Chính sách chiến tranh thương mại của Donald Trump đẩy kinh tế toàn cầu vào khủng hoảng tài chính

Chính quyền của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp thuế nhập khẩu 12,5% lên hàng hóa từ 60 quốc gia, chiếm khoảng 99% tổng lượng hàng nhập khẩu vào Mỹ. Động thái này không chỉ khiến người tiêu dùng Mỹ phải chịu chi phí cao hơn mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến các doanh nghiệp và ngành sản xuất trên toàn thế giới, từ các nhà sản xuất Australia đến nông dân gạo Ấn Độ.

Chiến tranh thương mại của Trump diễn ra trong bối cảnh giá dầu thế giới đã vượt mức 100 USD mỗi thùng do các căng thẳng ở Trung Đông, làm tăng thêm áp lực lên nền kinh tế toàn cầu. Việc này kéo theo những biến động lớn trong thị trường tài chính, như sự sụt giảm gần 5% chỉ số "Magnificent 7" của Bloomberg - bao gồm giá trị của Apple, Microsoft, Amazon, Nvidia, Meta Platforms, Tesla và Alphabet - khiến thị trường chứng khoán mất khoảng 1,1 nghìn tỷ USD giá trị.

Sau khi Tòa án Tối cao chấm dứt mức thuế 10% trước đó của Trump hồi tháng Hai, chính quyền cựu tổng thống tìm cách biện hộ bằng lý do rằng các công ty Mỹ bị thiệt hại do các đối thủ nước ngoài dùng lao động cưỡng bức để hạ giá thành sản phẩm. Tuy nhiên, cuộc điều tra được cho là hình thức và thiếu bằng chứng rõ ràng, với quyết định áp thuế dựa trên chỉ đạo trực tiếp từ ông Trump.

Bất chấp tuyên bố nhằm mục đích loại bỏ lao động cưỡng bức ra khỏi hệ thống thương mại, thực tế chiến lược thuế quan của Trump chủ yếu nhằm thúc đẩy ngành sản xuất Mỹ. Thế nhưng, kể từ năm 2018, hơn 100.000 việc làm trong lĩnh vực sản xuất đã biến mất, trái ngược hoàn toàn với lời hứa việc làm sẽ hồi sinh.

Trump cũng loại bỏ một số mặt hàng khỏi danh sách áp thuế, như thịt bò Mỹ và sản phẩm cà phê, đồng thời miễn thuế cho nhiên liệu máy bay và dầu mỏ trộn lẫn với sản phẩm Mỹ. Bất thành trong việc áp thuế với Trung Quốc do nước này đáp trả tương xứng, Trump cũng không lường trước được phản ứng của Iran khi họ đe dọa đóng cửa Eo biển Hormuz, thể hiện sự thiếu hiểu biết đáng lo ngại trong chính sách đối ngoại và kinh tế.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) mới đây hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu và cảnh báo về bốn rủi ro chính: tái bùng phát xung đột tại Trung Đông, sự quá nhiệt của thị trường công nghệ AI, tăng thuế quan toàn cầu và chi tiêu công không kiểm soát từ các chính phủ. Ông Trump tiếp tục mở rộng chiến tranh thuế với Canada trong bối cảnh các vụ cháy rừng lan rộng, đồng thời nợ quốc gia Mỹ tăng lên 1,4 nghìn tỷ USD trong 9 tháng đầu năm tài chính khiến thị trường tài chính càng thêm bất ổn.

Lãi suất trái phiếu chính phủ Mỹ đã lên mức cao nhất trong vòng một năm, gây sức ép buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ thắt chặt chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát tác động từ thuế quan và giá dầu tăng. Khoản chi trả lãi suất hiện chiếm 15% ngân sách liên bang, chỉ sau chi phí y tế, với tổng nợ chính phủ dự kiến chạm mức 40 nghìn tỷ USD trong vài tháng tới, chiếm 125% GDP Mỹ.

Tất cả những yếu tố trên khiến thập kỷ này trở thành khoảng thời gian kinh tế bất ổn nhất nhiều thập kỷ, với các cú sốc liên tiếp từ đại dịch Covid-19, cuộc chiến Nga-Ukraine, giảm sút năng suất cũng như những thay đổi sâu rộng do công nghệ AI gây ra tại thị trường lao động.

Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Dự trữ Australia, Sarah Hunter, chia sẻ về áp lực tinh thần khi phải theo dõi liên tục các biến động kinh tế mỗi ngày, cho thấy những thách thức chưa từng có mà các nền kinh tế lớn đang phải đối mặt trong bối cảnh chính sách thiên về bảo hộ thương mại và các xung đột địa chính trị kéo dài.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.