại ECCC sử dụng mô hình máy tính và radar Doppler để theo dõi, dự báo các cơn bão có khả năng sinh ra lốc xoáy. Tuy nhiên, việc dự đoán chính xác không dễ bởi chỉ khoảng 20% cơn bão dữ dội tạo ra lốc xoáy, và radar chủ yếu được dùng để quan sát cấu trúc bão và dòng gió nhằm xác định điều kiện hình thành lốc.

Theo đại diện ECCC, công nghệ hiện tại vẫn có hạn chế, khi đôi lúc cảnh báo được phát rộng hơn phạm vi thật sự nguy hiểm do các thiết bị kiểm soát và gửi cảnh báo chưa kịp thời hoặc chi tiết đủ. Tuy nhiên, so với cách đây 20-40 năm, công nghệ đã tiến bộ rất nhiều, giúp người dân nhận được cảnh báo sớm hơn, giảm thiểu rủi ro do không thông báo kịp thời.

ECCC đang nghiên cứu cải tiến hệ thống cảnh báo để tăng tính chính xác, giảm cảnh báo giả, nhằm đáp ứng nhu cầu bảo vệ hiệu quả đồng thời tránh gây mệt mỏi cho người dân.

Canada đang trên đà hướng tới một mùa lốc xoáy có thể đẹp kỷ lục, và sự phối hợp giữa công nghệ, chuyên gia và người dân là yếu tố then chốt để quản lý nguy cơ, hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.