Sony ngừng sản xuất đĩa PlayStation đe dọa thị trường game đã qua sử dụng và CeX

Sony mới đây công bố sẽ ngừng sản xuất đĩa game PlayStation sau năm tới, bước đi gây ra nhiều tranh cãi trong cộng đồng game thủ nhưng ít được tập trung bàn về ảnh hưởng đến thị trường game đã qua sử dụng. Thị trường này đang là mảng kinh doanh quan trọng của nhiều nhà bán lẻ, đặc biệt với CeX – một chuỗi cửa hàng điện tử đã qua sử dụng tại Anh với hơn 380 điểm bán trên toàn quốc.

Việc loại bỏ hoàn toàn đĩa vật lý sẽ khiến các cửa hàng như CeX gặp khó khăn trong việc thu mua và bán lại các tựa game cũ. Nếu các ông lớn khác như Xbox và Nintendo cũng thực hiện tương tự trong tương lai, hình thái thị trường game truyền thống tại cửa hàng vật lý có thể sẽ biến mất gần như hoàn toàn.

Theo nghiên cứu của Dataintelo, thị trường game đã qua sử dụng toàn cầu được định giá khoảng 7,2 tỷ USD (5,4 tỷ bảng Anh) năm 2025, với dự báo sẽ tăng lên 13,8 tỷ USD (10 tỷ bảng Anh) vào năm 2034. Tuy nhiên, báo cáo này ra đời trước khi Sony công bố quyết định ngừng sản xuất đĩa, nên chưa tính đến tác động tiêu cực từ sự biến mất của phương tiện vật lý.

Báo cáo cũng chỉ ra nguyên nhân thúc đẩy thị trường game cũ là chênh lệch giữa giá game mới quá cao và khả năng chi trả của người tiêu dùng, càng trở nên rõ rệt do áp lực lạm phát ảnh hưởng đến ngân sách hộ gia đình. Trong 5,4 tỷ bảng Anh giá trị này năm 2025, phần lớn là đến từ game console (chiếm 42,3%), kế đến là PC (31,8%) và điện thoại di động (25,9%).

Khu vực Bắc Mỹ là thị trường lớn nhất, chiếm 36,8% doanh thu, chịu ảnh hưởng bởi các nhà bán lẻ lớn như GameStop, eBay, Decluttr và Amazon. Châu Âu theo sau với 28,3%, phần lớn nhờ sự đóng góp của CeX. Các khu vực còn lại gồm châu Á Thái Bình Dương (24,6%), Mỹ Latinh (5,7%) và Trung Đông & châu Phi (4,6%).

Dù một số nhà bán lẻ vẫn có thể bán mã code kỹ thuật số hoặc voucher đổi game số, nhưng các cửa hàng vật lý như CeX cực kỳ phụ thuộc vào đĩa vật lý để thu mua và giao dịch game cũ. Việc Sony dừng cung cấp đĩa có thể đặt dấu chấm hết cho hình thức kinh doanh này.

Michael Pachter, giám đốc chiến lược Wedbush Securities, nhận định với CNBC: “Ít nhất một phần ba các tựa game được bán ra đã từng là game đã qua sử dụng, và những trò chơi đó cung cấp nguồn tiền mặt cho game thủ khi họ trao đổi để mua game mới. Bán lẻ game truyền thống bằng cửa hàng vật lý gần như chắc chắn sẽ kết thúc.”

Kazunori Ito, giám đốc nghiên cứu cổ phiếu của Morningstar, cho rằng thị trường game đã qua sử dụng sẽ tiếp tục thu hẹp và cuối cùng biến mất. Ông lưu ý sự khác biệt lớn là giữa việc người chơi tự nguyện chuyển đổi sang hình thức mới được đánh giá có giá trị và việc bị áp đặt khi lựa chọn truyền thống bị lấy đi bởi sự không còn đĩa vật lý.

Cửa hàng như CeX có thể vẫn trụ vững tạm thời nhờ doanh số các thế hệ máy chơi game hiện tại và trước đó, đặc biệt nếu quá trình chuyển đổi diễn ra chậm như giai đoạn từ PlayStation 4 sang PlayStation 5. Tuy nhiên, nếu thế hệ PlayStation 6 xuất hiện và hoàn toàn kỹ thuật số, thị trường game đã qua sử dụng có thể chỉ còn tồn tại như mảng sưu tập đồ cổ hiếm.

Cách phản ứng của Xbox và Nintendo với xu hướng này cũng là nhân tố then chốt. Xbox có thể theo kế hoạch Project Helix để chuyển đổi kỹ thuật số, trong khi Nintendo, với lượng bán đĩa vật lý lớn nhất, dự kiến sẽ là nhà sản xuất cuối cùng chuyển sang mô hình không có đĩa vật lý.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.