Ấn Độ đề xuất tăng số lượng thẩm phán Tòa án Tối cao lên 38 người, thay thế đạo luật khẩn cấp

Ngày 19/6, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Ấn Độ Arjun Ram Meghwal đã trình dự luật sửa đổi số lượng thẩm phán Tòa án Tối cao trước Hạ viện (Lok Sabha). Theo dự luật, tổng số thẩm phán của tòa án này sẽ được nâng từ 33 lên 37, không bao gồm vị trí Chánh án Ấn Độ (CJI). Mục đích của dự luật nhằm thay thế đạo luật khẩn cấp (ordinance) được ban hành vào tháng 5 năm nay.

Phát biểu tại phiên họp, ông Meghwal nhấn mạnh việc tăng số lượng thẩm phán sẽ giúp Tòa án Tối cao vận hành hiệu quả hơn và đẩy nhanh tiến độ giải quyết các vụ án đang tồn đọng, vốn đang ngày càng tăng lên. Đây được xem là bước đi cần thiết để giảm tải áp lực cho tòa án hàng đầu này.

Theo điều 124 của Hiến pháp Ấn Độ, chỉ Quốc hội mới có thẩm quyền ấn định số lượng thẩm phán Tòa án Tối cao. Khác với Tòa án cấp cao (high courts), nơi Tổng thống có thể mở rộng số lượng thẩm phán thông qua sắc lệnh hành chính, bất cứ sửa đổi nào về số lượng thẩm phán Tòa án Tối cao cần phải được thông qua bằng đạo luật của Quốc hội.

Đạo luật số lượng thẩm phán Tòa án Tối cao ban hành năm 1956 lúc đầu ấn định tổng số 10 thẩm phán không kể Chánh án, sau đó được sửa đổi nhiều lần vào các năm 1960, 1977, 1986, 2008, 2019 và gần đây nhất là 2026. Số lượng thẩm phán hiện tại bao gồm cả Chánh án là 33 người và sẽ được nâng lên 38 sau khi dự luật được phê chuẩn.

Quy trình bổ nhiệm thẩm phán dựa trên hệ thống Collegium, trong đó Chánh án Ấn Độ sẽ phối hợp với các đồng nghiệp cấp cao để đề cử ứng viên gửi đến Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Sau đó, Bộ trưởng trình đề xuất lên Thủ tướng và cuối cùng là Tổng thống phê chuẩn.

Tuy nhiên, một số chuyên gia pháp lý lưu ý rằng việc đơn thuần tăng số lượng thẩm phán sẽ không thể giải quyết triệt để vấn đề tồn đọng hồ sơ. Báo cáo số 229 của Ủy ban Luật pháp lần thứ 18 đề xuất rằng bên cạnh tăng số lượng thẩm phán, cần thành lập cả ban xét xử hiến pháp tại Delhi và các tòa án khu vực để giảm tải công việc, đồng thời cho rằng việc chậm trễ trong bổ nhiệm mới là nguyên nhân chính gây ra các khoảng trống thẩm phán và tồn đọng hồ sơ chứ không hẳn là do giới hạn số lượng thẩm phán hiện tại.

Trong phiên họp, Hạ viện cũng tiếp nhận đề xuất bác bỏ đạo luật khẩn cấp do phe đối lập đưa ra, đây là quyền theo thủ tục mà phe đối lập có thể sử dụng trong trường hợp một dự luật được trình ra nhằm thay thế đạo luật khẩn cấp.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.