Chính quyền Trump sử dụng luật thuế 1930 chưa từng dùng để áp thuế lên hàng nhập khẩu Canada

Chính quyền của cựu Tổng thống Donald Trump tiếp tục phát triển chiến lược chiến tranh thương mại bằng cách khai thác quyền hạn pháp lý chưa từng được sử dụng từ luật thuế Smoot-Hawley 1930, cụ thể là điều khoản 338. Theo đó, Washington dự định áp dụng mức thuế tối đa 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Canada bắt đầu từ tháng 8 năm nay. Đây là bước đi nhằm đáp trả các hành xử mà Mỹ cho rằng Canada đã phân biệt đối xử với các ngành ô tô, sản xuất sữa và rượu của Hoa Kỳ.

Việc chính phủ Mỹ lựa chọn điều khoản 338 của đạo luật 1930 gây khó khăn cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và chính phủ nước ngoài trong việc dự đoán chính sách thuế tiếp theo của Washington. Trung bình, mức thuế nhập khẩu từ Canada sẽ tăng khoảng 2,3 điểm phần trăm, theo nhận định của Karl Schamotta, chiến lược gia thị trường hàng đầu tại Corpay.

Ngoài ra, các chuyên gia luật thương mại dự đoán các mức thuế này sẽ sớm chịu sự xem xét nghiêm ngặt từ tòa án. Một số ý kiến cho rằng điều khoản 338 có thể đã bị Quốc hội Hoa Kỳ vượt qua bởi các luật thương mại hiện hành nên có thể không có thẩm quyền độc lập để áp thuế mới.

Chính phủ Mỹ giữ nguyên một số mặt hàng quan trọng như ô tô, gỗ xẻ, chất bán dẫn, dược phẩm và sản phẩm hàng không trong diện miễn thuế nhằm hạn chế tác động tiêu cực lên nền kinh tế trong nước, đồng thời tạo lợi thế trong các cuộc đàm phán thương mại với Canada. Điều này diễn ra khi giá năng lượng toàn cầu tăng do cuộc xung đột mới ở Trung Đông, gây áp lực lên lạm phát và khiến người tiêu dùng Mỹ bức xúc.

Các mức thuế mới sẽ bao gồm cả những mặt hàng được hưởng ưu đãi theo Hiệp định Thương mại Mỹ-Mexico-Canada (USMCA), điều vốn không xảy ra trong nhiều chương trình áp thuế trước đây của chính quyền Trump. Sự thay đổi này có thể làm tăng áp lực lên thị trường và tạo ra căng thẳng trong quan hệ Mỹ-Canada.

Trong lúc quyền sử dụng các biện pháp thuế khẩn cấp trước đó như điều khoản 122 sắp hết hiệu lực và bị tòa án liên bang hạ thấp, chính quyền Trump đang chuyển hướng sang các luật thương mại truyền thống. Quan chức cấp cao Jamieson Greer đã thừa nhận việc mở rộng áp dụng thuế nhập khẩu dựa trên các cuộc điều tra sử dụng lao động cưỡng bức nhằm áp đặt thuế lên nhiều quốc gia khác trong thời gian tới.

Trong bối cảnh đó, một quan chức chính quyền cho biết các biện pháp hiện tại riêng biệt với các kế hoạch áp thuế mạnh mẽ hơn mà Trump từng đe dọa, còn được gọi là "wildfire tariffs" (thuế cháy rừng), nhưng khả năng áp dụng các biện pháp này vẫn đang được cân nhắc và chưa rõ về căn cứ pháp lý áp dụng.

Chuyên gia Chris Krueger của TD Cowen nhận định rằng điều khoản 338 có thể trở thành công cụ pháp lý quan trọng trong nhiều vụ áp thuế trong tương lai, tương tự vai trò của Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) trước đây. Cuộc tranh chấp pháp lý xung quanh các biện pháp thuế này chỉ là vấn đề thời gian và có thể kéo dài đến năm 2027 hoặc 2028.

Thời gian 30 ngày trì hoãn trước khi thuế có hiệu lực còn mở ra cơ hội cho các cuộc đàm phán. Thủ tướng Canada Mark Carney đã lên tiếng phản đối các mức thuế mới song cũng cam kết sẽ tăng cường các cuộc thương lượng nhằm tìm giải pháp trước tháng 8.

Kết luận, chính quyền Trump tiếp tục chiến lược sử dụng các đạo luật cũ và chưa từng khai thác nhằm mở rộng bàn tay thuế lên các đối tác thương mại, trong khi vẫn cân nhắc các yếu tố kinh tế và chính trị hiện hữu để tối đa hóa lợi thế đàm phán nhưng hạn chế tác động tiêu cực lên thị trường trong nước.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.