Lý do nên đầu tư vào chính quyền địa phương để phát triển bền vững

Thành phố Charleston, thuộc bang South Carolina, đang phải đối mặt với những thách thức lớn về ngập lụt do địa hình gần mực nước biển và tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu. Thay vì coi hiện tượng ngập lụt chỉ là vấn đề thời tiết, chính quyền địa phương đã áp dụng các bài học từ chương trình Bloomberg Harvard City Leadership Initiative để sử dụng dữ liệu trong quản lý đô thị. Họ theo dõi các sự kiện đóng cửa đường phố song song với mô hình thủy triều và thời tiết, phân tích việc triển khai phương tiện cứu hộ trong điều kiện nước dâng cao và lập bản đồ các hoạt động cứu hộ trong hai năm qua. Điều này giúp các đội cứu hộ không còn phải phỏng đoán mà dựa trên dữ liệu thực tế để triển khai kịp thời các biện pháp ứng phó.

Chính quyền thành phố đã đưa các chuyên gia và cộng đồng vào cùng bàn làm việc: từ các kỹ sư giao thông, quản lý khẩn cấp, đến lãnh đạo khu phố và tổ chức môi trường, người dân và doanh nghiệp địa phương. Từ đó, họ xây dựng kế hoạch chi tiết cho từng khu vực, triển khai các rào chắn một cách chính xác trên những tuyến phố nguy hiểm và phát triển nền tảng WaterWise khuyến khích sự tham gia của cư dân vào công tác tăng cường khả năng chống chịu. Dự án mở rộng Battery trị giá 1,4 tỷ USD, hợp tác giữa địa phương và liên bang, không chỉ bảo vệ bán đảo Charleston mà còn tạo ra đường đi dạo ven sông kéo dài nhiều dặm.

Cách đó gần 2.000 dặm về phía tây là thành phố Boise, Idaho, nơi đang đối mặt với áp lực tăng chi phí sinh hoạt và khủng hoảng nhà ở trầm trọng. Dân số tăng nhanh trong thập kỷ 2010 và mạnh mẽ hơn trong đại dịch COVID-19 đã thúc đẩy nhu cầu nhà ở vượt xa nguồn cung, khiến Boise trở thành thành phố có thị trường nhà ở khó tiếp cận nhất nước Mỹ vào năm 2022.

Chính quyền Boise đã chủ động tham vấn hơn 200 người dân gồm chủ nhà, người thuê nhà, nhà phát triển bất động sản, các cơ sở dịch vụ và nhân viên chính quyền để cùng đề xuất hơn 500 ý tưởng cải thiện thực trạng này. Qua thử nghiệm và điều chỉnh, một số chính sách như kế hoạch thiết kế sẵn cho đơn vị nhà ở phụ đã giúp tăng 113% số lượng nhà cho thuê được xây dựng. Không chỉ dừng lại ở nhà ở, chính sách này được nhân rộng ra quản lý đô thị với việc thành lập Trưởng phòng Đổi mới và Phòng Hiệu quả Tổ chức để cải thiện từng quy trình trong chính quyền.

Ví dụ, thủ tục cấp phép cho các nhà cung cấp dịch vụ giữ trẻ tại gia từng bị phản ánh là chậm và tốn kém thì nay đã giảm thời gian xét duyệt xuống 60 ngày và giảm phí khoảng 230 USD. Nhờ đó, Boise trở thành một trong 24 thành phố chiến thắng trong cuộc thi Thách thức Thị trưởng 2025-2026 do Bloomberg Philanthropies tổ chức, với dự án kết nối hệ thống địa nhiệt công cộng vào các khu nhà giá rẻ, giúp tiết kiệm chi phí điện nước tới 80% và gia tăng khả năng tiếp cận của cư dân với nhà ở có giá phải chăng.

Ngoài Charleston và Boise, nhiều thành phố khác trong nước Mỹ cũng ghi nhận những thành tựu tương tự nhờ đổi mới trong quản lý đô thị. Ông Paul TenHaken, thị trưởng Sioux Falls, tái thiết hệ thống giao thông công cộng giúp kết nối hàng chục nghìn công việc mà trước đây người dân khó tiếp cận. Ở Chattanooga, chính quyền sau khi lắng nghe 500 cư dân đã khiến một khu vực từng nhiều tội phạm nghiêm trọng không ghi nhận vụ giết người nào trong suốt một năm. Anchorage và Las Vegas cũng đạt kết quả đáng ghi nhận trong việc giải quyết các vấn đề về vô gia cư và an ninh cộng đồng.

Tuy nhiên, những thành công này thường không được nhiều người chú ý bởi chúng có vẻ bình thường và không rầm rộ. Hơn nữa, nguồn lực dành cho chính quyền địa phương thường rất hạn chế và bị ràng buộc lớn về tài chính. Mức lương cho nhân viên thành phố thấp hơn khoảng 35% so với liên bang và 17% so với bang, trong khi 50-75% ngân sách của chính quyền địa phương đã bị cố định trước khi thị trưởng có thể đưa ra quyết định mới. Đây không phải do thiếu quyết tâm mà là hệ quả từ cấu trúc tài chính phức tạp của công việc quản lý đô thị.

Bài học quan trọng là nền tảng phát triển bền vững của quốc gia nằm ở sự thành công của chính quyền địa phương, những đơn vị gần dân nhất và có trách nhiệm trực tiếp với cuộc sống của họ. Các nguồn lực từ các lĩnh vực công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo và sinh học sẽ tạo ra cơ hội lớn cho hoạt động từ thiện trong thế kỷ tới, nhưng sự đầu tư vào cải thiện hiệu quả vận hành của chính quyền địa phương mới là điều thiết yếu để các thành phố có thể giải quyết được những thách thức đang ngày càng phức tạp.

Sau 250 năm kể từ khi nước Mỹ được thành lập, việc tập trung hỗ trợ và đầu tư vào chính quyền địa phương có thể trở thành một trong những khoản đầu tư quan trọng nhất để bảo vệ và phát triển quốc gia này trong tương lai.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.