Nhật Bản sửa đổi luật tái xét xử hình sự, hạn chế kháng cáo của công tố viên lần đầu tiên

Ngày 17/7/2026, Quốc hội Nhật Bản đã chính thức thông qua một dự luật sửa đổi hệ thống tái xét xử hình sự kéo dài nhiều thập kỷ với mục tiêu hạn chế việc công tố viên kháng cáo các quyết định cho phép tái xét xử. Sửa đổi này đánh dấu lần đầu tiên có thay đổi căn bản đối với bộ luật tố tụng hình sự từ năm 1948 vốn bị chỉ trích vì khiến quá trình xét xử lại kéo dài, làm trì hoãn công lý cho những người bị kết án oan sai.

Dự luật được thông qua sau khi thu hút sự quan tâm rộng rãi trong dư luận và các nhóm bênh vực quyền lợi người bị kết án sai, nhất là sau bản án trắng án năm 2024 đối với ông Iwao Hakamata, 90 tuổi, trong vụ án giết người kinh hoàng năm 1966 tại tỉnh Shizuoka. Vụ án này cũng làm dấy lên yêu cầu thay đổi luật do quá trình kéo dài gần nửa thế kỷ mới giành lại được công bằng cho ông Hakamata.

Theo quy định mới, công tố viên sẽ bị cấm kháng cáo quyết định tòa án cho phép mở lại vụ án tái xét xử, trừ những trường hợp đặc biệt khi có "lý do đủ mạnh". Nếu có kháng cáo, chính phủ bắt buộc phải công bố rõ lý do, tạo ra sự minh bạch hơn trong quá trình tố tụng.

Sửa đổi còn cho phép tòa án yêu cầu công tố viên cung cấp bằng chứng mới, nhưng chỉ giới hạn trong phạm vi những chứng cứ liên quan trực tiếp đến lý do xin tái xét xử. Điều này được xem là bước tiến nhằm ngăn chặn việc giữ kín thông tin và tạo điều kiện cho các bị cáo hoặc người bảo vệ họ tiếp cận với bằng chứng hỗ trợ cho việc giải oan nếu có.