Những điểm chính

  • Mỹ chính thức tái áp dụng phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz và đề xuất thu phí 20% trên giá trị hàng hóa vận chuyển.
  • Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu, căn cứ quân sự Mỹ tại Bahrain và Jordan cùng tuyên bố kiểm soát eo biển.
  • Số lượng tàu qua eo biển giảm mạnh, chỉ còn khoảng 10 tàu/ngày, giảm sâu so với mức 130 tàu/ngày trước chiến tranh.
  • Giá dầu Brent tăng hơn 17% và đạt trên 86 USD/thùng, gây áp lực lớn lên thị trường năng lượng toàn cầu.
  • Liên minh châu Âu cảnh báo nguy cơ với các chuyến bay dân dụng tại khu vực do các cuộc tấn công liên tục giữa Mỹ và Iran.

Chính quyền Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân và thu phí qua eo biển

Ngày 28/5, chính quyền Hoa Kỳ chính thức thông báo sẽ tái triển khai phong tỏa hải quân nhằm hạn chế hoạt động của các cảng biển Iran, đồng thời giới thiệu đề xuất thu phí 20% trên giá trị hàng hóa của mỗi tàu passing qua eo biển Hormuz để bù đắp cho chi phí an ninh mà Mỹ cung cấp tại khu vực. Đây là bước đi mạnh mẽ nối tiếp sau khi đàm phán ngừng bắn trước đó với Iran gần như đổ vỡ, và Tổng thống Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã chấm dứt.

Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết các cuộc không kích đã được thực hiện nhằm làm suy giảm khả năng tấn công tàu thương mại của Iran trong khu vực, góp phần giải thích cho động thái tái áp hạn chế đi lại tại eo biển Hormuz. Số lượng tàu qua lại đã giảm mạnh, chỉ còn 10 lượt tàu một ngày, mức thấp nhất trong hơn một tháng, so với trung bình hơn 130 lượt trước khi xung đột bùng phát.

Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công và tuyên bố quyền kiểm soát

Quảng cáo300 × 250

Phản ứng trước các biện pháp của Mỹ, Iran tuyên bố quyền kiểm soát eo biển Hormuz và liên tục có các hành động quân sự trả đũa. Các lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran xác nhận đã mở các cuộc tấn công vào tàu chở dầu khi chúng cố gắng đi qua các vùng biển gần Oman thay vì qua khu vực kiểm soát của Iran. Ngoài ra, Iran còn thông báo đánh phá các căn cứ quân sự của Mỹ tại Bahrain và Jordan, mặc dù các quốc gia này nói rằng những đợt tấn công đã bị chặn đứng và không gây thiệt hại.

Trong ngày 28/5, nhiều vụ nổ được báo cáo tại thành phố cảng Bushehr - nơi duy nhất ở Iran có nhà máy điện hạt nhân dân dụng hoạt động, cũng như tại Bandar Abbas, căn cứ hải quân gần eo biển. Vụ việc gây chú ý khi có ba dân thường thiệt mạng tại Hormozgan do trúng đạn của một vật thể lạ, theo truyền thông quốc gia Iran.

Tác động nghiêm trọng đến ngành vận tải và thị trường dầu mỏ toàn cầu

Sự leo thang căng thẳng đã đẩy giá dầu Brent lên trên ngưỡng 86 USD/thùng, mức cao nhất trong vòng một tháng và tăng khoảng 17% so với thời điểm trước xung đột khởi phát. Theo chuyên gia phân tích của Eurasia Group, giao thông qua eo biển có thể giảm chỉ còn 5-15% so với trước kia, gây áp lực đáng kể cho nguồn cung dầu toàn cầu và khiến giá dầu có khả năng tiếp tục tăng tới 95 USD/thùng nếu tình hình giữ ổn định căng thẳng.

Đặc biệt, việc Mỹ đề xuất mức phí cao tới 20% trên giá trị hàng hóa vận chuyển được nhận định có thể khiến chi phí vận tải dầu qua eo biển tăng đột biến, ví dụ đối với tàu chở khoảng 2 triệu thùng dầu thì khoản phí này có thể vượt hơn 30 triệu USD. Điều này được dự báo sẽ nhanh chóng chuyển thành giá bán lẻ cao hơn cho người tiêu dùng.

Phản ứng quốc tế và cảnh báo an toàn hàng không

Đăng ký bản tin QMVN

Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

Quảng cáo300 × 250

Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) đưa ra cảnh báo cao đối với các hãng hàng không châu Âu, khuyến cáo tránh bay qua không phận Bahrain, Kuwait, Qatar, Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và một phần vùng vịnh Oman do nguy cơ an ninh gia tăng liên quan đến các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông.

Bên cạnh đó, các quốc gia trong khu vực và các chuyên gia kinh tế đều cho rằng xung đột tại eo biển Hormuz không những gây thiệt hại về an ninh khu vực mà còn đe dọa làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu trong bối cảnh thế giới đang phụ thuộc mạnh mẽ vào vận tải dầu qua con đường này.

Tổng kết

Cuộc đối đầu giữa Hoa Kỳ và Iran tại eo biển Hormuz đã tái bùng phát với những hành động quân sự và chính sách cứng rắn, khiến các tuyến giao thương dầu mỏ bị gián đoạn nghiêm trọng và đẩy giá dầu thế giới tăng mạnh. Việc Mỹ áp dụng phong tỏa trở lại kết hợp với kế hoạch thu phí vận chuyển tàu qua eo biển đã khiến căng thẳng leo thang hơn nữa, làm gián đoạn dòng chảy năng lượng và gây lo ngại lớn cho an ninh khu vực và kinh tế toàn cầu. Sự việc cho thấy các mâu thuẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và cần những nỗ lực ngoại giao mạnh mẽ hơn để tránh những thiệt hại lớn hơn trong tương lai.

Câu hỏi thường gặp

Hoa Kỳ đã làm gì để kiểm soát eo biển Hormuz gần đây?

Quảng cáo300 × 250

Hoa Kỳ tái áp dụng phong tỏa hải quân eo biển Hormuz và đề xuất thu phí 20% trên giá trị hàng hóa vận chuyển qua eo biển.

Phản ứng của Iran trước phong tỏa của Mỹ như thế nào?

Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công nhắm vào tàu chở dầu và căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông, đồng thời tuyên bố quyền kiểm soát eo biển Hormuz.

Tình hình vận chuyển qua eo biển Hormuz hiện nay ra sao?

Số tàu qua eo biển giảm xuống còn khoảng 10 chuyến mỗi ngày, mức thấp nhất trong hơn một tháng, so với hơn 130 chuyến trước xung đột.

Giá dầu có những biến động ra sao trong thời gian gần đây?

Giá dầu Brent đã tăng hơn 17% so với trước xung đột, đạt mức trên 86 USD/thùng, ảnh hưởng do căng thẳng ở eo biển Hormuz.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.