Argentina cảnh báo nguy cơ tái xuất hiện bệnh sởi sau World Cup 2026

Trước sự kiện World Cup 2026 vừa kết thúc, Argentina cảnh báo về nguy cơ tái nhập và lan truyền bệnh sởi, vốn là một bệnh do virus rất dễ lây nhiễm qua đường hô hấp. Số lượng lớn người Argentina trở về từ ba quốc gia tổ chức giải là Mexico, Hoa Kỳ và Canada, nơi đang có nhiều đợt bùng phát dịch bệnh là nguyên nhân chính khiến Bộ Y tế nước này nâng mức cảnh báo y tế lên cao. Ngoài ra, lượng du khách quốc tế tăng cao tại khu vực cũng làm tăng nguy cơ này.

Mặc dù chưa ghi nhận trường hợp nào tại Argentina có liên quan đến cảnh báo này, Bộ Y tế khẳng định nhiều khu vực trong nước hiện đang có điều kiện dịch tễ học phù hợp với nguy cơ cao về việc virus sởi có thể xâm nhập và lan truyền trên diện rộng.

Bệnh sởi là một bệnh do virus lây truyền qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Virus có thể tồn tại trong không khí hoặc trên bề mặt trong vài giờ và có khả năng lây nhiễm cực kỳ cao. Bộ Y tế Argentina nhấn mạnh mỗi người nhiễm bệnh có thể lây cho tới 18 người khác chưa được chủng ngừa. Đây được xem là virus gây bệnh truyền nhiễm mạnh nhất được biết đến hiện nay.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh sởi, do vậy biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là tiêm vaccine. Tiêm phòng sởi thường được kết hợp trong vaccine ba trong một (bảo vệ cùng lúc sởi, quai bị và rubella), tuy nhiên tỷ lệ bao phủ vaccine này tại Argentina vẫn chưa đạt mức 95% được khuyến cáo ở nhiều vùng, làm giảm hiệu quả tạo ra miễn dịch cộng đồng mạnh mẽ để ngăn chặn sự lây lan.

Ba quốc gia đăng cai World Cup 2026 gồm Mexico, Hoa Kỳ và Canada đều có các khu vực đang ghi nhận các đợt bùng phát sởi. Ở Hoa Kỳ, 44 bang đã xác nhận gần 2.300 ca mắc trong 34 đợt bùng phát mới tính từ đầu năm, theo cập nhật của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC). Các bang Florida, Texas và Kansas, là nơi có sự di chuyển đông đảo người hâm mộ Argentina trong thời gian giải đấu, cũng nằm trong số đó.

Canada đã mất danh hiệu quốc gia sạch bệnh sởi do xuất hiện các ca truyền nhiễm trong cộng đồng kéo dài hơn một năm, dẫn đến việc khu vực Bắc Mỹ mất chứng nhận loại trừ bệnh. Bolivia cũng ghi nhận tình trạng tương tự. Điều này đồng nghĩa với việc các dòng virus có thể xâm nhập qua biên giới và gia tăng nguy cơ lan truyền tại Argentina do lượng lớn người nhập cảnh từ các quốc gia trên.

Đối với những người trở về sau chuyến đi, Bộ Y tế khuyên nếu gặp các triệu chứng sốt trên 38 độ C kèm theo phát ban đỏ lan dần trên da trong vòng 30 ngày từ ngày trở về, cần phải đi khám và thông báo rõ về tiền sử di chuyển để được đánh giá và xử lý kịp thời.

Do virus sởi lây truyền qua đường hô hấp, người nghi nhiễm được khuyến cáo đeo khẩu trang để hạn chế lây lan, đồng thời tránh đến nơi công cộng như trường học, cơ quan, câu lạc bộ cho đến khi được bác sĩ xác nhận khỏi bệnh.

Với người chuẩn bị đi du lịch, hãy đảm bảo đã tiêm phòng đầy đủ theo độ tuổi và hướng dẫn: trẻ từ 6 đến 11 tháng tuổi có thể tiêm thêm mũi “zero”, trẻ trên 1 tuổi bắt đầu tiêm mũi 1 của vaccine ba trong một, và trẻ trên 15 tháng tuổi tiêm mũi 2. Từ năm 2024, Argentina đã đẩy mũi tiêm thứ hai lên sớm hơn, trong khoảng 15 đến 18 tháng tuổi, nhằm tăng cường miễn dịch cho trẻ nhỏ.

Đối với phụ nữ mang thai chưa rõ tình trạng tiêm chủng hoặc chưa có kháng thể với sởi, không nên đi du lịch tới vùng có dịch. Nếu cần tiêm bổ sung, mũi tiêm nên được hoàn thành ít nhất 15 ngày trước khi lên đường.

Bộ Y tế cũng yêu cầu các cơ sở y tế và nhân viên y tế tăng cường nhận biết các dấu hiệu nghi ngờ sởi để theo dõi, cách ly kịp thời và xử lý nhằm ngăn chặn sự lây lan. Việc phát hiện sớm, cách ly các ca nghi nhiễm và truy vết tiếp xúc được xem là biện pháp quan trọng trong việc kiểm soát dịch bệnh trong thời gian tới.

Nhiều tỉnh tại Argentina cũng đã bắt đầu tuyên truyền rộng rãi để khuyến khích người dân tiêm chủng đầy đủ và chú ý đến các triệu chứng có thể báo hiệu mắc bệnh để kịp thời khám và điều trị.

Alejandra Gaiano, một bác sĩ nhi khoa và chuyên gia y tế cộng đồng, nhận định Argentina đang trong tình trạng rất dễ bị tái nhiễm virus sởi. Nguyên nhân bao gồm tỉ lệ tiêm chủng chưa đầy đủ, cùng với số lượng lớn người có nguy cơ cao chưa được tiêm phòng đủ mũi. Người dân từ các quốc gia có dịch nhập cảnh hàng ngày cũng làm tăng nguy cơ xâm nhập.

Bà nhấn mạnh sự hiện diện lớn của virus tại ba nước đăng cai World Cup 2026 làm tăng mức độ cảnh báo ở Argentina. Canada đã mất chứng nhận loại trừ bệnh do dịch kéo dài. Bolivia cũng gặp tình trạng tương tự. Với tính lây lan nhanh và dễ dàng của sởi, việc cảnh giác sớm là rất quan trọng.

Các triệu chứng ban đầu của sởi thường giống các bệnh virus thông thường như sốt, đỏ mắt, sổ mũi, ho khan, đau họng và có thể gây nhầm lẫn. Phát ban đỏ đặc trưng thường xuất hiện sau vài ngày sốt. Bà Gaiano nhấn mạnh việc không chờ kết quả xét nghiệm mà cần thực hiện các biện pháp ngăn chặn ngay khi nghi ngờ để ngăn dịch bùng phát.

Bệnh sởi có thể gây tỷ lệ tử vong lên tới 30% ở trẻ dưới 1 tuổi nên việc duy trì tình trạng loại trừ bệnh bằng cách tiêm chủng đầy đủ và cảnh báo cộng đồng là cấp thiết. Người lớn nếu không nhớ hoặc không rõ về lịch tiêm phòng vẫn có thể tiêm bổ sung mà không gây tác dụng phụ nghiêm trọng, trừ phụ nữ mang thai hoặc người suy giảm miễn dịch nặng.

Virus sởi xâm nhập cơ thể qua đường hô hấp và sau khoảng 10 ngày bắt đầu gây triệu chứng. Bệnh khởi phát đột ngột với sốt cao từ 39 đến 41 độ C, mệt mỏi, mắt đỏ, chảy nước mũi, ho khan và đau họng.

Khoảng ngày thứ hai đến ngày thứ ba của sốt, các triệu chứng tiếp tục gồm ho, chảy dịch nhầy trắng, khàn tiếng và viêm kết mạc gây dính mí mắt. Một đợt sốt cao hơn thường xuất hiện kèm với phát ban đỏ da bắt đầu nổi lên từ vùng trán đến cổ và lan dần ra các vùng khác trên cơ thể trong vài ngày tiếp theo.

Phát ban đỏ là dấu hiệu đặc trưng giúp phân biệt sởi với các bệnh khác. Khi phát ban xuất hiện phủ kín cơ thể và sốt giảm, người bệnh bắt đầu hồi phục. Tuy nhiên, sốt không giảm là dấu hiệu cảnh báo các biến chứng nghiêm trọng cần được cấp cứu kịp thời.

Lịch sử cho thấy với chương trình tiêm chủng hiệu quả, Argentina đã loại trừ được bệnh sởi, lần dịch gần nhất xảy ra là vào năm 1997-1998 và ca bệnh nội địa cuối cùng được ghi nhận vào năm 2000.

Ảnh minh họa: Nhân viên y tế tiêm vaccine sởi tại công viên Chapultepec, Thành phố Mexico, tháng 2 năm 2026 (Marco Ugarte/AP).

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.