Salman Rushdie thuật lại vụ bị đâm trong phiên tòa xét xử kẻ tấn công

Năm 1989, chính phủ Iran ra lệnh tử hình Salman Rushdie vì cuốn tiểu thuyết "Những câu kinh quỉ dữ" (The Satanic Verses) bị coi là xúc phạm Hồi giáo. Sau nhiều năm sống kín đáo và được bảo vệ nghiêm ngặt, Rushdie từng bước tái xuất hiện công khai và bỏ dần vệ sĩ vũ trang để trở lại cuộc sống bình thường. Tuy nhiên, ngày 12/8/2022, khi ông đang phát biểu tại một hội trường ở miền Tây New York, một thanh niên tên Hadi Matar bất ngờ lao lên sân khấu và đâm ông 15 nhát. Vụ tấn công khiến Rushdie bị mù một mắt, tổn thương dây thần kinh và nhiều vết sẹo trên cơ thể.

Tại phiên tòa liên bang diễn ra ngày 23/7 ở Buffalo, New York, nhà văn 79 tuổi đã mô tả chi tiết khoảnh khắc gặp hung thủ Hadi Matar. Theo lời kể, ông nhìn thấy Matar đeo khẩu trang đen từ bên phải, rồi bị hắn đẩy mạnh xuống đất. "Tôi cố gắng chạy thoát nhưng hắn đã áp sát và dùng dao đâm liên tục," Rushdie cho biết trong bộ vest sẫm màu và đeo kính đặc biệt.

Ông đã gỡ chiếc kính mắt độc đáo với một bên tròng trong suốt và một bên tròng tối màu dùng để che mắt bị thương, cho thấy rõ sự tàn phá do vụ tấn công gây ra. Rushdie đã trải qua hơn bảy tháng vật lý trị liệu để phục hồi khả năng sử dụng bàn tay trái bị tổn thương, đồng thời chịu các hạn chế về thị lực khiến ông không thể lái xe và gặp khó khăn khi viết lách.

Hadi Matar từng bị kết án tội cố ý giết người ở cấp tiểu bang và chịu án 25 năm tù. Hiện tại, y đang bị xét xử ở liên bang với các cáo buộc cung cấp hỗ trợ vật chất cho tổ chức khủng bố và thực hiện hành vi khủng bố có phạm vi vượt quốc gia. Rushdie được xem là nhân chứng chủ chốt khẳng định Matar hành động theo lệnh Hezbollah, tổ chức vũ trang được Iran hậu thuẫn tại Lebanon, thực thi lệnh Fatwa nhằm trừng phạt nhà văn.

Luật sư của Matar, Nathaniel L. Barone II, khai rằng thân chủ mình không hành động theo mệnh lệnh của Hezbollah hay Iran, mà chỉ phản ứng cá nhân trước tác phẩm của Rushdie. Nếu bị kết tội liên bang, Matar có thể phải đối mặt với án chung thân.

Vào năm 1988, chính phủ Iran từng ban hành Fatwa yêu cầu giết Rushdie do "Những câu kinh quỉ dữ" bị xem là xúc phạm nhà tiên tri Muhammad và làm phẫn nộ nhiều tín đồ Hồi giáo. Sau gần một thập kỷ sống cô lập với bảo vệ nghiêm ngặt tại London, đến năm 1998, sau khi Iran khôi phục quan hệ ngoại giao với Anh, một quan chức Iran tuyên bố rút lại lệnh tử hình. Các cơ quan tình báo Anh cũng đảm bảo an toàn cho nhà văn.

Từ đó, Rushdie sinh sống tại New York và bắt đầu cuộc sống tương đối bình thường. Vào ngày xảy ra vụ tấn công, ông đến một sân khấu tại New York để nói về các nhà văn sống trong cảnh lưu vong chính trị.

Rushdie nhớ lại các nhát đâm liên tục ở vùng bụng, bàn tay trái và đặc biệt là mắt phải bị thương nặng nhất. Con dao Matar dùng đâm xuyên qua dây thần kinh thị giác và gần như chạm tới não bộ chỉ cách 1 mm. Rushdie hét lên cảm giác đau đớn và hỏi về mắt mình trong lúc máu chảy rất nhiều.

Ông kể lại việc một lính cứu hỏa đã giúp cầm máu bằng cách dùng ngón cái ép lên một động mạch, cứu mạng ông. Dù vậy, ông vẫn thấy một "vũng máu to lớn và đang lan rộng". Sau đó, ông được đưa đến bệnh viện ở Erie, Pennsylvania bằng trực thăng và điều trị 17 ngày trước khi chuyển sang trung tâm phục hồi chức năng ở New York.

Năm 2024, Rushdie xuất bản hồi ký "Knife: Meditations After An Attempted Murder", kể lại trải nghiệm qua vụ tấn công và quá trình phục hồi. Trong đó, ông tưởng tượng cuộc trò chuyện với Matar, người mà ông đã từng mong muốn được gặp.

Tại tòa, khi luật sư Barone hỏi về nội dung "Những câu kinh quỉ dữ" và việc có nên dự đoán phản ứng của các phần tử cực đoan Hồi giáo, Rushdie nhấn mạnh: "Tôi không cho rằng cuốn sách đang bị xét xử. Ai đó khác mới đang bị xét xử."

Vụ việc và phiên tòa thu hút sự chú ý lớn vì liên quan đến chủ nghĩa khủng bố quốc tế, an ninh và quyền tự do ngôn luận.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.