Sự sụt giảm nghiêm trọng uy tín của Tổng thống Donald Trump trên toàn cầu

Khảo sát mới đây do Economist/YouGov thực hiện cho thấy tỷ lệ người dân Mỹ không hài lòng với hiệu suất công tác của Tổng thống Donald Trump đạt 62%, trong khi 63% số người được hỏi cho rằng nước Mỹ đang đi sai hướng. Đây là mức đánh giá thấp nhất kể từ khi ông Trump tái đắc cử vào Nhà Trắng năm ngoái. Các cuộc khảo sát khác cũng ghi nhận xu hướng tương tự, cho thấy đa số người Mỹ đã mất niềm tin vào ông.

Sự sụt giảm uy tín không chỉ do những tranh cãi xung quanh chiến tranh với Iran mà còn phản ánh sự không hài lòng về cách Trump quản lý nền kinh tế. 18 tháng đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông đi kèm với nhiều thay đổi đột ngột trong chính sách trong nước và đối ngoại, nổi bật là chủ nghĩa «Nước Mỹ trên hết» với các cuộc tấn công quân sự ở nhiều quốc gia và sự đảo lộn hệ thống thương mại toàn cầu.

Chính quyền Trump thể hiện sự coi thường luật quốc tế và chủ quyền của các quốc gia. Ông từng cam kết sẽ chấm dứt các cuộc chiến tranh nhưng thực tế lại làm tăng cường căng thẳng và xung đột. Sự phụ thuộc quá mức vào biện pháp quân sự đã không mang lại kết quả như mong đợi, và việc sử dụng sức mạnh đơn phương đã khiến Mỹ gặp nhiều khó khăn.

Nhiều chuyên gia nhận xét rằng Mỹ dưới thời Trump tiếp tục sai lầm lịch sử khi đánh giá thấp sức mạnh dân tộc và sự phản kháng của các quốc gia khác. Trong quá khứ, Washington đã mắc kẹt trong các cuộc chiến không thể thắng ở Việt Nam, Afghanistan và Iraq. Tương tự hiện nay, Mỹ cũng gặp phải thách thức lớn trong cuộc chiến với Iran.

Trump dường như chưa nhận ra thế giới đã chuyển biến từ cấu trúc đơn cực sang đa cực, khiến Mỹ không còn dễ dàng áp đặt ý chí lên các quốc gia khác. Những tuyên bố hùng hồn hay răm rắp trong các bài đăng trên mạng xã hội ngày càng phơi bày sự yếu kém trong việc đạt được mục tiêu chiến lược.

Hai cuốn sách đáng chú ý là “Regime Change” của Maggie Haberman và Jonathan Swan cùng “Betrayed: America didn’t vote for this” của Ira Shapiro và Anne Kim đã phân tích sâu sắc giai đoạn đầu nhiệm kỳ của Trump. Các tác giả đều là chuyên gia lão luyện từ nhiều lĩnh vực, ghi nhận những thiệt hại mà Trump gây ra trên nhiều mặt trận như kinh tế, chính sách đối ngoại, dân chủ, tự do ngôn luận, hệ thống tư pháp, giáo dục và biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, “Betrayed” nhấn mạnh người dân Mỹ không bỏ phiếu cho những hành động và rối loạn mà Trump đang tạo ra, kêu gọi phải chấm dứt việc lạm dụng quyền lực và xử lý những người trong nhóm của ông nếu muốn khôi phục trật tự cho quốc gia.

Chương về sự suy yếu của Mỹ trong cuốn sách này mô tả các khoản chi phí lớn và các quyết định quân sự vội vàng của Trump đã làm xói mòn nền tảng giữ ổn định toàn cầu. Các đồng minh truyền thống bị xa lánh khiến Mỹ mất dần sức mạnh mềm và vị thế quốc tế bị suy giảm. Tác giả cũng cho rằng tổng thống đã chính trị hóa quân đội và tạo ra môi trường chỉ biết gật đầu.

Về luật pháp, Trump bị cáo buộc vi phạm giới hạn quyền lực tổng thống, đe dọa tính toàn vẹn của tòa án và chiếm đoạt quyền của Quốc hội. Các quyền dân sự cơ bản gặp rủi ro khi chính quyền sử dụng công cụ nhà nước để trừng phạt đối thủ chính trị và đàn áp tiếng nói phản biện.

Tác phẩm “Regime Change” tập trung phơi bày hỗn loạn trong nội bộ Nhà Trắng dưới thời Trump dựa trên hơn 1.000 cuộc phỏng vấn. Cuốn sách mô tả sự khó khăn trong việc ngăn chặn các quyết định mang tính tùy tiện và tác động tiêu cực sâu rộng của chúng đối với nước Mỹ.

Ví dụ tiêu biểu là cuộc đối thoại giữa Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vào tháng 2 năm nay, trong đó Netanyahu thuyết phục Trump tiến hành tấn công Iran với tuyên bố đổi chế độ sẽ thành công và phá hủy năng lực hạt nhân của Iran trước khi Tehran kiểm soát được eo biển Hormuz. Giám đốc CIA và Ngoại trưởng Mỹ đã phản đối ý kiến này, nhưng Trump vẫn quyết định theo bước lãnh đạo Israel.

Hành động và chính sách của Trump khiến lập trường của các nước trên thế giới ngày càng gia tăng sự dè chừng với Mỹ. Đồng minh, bạn bè và cả đối thủ đều lo ngại trước những thay đổi thất thường trong chính sách của Mỹ. Khảo sát mới nhất của Pew Research Centre cho thấy Trung Quốc được đánh giá tích cực hơn Mỹ ở nhiều quốc gia được khảo sát.